بار يگىلىك – بالالارعا

ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر ازايىپ, بالاباقشا كەزەگى قىسقاردى

وسى باعىتتاعى نەگىزگى قۇجاتتىڭ ءبىرى – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلتتىق قۇرىلتايدا بەرگەن تاپسىرماسى نەگىزىندە ازىرلەنىپ, ۇكىمەت بەكىتكەن 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان «قازاقستان بالالارى» تۇجىرىمداماسى. قۇجاتتا بالالاردىڭ ءومىر ساپاسىن جاق­سارتۋعا باعىتتالعان 158 ءىس-شارا قام­­تىل­عان. ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا 1,3 تر­­لن تەڭگە قاراستىرىلعان. جوس­پار­­لانعان جۇمىس ءبىلىم, دەنساۋلىق, الەۋ­­مەتتىك قولداۋ مەن بالالاردىڭ قاۋىپ­­سىز­دىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتتارىن قامتيدى.

ءبىلىم سالاسىنداعى باستى مىندەتتىڭ ءبىرى – قالا مەن اۋىل اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن ازايتۋ. وسى ماقساتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن كەيىنگى بەس جىلدا ەلىمىزدە 1 200-دەن اسا مەكتەپ سالىندى. سونىڭ ناتيجەسىندە 1 ملن-نان اسا جاڭا وقۋشى ورنى اشىلىپ, ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر سانى ءتورت ەسەگە قىسقاردى. بيىل تاعى 53 مىڭ ورىندىق 96 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلەدى.

سونىمەن قاتار قولدانىستاعى ءبىلىم نىسان­دارىن جاڭعىرتۋ جالعاسىپ جاتىر. الداعى ءۇش جىلدا 1 300 مەكتەپ جاڭار­تىلماق. ونىڭ 820-سى اۋىلدىق جەر­دە ورنالاسقان. بىلتىردىڭ وزىندە 215 مەكتەپ كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. جاڭعىرتۋ بارىسىندا پاندىك كابينەتتەر, اسحانالار, سپورت زالدارى مەن قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرى جاڭارتىلىپ جاتىر.

بالاباقشاداعى ورىن تاپشىلىعىن ازايتۋ ماقساتىندا ۆاۋچەرلىك قارجىلاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. جوبا قازىر 20 قالا مەن 23 اۋداندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. وعان 6 مىڭعا جۋىق ۇيىم قاتىسىپ, 936 مىڭنان اسا ۆاۋچەر بەرىلگەن. ناتيجەسىندە, بالاباقشا كەزەگىندە تۇرعان بالالار سانى 160 مىڭنان 18 مىڭعا دەيىن ازايدى. كەيىنگى ءۇش جىلدا مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا 223 مىڭ جاڭا ورىن اشىلدى. ال 2027 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 76,5 مىڭ ورىن قۇرۋ جوسپارلانعان. قازىر بۇل سالادا 104 مىڭنان اسا مامان ەڭبەك ەتەدى.

مەديتسينالىق قولداۋ – كۇن تارتىبىندە

بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسا نازار اۋداراتىن تۇسى. كەيىنگى جىلدارى وسى سالادا اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋعا, ولاردى ەرتە انىقتاۋعا, مەدي­تسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولى­نىپ كەلەدى. وسى ماقساتتاعى جۇمىستاردى قارجىلاندىرۋ كولەمى دە ايتارلىقتاي وسكەن. ەگەر بەس جىل بۇرىن انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋعا 264 ملرد تەڭگە بولىنسە, بۇگىندە بۇل كورسەتكىش 585 ملرد تەڭگەگە جەتتى. بۇل دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بولىنەتىن جالپى قارجىنىڭ تورتتەن ءبىر بولىگىن قۇرايدى. بالالارعا مەديتسينالىق كومەك تمككك جانە ءمامس جۇيەسى شەڭبەرىندە تەگىن كورسەتىلەدى. كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە فەتالدى حيرۋرگيا, ياعني نارەستەگە انا قۇرساعىندا وپەراتسيا جاساۋ تاجىريبەسى ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار 4 مىڭعا جۋىق مەدبيكە جۇمىس ىستەيتىن پاتروناج قىزمەتى دامىتىلدى. ناتيجەسىندە, تاۋەل­سىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىمەن سالىستىرعاندا نارەستە ءولىمى 7,5 ەسە, ال انا ءولىمى 6 ەسە تومەندەدى.

