سۋرەتتە ءلايلا سۇلتانقىزى مارياممەن بىرگە
− ءلايلا سۇلتانقىزى, ەڭ الدىمەن, «ماريام قازاقستان» قورىنىڭ قۇرىلۋىنا توقتالىپ وتسەڭىز. قور اشۋعا نە تۇرتكى بولدى؟ قوعامداعى ميسسياسى قانداي؟
− قوردىڭ اتاۋىندا ۇلكەن ءمان بار. التى جىل بۇرىن تۋعان اعام 44 جاسىندا ومىردەن ءوتتى. جەڭگەم بەس بالامەن جەسىر قالدى, ءوزى جۇكتى ەدى. ارتىنشا, اللا بىزگە قۋانىش سىيلاپ, ماريام دۇنيەگە كەلدى. اعامنىڭ ەسىمى جاقسىلىقپەن قاتار ءجۇرسىن دەگەن نيەتپەن «ماريام قازاقستان» قورىن قۇردىم. وسىلايشا, «تەگىن ەكو» جوباسىمەن ءبىراز كەلىنشەكتىڭ انا اتانۋىنا سەبەپشى بولدىق.
بۇعان دەيىن ء«بىر شەشىم قابىلداڭىزشى, كومەك بەرسەڭىزدەر» دەپ وڭىرلەردەن ءبىراز وقىرمانىم كومەك سۇراپ جازدى. ولاردى ەلىمىزدەگى ەكو ورتالىقتارىنا باعىتتاپ ءجۇردىم. جورا-جولداس, تانىس-تامىر, ارىپتەس-دوستار كومەك قولىن سوزدى. ءبىرى 5 مىڭ تەڭگەسىن بەرسە, ءبىرى 50 مىڭىن ۇسىندى. ونىڭ ءوزى ساناۋلى كەلىنشەككە كومەكتەسۋگە عانا جەتەتىن. سودان كەيىن ويلانا كەلە قور اشقان ءجون شىعار دەدىم.
ءوزىم ەكو ورتالىعىنا كوپ باردىم. قىزدى بولعىم كەلدى. بۇل ورتالىقتاردا جاستاردىڭ جۇرگەنىنە تاڭعالدىم. ويتكەنى جاساندى ۇرىقتاندىرۋعا كوپ جىل بالالى بولا الماي جۇرگەن, ورتا جاستاعى وتباسىلار عانا امالى تاۋسىلعان سوڭ كەلەدى ەكەن دەپ ويلاعان ەدىم. الايدا بەدەۋلىك قازىر جاسارىپ كەتكەنىن ايتادى دارىگەرلەر. وسى كەزدەن باستاپ تاقىرىپتى زەرتتەدىم. ەلىمىزدە «اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسى بارىن ءبىلدىم. جالپى, وسى باعىتتاعى ىسكە كىرىسۋىمە ءبىر جاعىنان جاستار سەبەپشى بولدى.
− قور ارقىلى قانشا ادامعا كومەك كورسەتىلدى؟
− وسى ۋاقىتقا دەيىن 70 وتباسىنا كومەك بەردىك. قازىر 26 نارەستە دۇنيەگە كەلدى. 10-نان اسا ايەل – جۇكتىلىك, قالعانى ۇرىقتاندىرۋعا دايىندىق كەزەڭىندە. بۇل – ۇزاق ۇدەرىس. بىزگە ءۇش جىل بويى كەلىپ جۇرگەن وتباسىلار بار. كوبىنە ون-جيىرما جىل ءسابيلى بولا الماي جۇرگەندەر كەلەدى. ءبىر-ەكى بالادان سوڭ جۇكتى بولا الماي كەلەتىندەر دە بار, بىراق ولار كوپ ەمەس. كوبى العاش رەتتە-اق اتا-انا اتانادى. سونىمەن قاتار وتىز جاسقا دەيىنگى جاستار كوپ جۇگىنەدى. مىسالى, كۇنى كەشە قامقورشىلىق كەڭەسىن وتكىزدىك, قاراعان وتىنىشتەردىڭ ىشىندە 9 وتباسىنىڭ جەتەۋى – وتىزعا تولماعاندار. ءاربىر تاڭدالعان وتباسى – بىزگە جاي ستاتيستيكا ەمەس, بۇل ۇلكەن ءۇمىت, سەنىم, جاڭا ومىرگە جاسالعان العاشقى قادام.
