بيلەت بار, ورىن جوق: وۆەربۋكينگ كەزىندە جولاۋشى نەنى ءبىلۋى ءتيىس؟

وۆەربۋكينگ دەگەن نە؟

وۆەربۋكينگ – اۋە كەمەسىندەگى ورىن سانىنان ارتىق بيلەت ساتۋ تاجىريبەسى. اۋە كومپانيالارى ستاتيستيكاعا سۇيەنىپ, كەي جولاۋشىلار رەيسكە كەلمەي قالادى دەگەن بولجاممەن قوسىمشا بيلەت وتكىزەدى. بۇل ءتاسىل – بوس ورىن قالدىرماۋ, شىعىندى ازايتۋ, رەيس رەنتابەلدىلىگىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى.

اتالعان تاجىريبە العاش رەت 1950-جىلدارى اقش-تا پايدا بولعان. زەرتتەۋلەر بويىنشا كەيبىر رەيستەردە جولاۋشىلار تولىق جينالمايتىنى بايقالعاندىقتان, اۋە كومپانيالارى تابىستى ارتتىرۋ ماقساتىندا وۆەربۋكينگ جۇيەسىن قولدانا باستاعان ەكەن.

وۆەربۋكينگ زاڭسىز ەمەس, ونى حالىقارالىق اۋە كولىگى قاۋىمداستىعى (IATA) رەتتەيدى. سوندىقتان مۇنداي جاعدايعا تاپ بولعان جولاۋشى وتەماقى تالاپ ەتۋگە جانە ءوز قۇقىعىن قورعاۋعا قۇقىلى. ستاتيستيكاعا سايكەس, بارلىق جولاۋشىلاردىڭ شامامەن 1%-ى عانا وۆەربۋكينگكە ۇشىرايدى ەكەن.

الەمدىك ءىرى تاسىمالداۋشىلار مۇنداي جۇيەنى بۇرىننان پايدالانىپ كەلەدى. ۇشاقتاعى ءار ورىن – تابىس كوزى. ءبىر ورىن بوس قالسا, كومپانيا شىعىنعا باتادى. سوندىقتان «كەلمەي قالاتىن» جولاۋشىلار ەسەبىنەن ارتىق بيلەت ساتۋ – كوممەرتسيالىق ەسەپتىڭ ناتيجەسى.

الايدا ەسەپ ناتيجەسى قاتە شىقسا قالاي بولماق؟ بارلىق جولاۋشى دەر كەزىندە اۋەجايعا كەلگەن كەزدە ولاردىڭ كەيبىرى ورىن جەتىسپەۋشىلىگىنە تاپ بولسا, ادام بيلەتىمەن دە ۇشاققا وتىرا المايدى. مىنە, ماسەلە وسىندا.

حالىقارالىق تاجىريبە جانە قازاقستانداعى زاڭنامالىق وزگەرىس

ەۋروپا ەلدەرىندە جولاۋشى قۇقىعى ناقتى قورعالعان. ەۋرووداقتىڭ №261/2004 رەگلامەنتىنە سايكەس, تاسىمالداۋشى كىنالى بولسا, جولاۋشىعا 250-دەن 600 ەۋروعا دەيىن وتەماقى تولەنەدى. بۇدان بولەك, تاماق, قوناقۇي, بايلانىس شىعىندارى قامتاماسىز ەتىلەدى. اقش-تا وتەماقى مولشەرى ناقتى بەكىتىلمەگەنىمەن, بيلەت قۇنى تولىق قايتارىلادى.

ال, ازيا ەلدەرىندە تالاپ ءارتۇرلى, بىراق تۇركيا, ءباا, سينگاپۋر سەكىلدى مەملەكەتتەردە ەۋروپالىق ۇلگىگە ۇقساس جۇيە بار.

سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا دا وۆەربۋكينگ سالدارىنان ۇشاققا وتىرعىزىلماي قالعاندار سانى ارتقان. اسىرەسە, مەرەكە جانە دەمالىس كۇندەرى, سۇرانىس جوعارى باعىتتاردا مۇنداي جاعدايلار بايقالعان.

بۇعان دەيىن جاۋاپكەرشىلىك تەك حالىقارالىق رەيستەرگە قاتىستى عانا قاراستىرىلسا, پروكۋراتۋرانىڭ ۇسىنىسىمەن ءماجىلىس اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكسكە وزگەرىس ەنگىزىپ, جاۋاپكەرشىلىكتى ىشكى رەيستەرگە دە تاراتۋدى ماقۇلدادى. ەندى جولاۋشىلاردى, باگاجدى جانە جۇكتى تاسىمالداۋ قاعيدالارىن بۇزعان اۋە كومپانياسىنا 50 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە ايىپپۇل سالىنادى.

ناتيجەسىندە ىشكى رەيستەردەگى قۇقىقتىق ولقىلىق جويىلدى جانە تاسىمالداۋشىلاردىڭ تاۋەكەلدى كوممەرتسيالىق ساياساتىنا تەجەۋ قويىلدى.

ۇشاق ۇشپاي قالاتىن كەزدەر بولادى

ۇشاق ۇشپاي قالعان ساتتەردە جولاۋشىنى كەلەسى رەيسكە اۋىستىرۋ قانشالىقتى تەز جۇزەگە اسادى دەگەن سۇراق تۋىنداۋى زاڭدىلىق. وسى رەتتە ءبىز Vietjet Qazaqstan اۋەكومپانياسىنا ساۋال جولداعان ەدىك. اتالعان كومپانيانىڭ مالىمەتىنشە, بايلانىس ورتالىعىنا نەمەسە كومپانيا وكىلدەرىنە سۇراۋ جىبەرگەن مەزەتتەن باستاپ جولاۋشى كەلەسى رەيسكە اۋىستىرىلادى. 

«قازاقستاندا كومپەنساتسيا رەتىندە قايتا برونداۋ نەمەسە ايىپپۇلسىز قايتارۋدان بولەك, اۋە كومپانياسى الداعى رەيسكە ارنالعان 30 000 تەڭگە سوماسى كولەمىندەگى ۆاۋچەردى ۇسىنادى. اتالعان ۆاۋچەردى اۋەبيلەت ساتىپ الۋ كەزىندە نەمەسە قوسىمشا قىزمەتتەردى الۋ كەزىندە سايتتا قولدانۋعا بولادى», دەيدى Vietjet Qazaqstan اۋە كومپانياسى وكىلدەرى.

(فوتو: vietjetqazaqstan.kz)

ەگەر رەيس اۋە كومپانياسىنىڭ كىناسىنەن (تەحنيكالىق اقاۋ, جوسپارلاۋ قاتەلىگى, ەكيپاج جەتىسپەۋى) ورىندالماسا, جولاۋشى – بيلەت قۇنىن تولىق قايتارۋعا, بالاما رەيسپەن تەگىن جەتكىزىلۋگە, تاماق, قوناقۇي, ترانسفەر الۋعا, زاڭناماعا ساي اقشالاي وتەماقى تالاپ ەتۋگە قۇقىلى.

ەسكە سالايىق, قاراعاندى قالاسىنىڭ تۇرعىنى ۆەتنامعا دەمالۋعا اتتانباق بولعان. الايدا ۇشۋعا ءبىر تاۋلىك قالعاندا اۋە تاسىمالداۋشى وعان رەيستىڭ توقتاتىلعانىن حابارلاعان. وۆەربۋكينگ ءۇشىن ساپارعا ۇشا الماي قالعان جولاۋشى اۋە كومپانياسىنان كەلتىرىلگەن مورالدىق زيان ءۇشىن وتەماقى ءوندىرىپ الدى.

وۆەربۋكينگ: قاراعاندىلىق تۇرعىن اۋەكومپانياسىنان وتەماقى ءوندىرىپ الدى

ال رەيس اۋا رايى, توتەنشە جاعداي, اۋەجايدىڭ جابىلۋى سەكىلدى فورس-ماجور سەبەپتەرمەن توقتاتىلسا, اقشالاي وتەماقى تولەنبەيدى. بىراق بيلەت قۇنى قايتارىلۋى نەمەسە باسقا رەيس ۇسىنىلۋى ءتيىس.