2025 جىلدان باستاپ مەكتەپتەردە وقۋشىلاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە ساي ازىرلەن­گەن جاڭا تاماقتانۋ ستاندارتى ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار بالالار مەن اتا-انالار جاستار دەنساۋلىعى ورتالىقتارى مەن پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىقتارىنان كەڭەس الىپ, قاجەتتى كومەككە جۇگىنە الادى. قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە توتەنشە جاعدايلاردا تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن 112 بىرىڭعاي بايلانىس ءنومىرى قىزمەت كورسەتەدى.

بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتەتىن ونىمدەرگە قاتىستى دا باقىلاۋ كۇشەيتىل­دى. ەلەكتروندى تەمەكى مەن ۆەيپتەردىڭ اينالىمىنا زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىندى. سونداي-اق 21 جاسقا تولماعان ازاماتتارعا ەنەرگەتيكالىق سۋسىندار ساتۋعا شەكتەۋ ەنگىزىلدى.

وتباسىلارعا كومەك ارتا ءتۇستى

بالالاردىڭ ساپالى ءبىلىم الىپ, دەنى ساۋ بولىپ وسۋىنە جاعداي جاساۋ عانا ەمەس, ولاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلاردى قولداۋ دا مەملەكەت ساياساتى دا ماڭىزدى. سوندىقتان ەلىمىزدە بالا دۇنيەگە كەلگەن ساتتەن باستاپ كامەلەت جاسىنا تولعانعا دەيىن الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ تۇتاس جۇيەسى قالىپتاستىرىلعان. 2026 جىلى بالالارى بار وتباسىلارعا تولەنەتىن جاردەماقىلار مەن الەۋمەتتىك تولەمدەرگە 974 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 19,1 پايىزعا كوپ. قاراجات بالا تۋعان كەزدە بەرىلەتىن بىرجول­عى جاردەماقىلارعا, بالا كۇتىمى­نە ارنالعان تولەمدەرگە, كوپبا­لالى وتباسىلاردى قولداۋعا, مۇگە­دەكتىگى بار بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعاندارعا باعىتتالادى.

الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ مولشەرى جىل سايىن يندەكستە­لەدى. ماسەلەن, 2026 جىلى ءتورتىن­شى جانە ودان كەيىنگى بالا دۇنيەگە كەلگەن جاعدايدا تولە­نە­تىن بىرجولعى جاردەماقى كولەمى 272 مىڭ تەڭگەدەن استى. سونىمەن قاتار «التىن القا» جانە «كۇمىس القا» يەگەرلەرىن قوسا العاندا, كوپبالالى انالاردى قولداۋعا ارنالعان جەكە شارالار كەشەنى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردى قولداۋ جۇيەسىندە دە ماڭىز­دى وزگەرىستەر بار. بۇل باعىتتا بالالاردى مۇمكىندىگىنشە وتباسى­لىق ورتادا تاربيەلەۋگە باسىم­دىق بەرىلىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى – كاسىبي قابىلداۋشى وتباسى ينستيتۋتىنىڭ ەنگىزىلۋى. بۇل جۇيە ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان بالالاردى ۋاقىتشا وتباسىنا ورنالاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قابىلداۋشى اتا-انا بولۋعا نيەت بىلدىرگەن ازاماتتار قاتاڭ ىرىكتەۋدەن ءوتىپ, پسيحولوگيا­لىق دايىندىقتان جانە ارنايى وقىتۋدان وتەدى.

جەتىم بالالاردى باسپانامەن قامتۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكا, جالداۋ اقىسىن سۋبسيديالاۋ جانە «مەيىرىم» رەسپۋبليكالىق اكتسياسى اياسىنداعى اتاۋلى قول­داۋ شارالارى دا قاراستىرىل­عان. جالپى, الەۋمەتتىك قولداۋ كولەمىنىڭ ارتۋى وتباسىلاردىڭ ءال-اۋقاتىن نىعايتۋعا, اتا-انانىڭ جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتۋگە جانە بالالاردىڭ قاۋىپسىز ءارى قولايلى ورتادا تاربيەلەنۋىنە جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان.