ق ۇلىنىندا قۇناننان وزعان
ءزىلسىز, سىپايى ايتىلعانىمەن, وسى ءبىراۋىز ءسوزدىڭ ماعىناسى تىم تەرەڭدە. ويتكەنى احمەت قۋان ۇلى ەۋروپالىق كومپوزيتورلار سەكىلدى جاستايىنان جۇيەلى مۋزىكالىق ءبىلىم الا المادى. جاسى 24-تەن اسقاندا عانا كونسەرۆاتوريا تابالدىرىعىن اتتادى. سويتە تۇرا مۋزىكاعا دەگەن زور قۇشتارلىعىنىڭ ارقاسىندا تىڭنان تۇرەن سالىپ, رەسپۋبليكاداعى بۇكىل ونەرتانۋ عىلىمىنىڭ جولباسشىسىنا اينالدى. وسىندايدا الەم مادەنيەتىندە سيرەك ايتىلاتىن ماەسترو ءسوزى ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى. ونەردىڭ حاس شەبەرى دەگەن ماعىنانى بىلدىرەتىن بۇل اتاۋ كەز كەلگەن مۋزىكانتقا ايتىلا بەرمەيدى. بيىل تۋعانىنا 120 جىل تولىپ وتىرعان سۇڭعىلا ءبىلىمپاز, كومپوزيتور احمەت جۇبانوۆتى دا وسىلاي اتاساق, ابدەن جاراسىمدى. ەندەشە, مەرەيتوي قارساڭىندا ماەسترو ءومىرىنىڭ مەرەيلى مەزەتتەرىنەن سىر شەرتەيىك...
احمەتتىڭ قالىپتاسۋىنا اكەسى قۋان مەن اعاسى قۇدايبەرگەننىڭ ىقپالى زور بولدى. زامان اعىمىن ەرتە اڭعارعان قۋان بالالارىن مال سوڭىنا سالماي, ولاردى قالايدا وقىتۋ جايىن كوزدەيدى. ءسويتىپ, اۋىلدان مەدرەسەلى مەشىت سالدىرىپ, ومار, وسپان اتتى اعايىندى وقىمىستىلاردى جاڭا مەشىتكە شاقىرتقان. الىستان ويلايتىن اقىلدى اكە بۇنى دا مىسە تۇتپايدى. اقتوبە وبلىسىنداعى تەمىر-ورقاش بولىسىندا ەكى ورىس-قازاق ۋچيليششەسى اشىلۋعا ءتيىستى ەكەنىن ەستىپ, ورىنبورعا بارىپ, سول ۋچيليششەنىڭ بىرەۋىن ءوز اۋىلىنان اشتىرۋعا رۇقسات قاعاز الىپتى. سول ارىزى ءالى كۇنگە دەيىن ورىنبور ارحيۆىندە ساقتاۋلى. سونداي-اق قۋان جۇبان ۇلى قازاق, ورىس, تاتار تىلدەرىندە شىعاتىن گازەت-جۋرنالداردى جازدىرتىپ الىپ تۇرعان. بۇنىڭ ءبارى اۋىل ادامدارىنا ءبىرتۇرلى تاڭسىق كورىنەتىن ەدى. ەسەسىنە قۋاننىڭ بالالارى شەتتەرىنەن زەرەك بولدى.
تۇڭعىشى اققات اتتى قىز بالا دۇنيەگە كەلگەندە اتاسى جۇبان ءوز باۋىرىنا باسادى. ءوزى كىندىكتەن جالعىز جۇبانعا ۇل بالا ەرەكشە قىمبات ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سوندىقتان ەكىنشى بالانىڭ اتىن قۇدايبەرگەن دەپ قويىپ, ەشكىمگە قول قاقتىرماي, وسى نەمەرەسىن دە اتا-اجەسى مەنشىكتەيدى. ءتىپتى «قۇدايبەرگەنگە جۋىلعان كويلەك كيگىزبەڭدەر! كۇندە جاڭا كويلەك تىگىپ بەرىڭدەر! بالا جەڭىنە قاراپ وسەدى!» دەيدى ەكەن اتاسى جۇبان. ۇلكەندەردىڭ مۇنداي قامقورلىعىنان كەيىن قۋان مەن ءبيبىشىناردىڭ ەنشىسىنە بالا قايدا؟
وسى شاڭىراقتا دامەت, زيبا, اقيبا اتتى ءۇش قىزدان كەيىن 1906 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا شەكەسى تورسىقتاي احمەت اتتى ۇل بالا دۇنيەگە كەلگەندە, ءۇي ءىشى عانا ەمەس, اعايىن-تۋىس, جورا-جولداستىڭ بارلىعى بىردەي قۋانىپ, الىس-جاقىننان ءسۇيىنشى سۇراسىپتى. قىستان امان شىققان اينالاداعى جۇرتتىڭ ءانشى, كۇيشى, اقىن-جىرشىسى تۇگەل قۋاننىڭ اۋىلىنا جينالىپ, سول جازدا وسى اۋىلدا كوپ قوناقتاعان ەكەن. ءسويتىپ, بالا احمەتتىڭ بەسىگى تۋعان كۇنىنەن باستاپ-اق ءان-كۇي, جىر-داستان, ءازىل-قالجىڭمەن تەربەتىلگەن دەسەدى...
احمەتتىڭ اۋەنگە دەگەن اۋەستىگىن بايقاپ, ونەرگە العاش باۋلىعان اۋىلدىڭ قارت دومبىراشىسى تالىم دەگەن كىسى بولىپتى. تۇڭعىش رەت ودان «شتات» دەگەن كۇيدى ۇيرەنگەندە احمەت بار-جوعى 5 جاستا ەكەن.
ال «اعايىندى جۇبانوۆتار» دەگەن تىركەس قۇدايبەرگەن مەن احمەتكە اۋىل مەكتەبىندە جۇرگەن كەزدە-اق تاڭىلعان كورىنەدى. ارالارى 7 جاس بولاتىن ەكى ۇلىن ءبىر مەكتەپكە, ءبىر سىنىپقا بەرۋدەگى اكەنىڭ ارمانى – باۋىرلاردىڭ ءبىر-بىرىنە باس-كوز بولىپ, بىرگە ءوسسىن دەگەندىك ەدى. بۇل تۋرالى فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ءمۇسليما جۇبانوۆا اكەسى ايتقان مىنا ءبىر ەستەلىكتى كەلتىرەدى.
«مەكتەپتە ءبىزدى اعايىندى جۇبانوۆتار دەيتىن. ال ارقايسىمىزدى بولەك اتاعاندا, مەنى ء«بىرىنشى جۇبانوۆ», احمەتتى «ەكىنشى جۇبانوۆ» دەۋشى ەدى. احمەت بىزبەن بىرگە وقىعان بالالاردىڭ ىشىندەگى ەڭ كىشكەنتايى بولدى. ۇستازىمىز ء«بىرىنشى جۇبانوۆ تۇر» دەگەندە مەن تۇرامىن. ال «ەكىنشى جۇبانوۆ تۇر» دەگەندە احمەت تۇرادى. بىراق ورنىنان تۇرعاندا ونىڭ بويى پارتادان كورىنبەي قالاتىن. سول كەزدە بالالار دا, ۇستاز دا ءماز بولىپ كۇلەدى. كۇلمەيتىن جالعىز مەن. ونىڭ قولىنان جەتەلەپ, پارتادان شىعارىپ قويامىن, سول جەردە تۇرىپ, مۇعالىمنىڭ سوزىنە جاۋاپ بەرەدى. ءبىزدى «اعايىندى جۇبانوۆتار» دەپ اتاۋعا سەبەپ بولعان تەك ەكەۋمىزدىڭ ءبىر كىسىنىڭ بالاسى بولعانىمىز ەمەس, ەكەۋمىز بىردەي جاقسى وقىعانعا تاڭعالىپ, ۇستازدارىمىز اۋزىنان تاستامايتىن ەدى», دەپتى قۇدايبەرگەن جۇبانوۆ قىزىنا ايتقان ەستەلىگىندە...
