ادام كاپيتالى – باستى قۇندىلىق
بۇگىندە قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكا سالاسى – 100 مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەتىن الپاۋىت وندىرىستىك كەشەن. تالقىلاۋ 1-ماەس پەن «الماتى ەلەكتر ستانسالارىنان» باستاپ, «اتىراۋ جارىق» پەن «ورتالىق-ازيا ەلەكتروەنەرگەتيكالىق كورپوراتسياسىنىڭ» ەنشىلەس كومپانيالارىنا دەيىنگى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندەگى ءىرى كاسىپورىن ۇجىمدارىن بىرىكتىردى. كەزدەسۋگە ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىنداعى ەنەرگەتيكالىق كاسىپورىنداردىڭ ۇجىمدارى بەينەبايلانىس ارقىلى قوسىلدى.
جيىندى اشقان ءماجىلىس دەپۋتاتى دۇيسەنباي تۇرعانوۆ: «جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا العاش رەت جوعارى ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ مەملەكەتتىڭ ىرگەلى قاعيداتى رەتىندە بەكىتىلدى. قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەسى ادام قۇقىقتارىن قورعاۋمەن تەڭ دەڭگەيگە كوتەرىلدى. قۇجاتتا جەر مەن ونىڭ قويناۋى, سۋ كوزدەرى, وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسى, سونداي-اق وزگە دە تابيعي رەسۋرس-تار حالىققا تيەسىلى ەكەنى تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلعان. بۇل جاي عانا ءسوز ەمەس – بارىمىزگە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىك پەن ورتاق باعدار», دەپ اتاپ ءوتتى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ۆەرا كيم ءوز سوزىندە رەفورمانىڭ گۋمانيتارلىق باعىتتارىنا نازار اۋداردى. «قۇجاتتا باستى نازار ادامعا باعىتتالعان. ادام – ەلىمىزدىڭ ەڭ باستى قۇندىلىعى. قازىرگى تاڭدا نەگىزگى باسىمدىق ادام كاپيتالىن دامىتۋعا, ءبىلىم مەن عىلىمعا, جاڭا تەحنولوگيالار مەن تسيفرلاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋگە بەرىلىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن ادام – مەملەكەتىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن بايلىعى», دەدى دەپۋتات.
جيىندا قازاقستان ەلەكتروەنەرگەتيكالىق قاۋىمداستىعى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى باعدات ورال ەنەرگەتيكتەردىڭ ازاماتتىق ۇستانىمىن ءبىلدىردى. «جاڭا نەگىزگى زاڭ جوباسى – مەملەكەت دامۋىنىڭ بولاشاق باعىتىن ايقىندايتىن تاريحي قۇجات. ءبىز ەنەرگەتيكتەر رەتىندە دە, ەل ازاماتى رەتىندە دە بۇل باستامانى قولدايمىز جانە ەلدە جۇزەگە اسىپ جاتقان وزگەرىستەردىڭ ماڭىزىن جاقسى تۇسىنەمىز», دەدى ول.
ەڭبەك ادامىنىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى
كەزدەسۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار ەرەكشە قولداعان جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى كونستيتۋتسيادا ەڭبەك ادامىنىڭ مارتەبەسىن بەكىتۋ بولدى. تاريحتا العاش رەت ەڭبەكقورلىق پەن كاسىبيلىك قۇندىلىقتارى مەملەكەتتىك دامۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنىڭ قاتارىنا ەنگىزىلىپ وتىر.
قازاقستان ەلەكتروەنەرگەتيكالىق قاۋىمداستىعى باسقارما توراعاسى تالعات تەمىرحانوۆ بۇل وزگەرىستەردىڭ الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك تۇرعىسىنداعى ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. «ەڭبەك ادامى, جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ وكىلدەرى مەملەكەت قۇندىلىقتارىنىڭ نەگىزگى دەڭگەيىنە كوتەرىلىپ وتىر. كونستيتۋتسيا جوباسىندا ەڭبەكقورلىق قۇندىلىعى مەملەكەتتىك دامۋدىڭ باستى قاعيداتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە بەكىتىلگەن. بۇل ەڭبەك, كاسىبيلىك جانە جاسامپازدىق قىزمەتتىڭ كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە مويىندالىپ, قۇرمەتتەلەتىنىن بىلدىرەدى», دەدى ول.
