بۇل كۇنى كوك اسپان دا كۇڭىرەنىپ, كۇرسىنىپ تۇرعانداي ەدى. قارا بۇلت ءۇيىرىلىپ كەلىپ, جاڭبىر سەبەلەدى, نايزاعاي وينادى. ارتىنشا كۇن شۋاعىن شاشقان. مۋزەي الدىندا ءوتىپ جاتقان جيىنعا قۋعىن-سۇرگىن قۇربانى ورالباي باۋجانوۆتىڭ ۇرپاعى ءاليا ورالباەۆا مەن جەرگىلىكتى ۇستازداردىڭ ۇرپاعى زەينە ساككوقىزى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى.
– اكەم نۇرعازى 1910 جىلى تۋىپتى. اكەمنەن اتام تۋرالى كوپ سۇرايتىنمىن. «قالايشا بىردە ءبىر سۋرەتى قالماعان؟ نە جازبالارى جوق؟» دەپ تاڭعالاتىنمىن. ورالباي باۋجانوۆ ۋفاداعى «عاليا» مەدرەسەسىندە, كەيىن سەمەيدە ءبىلىم العان. ارابشا دا, ورىسشا دا ەركىن وقىعان. ارابشا كىتاپتارىن شاتىردا كۇلدىڭ اراسىنا ساقتاعان. ءتىنتۋ كەزىندە تابىلعان كىتاپتاردىڭ ءبارىن سول جەردە ورتەپ جىبەرىپتى. اپامىز نۇراپيا كەيبىر ولەڭدەرىن قي اراسىنا تىعىپ امان الىپ قالماق بولعان. بىراق ۋاقىت وتە ءبارى جوعالىپ كەتكەن, – دەيدى ءاليا ورالباەۆا ەستەلىگىندە.
كەيىن ءاليا اپاي اتاسىنان دەرەك بار-اۋ دەگەن ءار ءارحيۆتى اقتارۋعا كىرىسكەن. اقىرى ورالباي ۇستالعان كەزدەگى انكەتاسى تابىلعان. وندا وتباسى, بالالارى تۋرالى مالىمەت تولىق كورسەتىلگەن. ورالبايدىڭ «عاليا» مەدرەسەسىندە وقىعانى تۋرالى دەرەكتى ماقالا بۇرىن دا جارىق كورگەن. ماقالادا سادىق تۇكىباەۆ ەسىمدى ۇستازدىڭ «كارشىعادا ورالباي باۋجانوۆ دەگەن اقىن بار ەدى, ەكەۋمىز ۋفاداعى «عاليا» مەدرەسەسىندە بىرگە وقىعانبىز. اقىندىعى جاقسى ەدى…» دەگەن تاريحي دەرەك كەزدەسەدى. ء«ومىر بىرەۋ, دۇنيە كەزەك» دەمەكشى, ەرتەدە «ورالبايدىڭ بالاسىمىن» دەۋگە قورقاتىن ۇرپاق, ەندى ونىڭ ەسىمىن قايتا جاڭعىرتۋعا تىرىسىپ ءجۇر.
سونىمەن قاتار شىعىس قازاقستان وبلىستىق ساۋلەت-ەتنوگرافيالىق جانە تابيعي-لاندشافتتىق مۋزەي-قورىعىنىڭ قىزمەتكەرى ادينا ادىلبەكقىزى, وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ عىلىمي-ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ساكەن جۇنىسبەك ۇلى بايانداما جاسادى.
– قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ ءبىز ءۇشىن اۋىر. قازاقستان بويىنشا 125 مىڭ ادام رەپرەسسياعا ۇشىراسا, ونىڭ 25 مىڭىنا اتۋ جازاسى كەسىلگەن ەدى. 7 مىڭى قىزىل تەرروردىڭ قۇربانى بولعان ەكەن. شىعىستان 1 350 ادام تۇتقىندالعان. ءابدىراحمان ايداربەكوۆ, ورال باۋىرجانوۆ, زاكي كۇلەنوۆ سىندى بابالارىمىز تۋرالى دەرەكتەر جيناقتاپ جاتىرمىز. 1930 جىلدارداعى اقتاڭداقتارىمىزدى بۇگىنگى ۇرپاق بىلۋگە ءتيىس. سوندىقتان زەرتتەۋلەر جاساپ, تاريح بەتىن اشىپ بەرۋىمىز كەرەك, – دەيدى ساكەن جۇنىسبەك ۇلى.
كەزدەسۋگە 5518 اسكەري ءبولىمىنىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرى مەن س.امانجولوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتتىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىستى.
وسكەمەن