ءداۋىر داۋىسىن سوزعان
1929 جىلى اسپيرانتۋراعا بارا جاتقان قۇدايبەرگەن تالابى تاۋداي ءىنىسىن لەنينگرادقا ەرتىپ اكەتەدى. سول كەزەڭدەردە احمەت تالاي ءدۇلدۇلدى تۇلەتكەن ريمسكي-كورساكوۆ اتىنداعى كونسەرۆاتوريانىڭ بىلىمىنەن سۋسىندادى. مۇندا ول پروفەسسور ف.نيمان دەگەن كىسىدەن گوبوي اسپابى بويىنشا جانە ديريجەرلەۋدەن ساباق الىپ, باسقا دا تەوريالىق پاندەرگە مىقتاپ دەن قويادى. سوندا جاس جىگىتتىڭ قيالى شارتاراپتى شارلاپ: «شىركىن-اي, عاسىرلار بويى بۇيىعى اۋىلدان ءارى اسپاعان قازاقتىڭ قارا دومبىراسى مەن قوبىزىن قوسىپ, وركەستر قۇرار ما ەدى!» دەگەن ءتاتتى ويلارعا بەرىلەتىن...
«ول كۇللى كەڭەس وداعىنداعى كونسەرۆاتوريالاردىڭ ىشىندەگى جالعىز قازاق, كونسەرۆاتورياعا الىس قازاقستاننان, مۇمكىن, ءتىپتى, كۇللى ورتالىق ازيادان «مۋزىكالىق ەۋروپاعا تەرەزە اشىپ بەرۋ» ءۇشىن كەلگەن تۇڭعىش تالاپكەر ەدى. ونىڭ ماقساتى اسا زور, ال مۇمكىندىگى وتە شاعىن ەدى. سول زور ماقسات پەن تۋعان حالقىنىڭ الدىنداعى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنە ءبىلۋدىڭ ارقاسىندا ول ەرتە ەسەيدى, ۇنەمى شيرىعىپ ءومىر ءسۇردى», دەگەن ەكەن احمەت جۇبانوۆتى وسى كەزدەن باستاپ تانيتىن كومپوزيتور ەۆگەني برۋسيلوۆسكي ءوزىنىڭ ەستەلىگىندە...
وسىلايشا, دالا بەرگەن دارىنىن تەوريالىق بىلىممەن ۇشتاستىرعان احمەت 1933 جىلى قازاق ۇكىمەتىنىڭ ارنايى شاقىرتۋىمەن الماتىعا كەلدى. ويتكەنى جاڭادان قالىپتاسىپ جاتقان مادەنيەت سالاسىن اياعىنان قاز تۇرعىزۋعا جۇبانوۆ سەكىلدى كاسىبي مامان كەرەك ەدى.
مۋزىكا تەحنيكۋمىندا وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىن اتقارا ءجۇرىپ احمەت قۋان ۇلى حالىق اسپاپتارىن ۇلكەن ساحناعا شىعارۋ جولىن جادىنان تاستامادى. سول ماقساتتا تەحنيكۋم جانىنان حالىق مۋزىكاسىن زەرتتەۋگە ارنالعان عىلىمي كابينەت پەن ۇلتتىق مۋزىكا اسپاپتارىن جاساپ-جاڭعىرتاتىن ارنايى شەبەرحانا اشادى. ءسويتىپ, ون ءبىر ادامنان قۇرالعان دومبىراشىلار ءانسامبلى دۇنيەگە كەلدى. بۇل كەيىننەن اتاعى الەمگە جايىلعان داڭقتى قۇرمانعازى اتىنداعى اكادەميالىق حالىق اسپاپتار وركەسترىنىڭ ىرگەتاسى بولاتىن. دەر كەزىندە قۇرىلعان وركەسترگە حالىق شىن قۋاندى. جازۋشى ءابىش كەكىلباي ۇلى «ەلىم دەپ وتكەن ەر ەدى» ماقالاسىندا بۇرىن-سوڭدى حالىق كۇيلەرى بەيتانىس اۋديتوريالاردا, كوپ حالىق باس قوسقان ۇلكەن جيىنداردا ورىندالماعانىن ايتا كەلىپ, سول ۋاقىتتا دومبىرانىڭ ماداقتالماق تۇگىلى, مانسۇق ەتىلە باستاعانىن اشىنا جازعان ەدى.