بۇل پىكىردى ءوندىرىس الاڭدارىنداعى ماماندار دا قولدادى. «اتىراۋ جارىق» اق قالالىق ەلەكتر جەلىلەرىن تاراتۋشى كومپانياسىنىڭ باس ينجەنەرى نۇرجان جۇماباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭارتىلعان زاڭ ادىلدىككە دەگەن سەنىمدى نىعايتادى.
«كونستيتۋتسيا – جاي عانا زاڭدار جيىنتىعى ەمەس, قۇجاتتا قاراپايىم حالىقتىڭ مۇددەسىنە, قۇقىقتارىن قورعاۋعا جانە كۇندەلىكتى ومىرىنە باسا نازار اۋدارىلعان. بۇرىن شەشىمدەردى تەك بيلىك قۇرىلىمدارى قابىلداسا, ەندى ماڭىزدى ماسەلەلەردى حالىق مەملەكەتپەن بىرلەسىپ شەشەتىنى ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. سونىمەن قاتار كونستيتۋتسيانىڭ حالىقارالىق شارتتاردان باسىمدىعى ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدى ايقىنداپ, قازاقستاندىقتاردىڭ مۇددەسىن ءبىرىنشى ورىنعا قويادى», دەپ اتاپ ءوتتى كومپانيا قىزمەتكەرى.
ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك
ەنەرگەتيكا سالاسى ءۇشىن ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋ ماسەلەلەرى وندىرىستىك قىزمەتپەن تىكەلەي بايلانىستى. جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا جەر قويناۋىنىڭ حالىققا تيەسىلى ەكەنى ايقىن كورسەتىلىپ, ۇلتتىق بايلىققا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جاڭا كوزقاراسى قالىپتاسادى.
وسى تاقىرىپتى جالعاستىرعان «ورتالىق-ازيا ەلەكتروەنەرگەتيكالىق كورپوراتسياسى» اق قىزمەتكەرى شولپان ەلۋباەۆا بۇل نورمالاردىڭ سالالىق دەڭگەيدە ىسكە اسىرىلۋىنا توقتالدى.
«كونستيتۋتسيا جوباسىنداعى 37-باپ ءار ازاماتتىڭ قولايلى قورشاعان ورتادا ءومىر ءسۇرۋ قۇقىعىن بەكىتەدى. بۇل مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى كۇشەيتەدى. «واەك» توبى قورشاعان ورتاعا اسەردى ازايتۋعا باعىتتالعان تابيعاتتى قورعاۋ شارالارىن قازىردىڭ وزىندە جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى جانە قازاقستان ەلەكتروەنەرگەتيكالىق قاۋىمداستىعىمەن جۇرگىزىلگەن ديالوگ اياسىندا ءبىز ۇلتتىق جاڭعىرتۋ جوباسىنا كومىر گەنەراتسياسىن دەكاربونيزاتسيالاۋ ستراتەگياسىن ەنگىزۋدى ۇسىندىق. بۇل – تومەن كومىرتەكتى ەكونوميكاعا جاسالعان ناقتى قادام جانە ول ەندى كونستيتۋتسيا-لىق تىرەككە يە بولادى», دەپ اتاپ ءوتتى سپيكەر.
تاڭداۋ جاسايتىن ۋاقىت
قازاقستان ەنەرگەتيكتەرى ءوز ۇستانى-مىن ايقىن ءبىلدىردى. نەگىزگى زاڭداعى جاڭارتىلعان نورمالار – زامان تالابىنا بەرىلگەن جاۋاپ. ولار تەك وندىرىستىك مىندەتتەردى شەشۋگە ەمەس, سونىمەن قاتار ۇلتتىق اۋقىمداعى ستراتەگيالىق ماقساتتارعا قول جەتكىزۋگە جانە ءار ازاماتتىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ارىپتەستەرىن ازاماتتىق بەلسەندىلىك تانىتىپ, 15 ناۋ-رىز كۇنى وتەتىن جالپىحالىقتىق داۋىس بەرۋگە قاتىسۋعا شاقىردى. ويتكەنى بۇگىنگى ءاربىر داۋىس – ورتاق ءۇيىمىزدىڭ جارقىن ءارى تۇراقتى بولاشاعىنا قوسىلعان ۇلەس.
