– وتباسى بانكى ارقىلى باسپانا الىپ جاتقان ازاماتتاردىڭ كوبى ءبىر ماڭىزدى جايتقا ءمان بەرمەيدى. اڭگىمە – ارالىق كەزەڭنەن تۇرعىن ءۇي قارىزىنا كوشۋ ءساتى تۋرالى. ءيا, قۇجات جۇزىندە جاي عانا تەحنيكالىق ءراسىم سياقتى كورىنەدى. بىراق شىن مانىندە, وسى كەزەڭ بولاشاقتاعى اي سايىنعى تولەمنىڭ كولەمىن ايقىندايدى.
قازىر يپوتەكانىڭ باسىم بولىگى 50/50 سحەماسى نەمەسە ارنايى باعدارلامالار ارقىلى راسىمدەلەدى. قارىز الۋشى قۇجاتقا قول قويعان كەزدە تولەم كەستەسىن بەكىتەدى. سول مەزەتتە تەك باستاپقى كەزەڭ عانا ەمەس, تۇرعىن ءۇي قارىزىنا وتكەننەن كەيىنگى 3,5-5% مولشەرلەمەمەن ەسەپتەلەتىن تولەم كەستەسى دە بىرگە راسىمدەلەدى. كوپشىلىك وسى تومەن پايىزدى كورىپ, شارتتى تەرەڭىرەك تالدامايدى. الايدا ماڭىزدى ماسەلە پايىزدا ەمەس. جۇيە تۇرعىن ءۇي قارىزى بويىنشا مەرزىمدى قىسقارتۋى مۇمكىن. ماسەلەن, باعالاۋ كورسەتكىشى (وپ) 29 بولعان جاعدايدا ءونىم جەلىسىندە مەرزىم 9 جىل, ياعني, 108 اي بولۋى ىقتيمال. بىراق ناقتى تولەم كەستەسىندە 90 اي عانا كورسەتىلۋى مۇمكىن. ياعني مەرزىم 18 ايعا قىسقارادى. ءبىر قاراعاندا ايىرماشىلىق ۇلكەن ەمەس سياقتى. بىراق ءدال وسى ۇدەرىس اي سايىنعى تولەمگە تىكەلەي اسەر ەتەدى. مەرزىم ازايعان سايىن تولەم كولەمى وسەدى. تيىسىنشە, وتباسىنىڭ قارجىلىق جۇكتەمەسى دە كۇشەيەدى.
ادەتتە «مەرزىم قىسقارسا, ارتىق تولەم ازايادى» دەگەن ءۋاج ايتىلادى. شىنىندا, جالپى تولەنەتىن سوما ازايۋى مۇمكىن. بىراق ەكونوميكالىق احۋالدى ەسكەرۋ قاجەت. ەگەر قارىز مولشەرلەمەسى 4% بولسا, ال ينفلياتسيا 12% دەڭگەيىندە قالىپتاسسا, وندا «ارتىق تولەم» ۇعىمى سالىستىرمالى سيپات الادى. ۋاقىت وتكەن سايىن اقشانىڭ قۇنى وزگەرەدى. بۇگىنگى 100 تەڭگە مەن بىرنەشە جىلدان كەيىنگى 100 تەڭگەنىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتى بىردەي ەمەس. سوندىقتان كەي جاعدايدا ۇزاق مەرزىم قارىز الۋشىعا ءتيىمدى بولۋى مۇمكىن. ول اي سايىنعى تولەمدى تومەندەتەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قارىزدىق جۇكتەمە كوەففيتسيەنتىن ازايتادى, وتباسى بيۋدجەتىنە تۇسەتىن قىسىمدى جەڭىلدەتەدى, قارجىلىق يكەمدىلىكتى ارتتىرادى.
ومىردە كۇتپەگەن جاعدايلار بولماي تۇرمايدى. تابىستىڭ ۋاقىتشا ازايۋى نەمەسە قوسىمشا شىعىنداردىڭ پايدا بولۋى جوعارى ايلىق تولەم كەزىندە ايتارلىقتاي قيىندىق تۋعىزۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا تۇرعىن ءۇي قارىزىنا كوشۋ كەزىندە مەرزىمدى مۇقيات تەكسەرۋگە كەڭەس بەرەمىن. ءونىم جەلىسىندە قاراستىرىلعان ەڭ ۇزاقمەرزىمدى تالاپ ەتۋگە قارىز الۋشىنىڭ قۇقىعى بار. بۇل اي سايىنعى تولەمدى تومەندەتىپ, قارجىلىق تۇراقتىلىقتى ساقتايدى.
تۇرعىن ءۇي قارىزىنا كوشۋ – ادەتتەگى قالىپتى ءراسىم ەمەس, الداعى بىرنەشە جىلعا ەسەپتەلگەن قارجىلىق شەشىم. ءبىر عانا مەرزىم كورسەتكىشى وتباسى بيۋدجەتىنىڭ قۇرىلىمىنا ەلەۋلى ىقپال ەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان تولەم كەستەسىن ءۇستىرت قاراپ شىقپاي, ءار سانىن مۇقيات سارالاعان ءجون. قارجىلىق شەشىم ەموتسياعا ەمەس, ناقتى ەسەپكە سۇيەنۋگە ءتيىس.