«قازاق استاناسىنداعى ء«وز بىلگىشتەرىمىز» دراما تەاترىنىڭ ساحناسىندا قۇرمانعازىنىڭ نەبىر ساڭلاق شىعارمالارىن ورىنداعان ۋاقاپ قابيعوجيندى ءىش پىستىراتىن ء«مانسىز ۇزاق تارتىس» دەپ قىزمەتتەن قۋىپ جىبەرەدى. ءسويتىپ, كۇي 1934 جىلدىڭ ماۋسىمىنا دەيىن سۇتكە تيگەن كۇشىكتىڭ ءحالىن كەشىپ, ساحنادان وگەيلىك كورىپ, كورەپارا قاقپايلانىپ كەلدى», دەيدى جازۋشى.
بۇنى جاقسى بىلەتىن, بىراق «قالايدا دومبىرا ءۇنىن ءدۇيىم جۇرتقا ەستىرتەمىن» دەگەن احمەت جەر-جەردەن جينالعان داۋلەسكەر دومبىراشى, قوبىزشى, سىبىزعىشى-سىرنايشىلارمەن ۇلت اسپاپتارى وركەسترىن قۇرۋعا بار كۇشىن سالادى. ارينە, وسىنداي ۇلى مۇرات جولىندا كەدەرگى از بولعان جوق. وركەستر مۇشەلەرىنىڭ ارقايسىسى دارا دارىن بولعانىمەن, ولاردىڭ نوتالىق ساۋاتسىزدىعى ديريجەردى ءبىراز ابىگەرگە ءتۇسىردى. بىردە جۇبانوۆ اۋىلدان كەلگەن كۇيشىلەردەن: «كادىمگى شايدىڭ ولشەمدەرىن بىلەسىزدەر مە؟», دەپ سۇرايدى. سوندا دومبىراشىلار: «بىلگەندە قانداي, قاداق, جارتى قاداق, شيرەك قاداق, اسموشكە», دەپ تۇس-تۇستان جامىراي جاۋاپ بەرىپتى. سوندا احمەت جۇبانوۆ ولارعا: «تون دەپ اتالاتىن بەلگىلى ءبىر سازدى دىبىس تا تاپ سولاي بولشەكتەنەدى», دەپ تۇسىندىرگەن ەكەن. مىنەكي, ۇستازدىق ەتۋدەن جالىقپايتىن ناعىز پەداگوگتىڭ سيپاتى وسىنداي بولسا كەرەك. ودان بولەك, دومبىرالاردىڭ ءتۇرلى فورمالى بولۋى, قۇلاق كۇيى مەن پەرنەلەرىنىڭ ارقيلىلىعى, سونداي-اق وركەسترگە كەرەكتى باسقا دا اسپاپتاردىڭ جەتىمسىزدىگى كوپ قاجىر-قايراتتى قاجەت ەتتى. وسى سەكىلدى قانشاما قيىندىقتى احمەت جۇبانوۆ قايمىقپاي ەڭسەرە ءبىلدى. بۇل قايراتكەر كومپوزيتوردىڭ مادەنيەت مايدانىندا جاساعان ەرلىككە پارا-پار رەفورماتورلىق قادامى ەدى. ويتكەنى بۇرىن قازاق ساحاراسىنىڭ ءار قيىرىندا ء«وز مۇڭى وزىندە بولىپ» كەلگەن مۋزىكالىق اسپاپتاردىڭ وركەستر دەگەننىڭ اياسىنا بىرىگىپ, كلاسسيكالىق قالىپقا ءتۇسۋى – ءسوزسىز ۇلكەن جاڭالىق بولاتىن.