− قور كومەگىنە مۇقتاج ازاماتتاردى ىرىكتەۋ قالاي جۇزەگە اسادى؟
− بىلىكتى دارىگەر مامانداردان قۇرالعان قامقورشىلىق كەڭەستىڭ شەشىمىمەن تاڭدالعان, ءسابي سۇيگىسى كەلەتىن, رەسمي نەكەدەگى وتباسىلارعا كومەك كورسەتەمىز. قورىمىزدىڭ سايتى ارقىلى ءوتىنىش تولتىرۋ قاجەت. كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەردى تىركەپ, سارالاپ ءوتىنىش يەسىنە حابارلاسامىز. جالپى, انالىق بەزدەرىنىڭ قىزمەتى ورتاشا دەڭگەيدەگى, امگ (انتيميۋللەرلىك گورمون) كورسەتكىشى تومەندەۋگە جاقىن نەمەسە ورتاشا, جاسى 40-قا جاقىنداعان وتباسىلارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. سەبەبى ءدال وسى كەزەڭدە ۋاقىت فاكتورى وتە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ءبىزدىڭ ماقسات – ءار وتباسىنىڭ جاعدايىن جەكە قاراپ, دەر كەزىندە كومەك كورسەتۋ.
العاشقى ەكى جىلدا «اڭساعان ءسابي» مەملەكەتتىك كۆوتاسىن الا المايتىندارعا كومەك كورسەتتىك. ءبىرىنىڭ دەرتى بار, ەندى ءبىرىنىڭ اناليزدەرى تالاپقا ساي كەلمەيدى. سونداي-اق مەملەكەتتىك كۆوتا جىلىنا ءبىر رەت قانا بەرىلەدى. ەگەر جاساندى جولمەن ۇرىقتاندىرۋ ءساتسىز بولسا, تاعى دا ءبىر جىل كۇتۋ كەرەك. ال بۇل – جاسى ۇلعايعان ادامعا ۇزاق ۋاقىت. سوندىقتان مۇنداي تالاپتى الىپ تاستادىق. ءاربىر ايەلدىڭ جاعدايى قامقورشىلىق كەڭەستە قارالادى, سوعان سايكەس شەشىم قابىلدانادى. ماسەلەن, ايەلدىڭ دەنساۋلىعى جاقسى, اناليزدەرى دە وڭ بولسا, قايتا ۇرىقتاندىرۋعا دايىن بولسا, تاعى ءبىر جاساندى ۇرىقتاندىرۋ جۇرگىزىلەدى. جالپى, مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان ۇلكەن قولداۋعا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم رەتىندە ۇلەسىمىزدى قوسىپ, قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى التىن كوپىر بولۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز.
− قور قىزمەتىنىڭ اشىقتىعى مەن ەسەپتىلىگى قالاي قامتاماسىز ەتىلەدى؟
− ءار ايەلدىڭ جاعدايىن وزدەرىنىڭ رۇقساتىمەن ءبولىسىپ وتىرامىز. مىسالى, Instagram پاراقشامىزدا پايدالى اقپاراتپەن قوسا, ءوزىن ءتۇسىرىپ, كورسەتۋگە رۇقسات بەرگەن وتباسى, جۇپتار تۋرالى بەينەروليكتەر كوپ. ولار وندا ءوز وقيعالارىن بولىسەدى. سايتىمىزدا ءار ءۇش اي سايىن قور ەسەبى جاريالانادى. مىسالى, ءتىپتى ءجۇز تەڭگەسىن اۋدارعان ادام ءوزىنىڭ اۋدارىمىن كورە الادى. ءبارى اشىق جۇرگىزىلەدى. قوردا ءۇش قىزمەتكەر بار, ولاردىڭ جالاقىسىنا دەيىن كورسەتىلگەن.
− ال دەمەۋشىلەرمەن, ەكو ورتالىقتارىمەن بايلانىس قالاي جولعا قويىلعان؟
− ەلىمىزدە قازىر 19 رەپرودۋكتيۆتى ورتالىق بار. ءبىز «ەكومەد» ورتالىعىمەن جۇمىس ىستەيمىز. قورعا جينالاتىن قارجىنىڭ 80 پايىزى دەمەۋشىلەردەن تۇسەدى. ولاردىڭ اتى-جوندەرىن قارسى بولماسا جاريالايمىز, كوبىنە اتىن اتاماۋدى ءجون سانايدى. دەمەۋشىلەردىڭ قاتارىندا تانىمال تۇلعالار كوپ. مىسالى, ساكەن مايعازيەۆ, گۇلنۇر ماماساريپوۆا, داريعا بادىقوۆا, قۇرالاي اناربەكوۆا بىرقاتار وتباسىنا دەمەۋ بولدى. كومەك بەرەتىن ىسكەر ايەلدەر دە كوپ, ءىرى كومپانيا باسشىلارى بار. سونىڭ ءبىرى – سىرىمبەك تاۋ. بىرقاتار باسشى بالالى بولا الماي جۇرگەن قىزمەتكەرلەرىنە دەمەۋشىلىك جاسايدى.