«اۋە كومپانيا وۆەربۋكينگ سەبەبىنەن جولاۋشىنى تاسىمالداۋدان باس تارتقان جاعدايدا وعان بيلەتتى ايىرباستاۋ نەمەسە قايتارۋ قۇقىعى جانە كومپەنساتسيالىق ۆاۋچەر بەرىلەدى. كەلەسى رەيستى كۇتۋ كەزىندە قاجەت بولعان جاعدايدا اۋە كومپانياسى جولاۋشىعا تاماق جانە قوناقۇيدە ورنالاسۋ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەدى. وۆەربۋكينگ جاعدايىندا جولاۋشىعا بيلەتتى ايىرباستاۋ, قايتارۋ, تاماقتانۋ جانە جاتىن ورىنمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى بارلىق نۇسقالار تۇسىندىرىلەدى. تاڭداۋ جولاۋشىعا بەرىلەدى», دەيدى Vietjet Qazaqstan اۋە كومپانياسىنىڭ ماماندارى.

رەيسى ۇشپاي قالعان جولاۋشى نە ىستەۋى كەرەك؟

1) راستايتىن قۇجاتتاردى ساقتاۋ. رەيستىڭ ۇشپاي قالعانىن دالەلدەيتىن بارلىق ماتەريالدى جيناپ قويىڭىز: بيلەت, وتىرعىزۋ تالونى, اۋە كومپانياسىنان كەلگەن SMS, email نەمەسە سايتتاعى حابارلاما. بۇل قۇجاتتار وتەماقى تالاپ ەتكەندە قاجەت بولادى.

2) بالاما رەيس نە اقشا قايتارۋدى تالاپ ەتۋ. اۋەجايداعى اۋە كومپانياسى وكىلدىگىنە جۇگىنىڭىز نەمەسە ونلاين ءوتىنىش جىبەرىڭىز. سىزدە ەكى تاڭداۋ بار – باسقا رەيسپەن جەتكىزۋ نەمەسە بيلەتتىڭ تولىق قۇنىن قايتارۋ. جاۋاپتى جازباشا تۇردە العان دۇرىس.

3) شىعىنداردى دالەلدەۋ. ەگەر كومپانيا تاماق, قوناقۇي نەمەسە ترانسفەر ۇسىنباسا جانە شىعىندى ءوزىڭىز وتەسەڭىز, بارلىق تۇبىرتەكتى ساقتاڭىز. ولار رەسمي شاعىمعا قوسا تىركەلەدى.

4) اۋە كومپانياسىنا رەسمي شاعىم جولداۋ. قازاقستان زاڭناماسىنا سايكەس («اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ جانە اۆياتسيا قىزمەتى تۋرالى» زاڭ, 86-باپ), شاعىمدى 6 اي ىشىندە بەرۋ قاجەت. اۋە كومپانياسى 10 كۇن ىشىندە جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس.

اۋە كومپانيالارىنىڭ شاعىم بەرۋ ارنالارى

Air Astana – سايتتاعى وتەماقى فورماسى ارقىلى «رەيستىڭ كەشىگۋى جانە توقتاتىلۋى» ءبولىمىن تاڭداڭىز. جاۋاپ 7-14 كۇندە بەرىلۋگە ءتيىس.

FlyArystan – كەرى بايلانىس بولىمىندە وتەماقى ساناتىن تاڭداڭىز.

Qazaq Air – info@flyqazaq.com پوشتاسىنا حات جىبەرۋ قاجەت.

SCAT Airlines – رەسمي سايتتاعى فورما ارقىلى ءوتىنىش.

Turkish Airlines – Flight disruption / Cancellation ءبولىمى ارقىلى.

Emirates – رەسمي وتەماقى فورماسى, جاۋاپ شامامەن 14 جۇمىس كۇنى.

Flydubai – Compensation for flight disruption ءبولىمى.

Qatar Airways – Flight disruption نەمەسە cancellation فورماسى.

Lufthansa – Flight irregularities ءبولىمى.

Wizz Air – Claim for flight delay or cancellation فورماسى.

رەيستەردىڭ سەبەپسىز كەشىگۋى: دەپۋتاتتار اۋە تاسىمالىنا قاتىستى تۇتىنۋشىلار شاعىمىن تالقىلادى

ەگەر بيلەت اگەنتتىك ارقىلى الىنعان بولسا, سول كومپانياعا دا شاعىم جىبەرىڭىز

ەگەر وتەماقى بەرۋدەن باس تارتقان جاعدايدا مىناداي كەڭەستەر ۇسىنىلادى:

• سوتقا دەيىنگى تالاپ جىبەرىڭىز: رەيس ءنومىرىن, كۇنىن, سەبەپتى جانە شىعىندارىڭىزدى كورسەتىپ, رەسمي حات جولداڭىز. 30 كۇن ىشىندە جاۋاپ بەرىلۋى ءتيىس.
• قۇزىرلى ورگانعا شاعىمدانىڭىز: قازاقستاندا – ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتىنە eOtinish.kz ارقىلى.
  ەۋروپادا – ۇلتتىق اۆياتسيا ورگاندارىنا نەمەسە European Union Aviation Safety Agency (EASA).
• سوتقا جۇگىنىڭىز: اۋە كومپانياسىنىڭ وكىلدىگى ورنالاسقان جەردەگى سوتقا تالاپ ارىز بەرۋگە بولادى. سوت تەك وتەماقىنى عانا ەمەس, قوسىمشا شىعىنداردى دا ءوندىرىپ بەرۋى مۇمكىن.

قالاساڭىز, وتەماقى ءوندىرىپ بەرەتىن سەرۆيستەرگە جۇگىنە الاسىز: AirHelp, Skycop. ولار وتەماقى وندىرىلگەن جاعدايدا عانا كوميسسياعا اقشا ۇستايدى.

ماڭىزدى كەڭەس

اۋە كومپانياسىنىڭ حابارلامالارىن ساقتاڭىز;

بارلىق شىعىن تۇبىرتەكتەرىن (تاماق, قوناقۇي, جول اقىسى) جيناڭىز;

داۋدى سابىرمەن شەشۋگە تىرىسىڭىز;

قاجەت بولسا, رەسمي شاعىم جازىڭىز نەمەسە سوتقا جۇگىنىڭىز.

ەگەر بالاما رەيسپەن ۇشساڭىز دا, كۇتۋ كەزىندەگى شىعىندارىڭىزدى وتەۋدى تالاپ ەتۋگە قۇقىعىڭىز بار.

ەڭ باستىسى – ءوز قۇقىعىڭىزدى ءبىلىپ, دالەلدەردى ساقتاپ ءجۇرۋ.

زاڭنىڭ جۇزەگە اسۋى: جاۋاپكەرشىلىك مادەنيەتى

قازاقستانداعى جاڭا ايىپپۇل مولشەرى – العاشقى قادام. بىراق باستىسى – قۇقىقتىق مادەنيەت بولسا كەرەك. بىرىنشىدەن, جولاۋشى ءوز قۇقىعىن ءبىلۋى كەرەك, كوبى وتەماقى تالاپ ەتۋگە بولاتىنىنان بەيحابار. ەكىنشىدەن, تاسىمالداۋشىلار اشىق جۇمىس ىستەپ, رەيس توقتاتىلسا, جەدەل ءارى تولىق اقپارات بەرۋى قاجەت. ۇشىنشىدەن, شاعىم قاراۋ ءراسىمى جەڭىل ءارى قولجەتىمدى بولۋى ءتيىس.

قازاقستاندا وۆەربۋكينگ دەگەن اتاۋ سيرەك قولدانىلادى, كوبىنە رەيس تەحنيكالىق سەبەپپەن كەيىنگە شەگەرىلدى دەپ تۇسىندىرىلەدى.

دەگەنمەن كەز كەلگەن جولاۋشى مۇنداي جاعدايعا تاپ بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان تىركەۋدەن ەرتەرەك ءوتىپ, اۋەجايعا ۋاقىتىلى كەلىپ, ءوز قۇقىقتارىڭىزدى ءبىلىپ جۇرگەن ماڭىزدى. ەڭ باستىسى – سابىر ساقتاۋ, بىراق زاڭدى تالابىڭىزدان باس تارتپاۋ.

قازاقستاندا ىشكى رەيستەرگە دە جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزىلۋى – ازامات مۇددەسىن قورعاۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. ەندىگى مىندەت – وسى نورمالاردىڭ ناقتى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ.

بيلەت – كەلىسىم. ال كەلىسىمنىڭ باستى قاعيداسى – سەنىم. ەگەر جولاۋشى بيلەتتى ساتىپ السا, ول ءوز ورنىن الۋعا ءتيىس. نارىق زاڭى دا, مەملەكەت ۇستانىمى دا وسى قاراپايىم اقيقاتتان اتتاماسا, وۆەربۋكينگ بولعان كەزدەگى ماسەلەلەر جاقسى مامىلەمەن وڭ شەشىلە بەرمەك.

اۋە تاسىمالى: جولاۋشى جايىن كىم ۇعار؟