1936 جىلى ماسكەۋدە وتكەن قازاق ونەرىنىڭ ونكۇندىگىندە ۇلت اسپاپتار وركەسترى ۇلكەن كونتسەرتتىڭ شىمىلدىعىن اشتى. ايتپاقشى, وسى جالعىز وركەستردىڭ نەگىزىندە جامبىل اتىنداعى ۇلتتىق فيلارمونيا قۇرىلىپ, وعان دا احمەت جۇبانوۆ جەتەكشىلىك ەتتى. ال 1944 جىلى تاشكەنتتەگى ونكۇندىكتە «قازاقتىڭ ۇلتتىق وركەسترى باسقا ورتالىق ازيا ەلدەرىنە ۇلگى بولارلىق دارەجەدە» دەگەن جوعارى باعا الدى. وسىلايشا, «دومبىرا, قوبىزدان ەشتەڭە شىقپايدى, ولاردى جيىپ قويىپ, بالالايكا, ماندوليناعا كوشۋ كەرەك. بۇل اسپاپتاردىڭ ورنى – ساحنا ەمەس, مۇراجاي» دەيتىندەردىڭ اۋىزدارىنا قۇم قۇيىلدى...
جادتان حاتقا جازعان
ۇلتتىق مۋزىكا تاريحىنا دەگەن قۇشتارلىق احمەت جۇبانوۆتى عىلىم سۇرلەۋىنە الىپ كەلدى. ول بۇعان دەيىن اۋىزشا تاراپ, ءارتۇرلى نۇسقادا ايتىلىپ جۇرگەن اندەردى, حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ ءومىرباياندارىنا قاتىستى دەرەكتەردى ەل اراسىنان جيناپ, ارحيۆتەن تاۋىپ, عىلىمي ءارى كوركەم شىعارمالار ساپىندا وقىلاتىن كىتاپتار جازدى. مۇنىڭ ءبارى ينەمەن قۇدىق قازعانداي كۇردەلى جۇمىس ەدى. عالىمنىڭ تىرناقالدى تۋىندىسى – «مۋزىكالىق الىپپە» وقۋلىعى. بۇل – مۋزىكا جونىندە قازاق تىلىندە جارىق كورگەن تۇڭعىش كىتاپ.
ودان كەيىنگى «قازاق حالقىنىڭ مۋزىكالىق مۇراسى», «قۇرمانعازى», «قازاق حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ ءومىرى مەن تۆورچەستۆوسى», «عاسىرلار پەرنەسى», «داۋلەتكەرەي», «زامانا بۇلبۇلدارى» سەكىلدى سونى دەرەكتەرگە باي ەڭبەكتەرى دە عىلىمي ورتامەن قاتار, جالپى جۇرتشىلىقتىڭ ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىن كىتاپتارىنا اينالدى. ءسويتىپ, 1946 جىلى قازاق كسر عىلىم اكادەمياسى اشىلعاندا دوكتور, پروفەسسور احمەت جۇبانوۆ (ق.ساتباەۆ, م.اۋەزوۆ, ءا.بەكتۇروۆ, C.كەڭەسباەۆ, H.ساۋرانباەۆتارمەن بىرگە) ۇلت وقىمىستىلارىنان تۇڭعىش سايلانعان التى اكادەميكتىڭ ءبىرى بولعان ەدى.