− بۇگىندە قوعامدا انالار مەن بالالاردى قولداۋ ماسەلەسى قانشالىقتى وزەكتى دەپ ويلايسىز؟
− وتە وزەكتى. ونىڭ ىشىندە بالالى بولا الماي جۇرگەن وتباسىلاردى قولداۋدىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلەدى. مىسالى, بىزگە ايىنا 100-دەن اسا ءوتىنىش تۇسەدى. جەكەگە جازاتىندار قانشاما, سانىندا شەكتەۋ جوق. وسىدان ونىڭ ماڭىزىن كورۋگە بولادى. ەلىمىزدە ءاربىر التىنشى وتباسى بالالى بولا الماي قينالىپ ءجۇر. ءوزى بولماسا دا, تۋىسى, ناعاشىسى, ءتىپتى قۇدا-جەكجاتتارىندا مۇنداي ماسەلە بار. جىلاپ كەلەدى, كوز جاسىنا ەرىك بەرەتىندەردى كورۋ – وتە اۋىر. وسى ماسەلەنىڭ وزەكتىلىگىن ەسكەرگەن پرەزيدەنت «اڭساعان ءسابي» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا سەبەپشى بولدى. مىسالى, وسى باعدارلاما ارقىلى جىلىنا 7 مىڭ كۆوتا بولىنەدى, ودان 4 مىڭ بالا دۇنيەگە كەلەدى. 2030 جىلعا دەيىن وسى كۆوتا كولەمى ساقتالادى. بۇل ءبىر ماسەلە بولسا, سونداي-اق بالالى بولعىسى كەلمەيتىن نەمەسە ءبىر بالامەن شەكتەلىپ قالعىسى كەلەتىندەردىڭ بارى تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر.
− ءسوزىڭىز اۋزىڭىزدا, بالالى بولۋعا اسىقپايتىن نەمەسە جوسپارلامايتىندارعا قوعام بولىپ بالالى, ونىڭ ىشىندە كوپبالالى بولۋدى قالاي ناسيحاتتايمىز, نە ىستەۋىمىز قاجەت دەپ سانايسىز؟
− بىزدە قازىر الەۋمەتتىك جەلىنىڭ ىقپالى وتە زور. كوپبالالى بولۋدى سانگە اينالدىرىپ, وسى باعىتتا كوپ كونتەنت جۇكتەۋىمىز قاجەت. جاستاردى كوپبالالى بولۋعا ۇگىتتەۋدىڭ ءبىر جولى وسى. مىسالى, قازىر بلوگەرلەردىڭ ومىرىنە قىزىعىپ قارايتىندار كوپ. ولار ادەمى ءومىرىن, ادەمى ساتتەرىن كورسەتەدى عوي. ال قيىندىقتارىن ەكراننىڭ ار جاعىندا قالدىرادى. ولاردا قيىندىق جوق دەي المايمىز. بىراق ونى كورسەتپەۋگە تىرىسادى عوي. سول سياقتى ءبىز دە كوپبالالى وتباسىنىڭ ءپوزيتيۆتى جاعىن كوبىرەك كورسەتىپ, قوعام اراسىندا كوپبالالى بولۋ قۇندىلىعىن ءجيى ناسيحاتتاۋىمىز قاجەت. الەۋمەتتىك جەلىنىڭ مۇمكىندىگىن ۇتىمدى پايدالانساق, بارلىق جاقسى نارسەمىزدى, قۇندىلىعىمىزدى ساقتاپ, قوعامعا ىقپال ەتۋگە بولادى. بىزدە الەۋمەتتىك جەلىدە قىرىق, ەلۋ, الپىس جاستاعىلاردىڭ كونتەنتى وتە از. ال ولار ناعىز ۇلگى بولارلىق جاستاعىلار عوي.
− ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, مەيىرىمدى قوعام قالىپتاستىرۋدىڭ باستى تەتىگى نەدە؟
− مەيىرىمدى قوعام قۇرۋ ءۇشىن الدىمەن اينالامىزعا مەيىرىمدى بولۋىمىز قاجەت. ءار نارسەنى وزىمىزدەن باستاماي, وزگەلەرگە نە ايتا الامىز؟ مىسالى, الدىمەن كورشىمىزدىڭ جاعدايىن ءبىلىپ, مەيىرىمدىلىك تانىتۋ كەرەك. ال قازىر كورشىمىزدىڭ كىم ەكەنىن دە بىلمەيتىن, اۋىل-ايماقتاعى بولە, ناعاشىلارمەن ارالاسپايتىن جاعدايعا جەتىپ قالدىق. اكە-شەشەمىزدەگى مەيىرىمدىلىك بىزدە بار ما؟ ال بالالارىمىزدا بولا ما؟ سوندىقتان ادام وزىنەن باستاۋ قاجەت. نەگىزى اينالامىزدىڭ ءبارى مەيىرىمگە تولى, سونى كورە ءبىلۋىمىز كەرەك, تانىتا ءبىلۋىمىز قاجەت. ءبىز جاناشىر حالىقپىز, قازاق سەكىلدى قايىرىمدىلىق جاساۋعا كەلگەندە تەڭ كەلەر ۇلت جوق. قازاق ارقاشان اسار جاساۋعا دايىن تۇرادى. وسىلايشا, ءۇمىت ۇزىلمەك ەمەس.
− اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن −
گۇلنار جولجان,
«Egemen Qazaqstan»