جۇبانوۆ اتقارعان ەڭ ۇلكەن جۇمىستىڭ ءبىرى – كۇي ونەرىن «قولدان ۇيرەنۋ» شەڭبەرىنەن شىعارىپ, ونى نوتالىق ساۋات ارقىلى وقىتۋ جولىن ورنىقتىرۋى. وسىلايشا, نوتالىق ءبىلىمنىڭ ارقاسىندا جۇزدەگەن كۇيدىڭ باستاپقى نۇسقاسى جوعالماي ءھام وزگەرىسكە تۇسپەي, قاعازعا حاتتالىپ, كەلەر ۇرپاققا ساف كۇيىندە جەتتى. سونداي-اق ونىڭ باستاماسىمەن كونە زامان پەرزەنتتەرى – قوبىز بەن دومبىرا كونسەرۆاتوريانىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلدى.
سالىستىرمالى تۇردە ايتساق, ادەبيەت الەمىندە اباي بەينەسىن سومداعان مۇحتار اۋەزوۆ بولسا, كۇي ونەرىندە قۇرمانعازىنىڭ دارا تۇلعاسىن ايقىنداپ بەرگەن اكادەميك احمەت جۇبانوۆ ەدى. بۇل تۋرالى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, ايگىلى قولباسشى باۋىرجان مومىش ۇلى دا اشىق ايتىپتى.
ء«بىز دوس تا ەمەس ەدىك, قاس تا ەمەس ەدىك. ول كىسىگە مىناداي باعا بەرەمىن. ءبىرىنشى باعام – ول الدەقاشان ءولىپ قالعان قۇرمانعازىنى ء«تىرىلتتى». ءارى-بەرىدەن كەيىن ول كىسى قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلت اسپاپتار وركەسترىن قۇردى. قۇرمانعازى كۇيلەرىنە وڭدەۋ جۇرگىزىپ, ونى وركەستردە ورىندايتىن ەتتى. مۇنى مەن احاڭنىڭ ۇلكەن ادامگەرشىلىك, ۇلكەن ازاماتتىق ەڭبەگى دەپ سانايمىن. ەكىنشى باعام, دومبىرا دەگەن نارسە بار عوي. وسى دومبىرا جاعىنان دا ول كىسىنىڭ ەڭبەگى وتە بيىك. دومبىرا – وتە نازىك اسپاپ. احاڭ سونىڭ ءۇنىن جاقسارتتى, پەرنەلەرىن وزگەرتتى. ىشەك ورنىنا سىم جۇمسادى. ءسويتىپ, اۋىلدىڭ قارا دومبىراسىن احاڭ كلاسسيكالىق مۋزىكا وركەسترىنە اينالدىردى. ول كىسى كۇيىمىزدىڭ ءوزىن كەيبىر سيمفونيادان اسىردى», دەپ ب.مومىش ۇلى ساز الەمىنىڭ ساردارى تۋرالى ءادىل باعاسىن بەرگەن.
قازاقتىڭ تۇڭعىش پروفەسسيونال كومپوزيتورى دا احمەت جۇبانوۆ. ول مۋزىكانىڭ ءار جانرىندا كوپتەگەن شوقتىعى بيىك شىعارمالار جازدى. ءبارىن اتاپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. «قارلىعاش», «اق كوگەرشىن» سياقتى سۇلۋ سازدى اندەرىن ايتپاعاندا, لاتيف حاميديمەن بىرىگىپ جازعان «اباي» وپەراسى شىن مانىندە كاسىبي كەمەلىنە ابدەن كەلگەن تۇڭعىش قازاق وپەراسى ەدى. قازاقتىڭ تۇڭعىش كوركەمسۋرەتتى «امانگەلدى» فيلمىنە دە (كومپوزيتور گنەسينمەن بىرگە) جازعان مۋزىكاسى – قازاق مادەنيەتىنە قوسىلعان سۇبەلى ۇلەس.
ونەر كەنىشىن قازعان
جۇبانوۆتىڭ قازاق ونەرىن وركەندەتۋدەگى جانقيارلىق ەڭبەگى, اۋەزوۆ ايتقانداي, كۇل استىندا سونۋگە اينالعان ءالسىز شوقتى ۇرلەپ جالىن شىعارعانداي ماشاقاتى مول جۇمىس ەدى. ول ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالاي ءجۇرىپ, ونەرگە قۇشتار جانداردى جارىق كۇنى شامشىراق الىپ ىزدەدى. 70-تەن اسقان كۇيشى دينانى سوناۋ استراحان وبلىسىنان الماتىنىڭ تورىنە تاباندىلىق تانىتىپ ءجۇرىپ كوشىرىپ العانى, اۋلاسىندا دومبىرانى بەبەۋلەتىپ جاتقان 6 جاسار نۇرعيسانىڭ قابىلەتىن بايقاپ, ونى مۋزىكا كلاسىنا تۇسىرگەنى, كەنەن اقساقال مەن ەۋروپانىڭ اتاقتى كومپوزيتورى ەۆگەني برۋسيلوۆسكيدىڭ ءتىلىن تاۋىپ, ۇلتتىق مۋزىكا جولىندا ۇلىلاردى ۇيىستىرا ءبىلۋىن – احاڭنىڭ ءسوزسىز ىسكەرلىگى دەپ بىلەمىز. ول بولاشاق ونەرپازداردى وقۋ ورىندارىنان عانا ەمەس, ءوڭدىرىس ورتاسىنان, سالىنىپ جاتقان قۇرىلىس ماڭىنان ىزدەستىرگەن. جۇمىسشىلارعا دومبىرا تارتقىزىپ, يكەمى بارلارىن ءوزى باۋلىعان.
«اقتىق دەمى تاۋسىلعانشا اتاقتى وركەستردىڭ قاق تورىندە كونتراباستا ويناپ وتكەن مارقۇم ساميعوللا اندارباەۆ 1938 جىلى فۋرمانوۆ, كيروۆ كوشەلەرىنىڭ بۇرىشىنداعى ءتورت قاباتتى تۇرعىن ءۇيدى سالىپ جاتقان بريگادانى باسقارىپ جۇرگەن كەزىندە احمەتتىڭ قالاي ىزدەپ تاۋىپ, ۇگىتتەپ, وركەسترگە الىپ كەتكەنىن مايىن تامىزا اڭگىمەلەپ وتىرۋشى ەدى», دەگەن ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ وسى ءبىر ەستەلىگى جوعارىداعى ءسوزىمىزدى تياناقتاي تۇسپەك.
ول ونەر كەنىشىن وسىلاي قازدى. تەرەڭنەن تاپقان قازىنالارى دا جارقىراي كورىندى. بىردە نۇرعيسا تىلەنديەۆ: «احاڭ بولماسا, اناۋ قارشىعا, مىناۋ بەك بولا ما, اناۋ قۇرمانعازى, اناۋ «وتىرار سازى» بولا ما؟ مىنە, احاڭ مەن بەسىكتە جاتقاننان جالپى ومىرىمدە باعىناتىن پايعامبارىم», دەگەن ەكەن.
بۇگىندە التى الاشتىڭ الاقانىنان اسىپ شىعىپ, التى قۇرلىقتىڭ التىن داۋىسىنا اينالعان ءدۇلدۇل ديماش تا – احاڭ سالعان سارا جولدىڭ زاڭدى جالعاسى. الەم قازاق انىنە تامسانىپ قانا قويماي, تاريحىن تانىسا, ونىڭ ءتۇپ-تامىرى احاڭ قالىپتاستىرعان كاسىبي مۋزىكا مەكتەبىنە بارىپ تىرەلەدى. ءتىلىنىڭ كۇلدىرگىسى دە, كۇيدىرگىسى دە مول احمەت جۇبانوۆ ءبىر جيىندا سويلەگەن ءسوزىن «ولگەن ادام تىرىلەردىڭ كوزىن اشىپ كەتەدى» دەپ اياقتاپتى. ءسىرا, ءوزىن ايتقان بولسا كەرەك...
