تسيفرلاندىرۋ داۋىرىندەگى كولىك قىزمەتى
سالانى تسيفرلاندىرۋداعى ماقسات – شەكارالىق راسىمدەردى جەدەلدەتۋ, وتكىزۋ قابىلەتىن ءوسىرۋ, ادام فاكتورى ىقپالىن ازايتۋ, حالىقارالىق سەنىمدى كۇشەيتۋ. قالىپتاسىپ كەلە جاتقان مودەل ەلىمىزدى تاسىمال ءدالىزى عانا ەمەس, تسيفرلىق لوگيستيكا ورتالىعىنا اينالدىرۋعا باعىتتالعان.
اۆتوموبيل جولدارى سەكتورىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جاڭعىرۋ وسى وزگەرىستىڭ پراكتيكالىق كورىنىسى سانالادى. بىلتىر قۇرىلىس پەن جوندەۋ جۇمىستارى 13 مىڭ شاقىرىم جولدى قامتىدى. رەسپۋبليكالىق جەلىنىڭ 93 پايىزى نورماتيۆتىك جاعدايدا. ىشكى شەكاراداعى وتكىزۋ بەكەتتەرىن جاڭارتۋ كەزەڭ-كەزەڭىمەن ءجۇرىپ جاتىر, 2027 جىلعا دەيىن 37 بەكەت ىسكە قوسىلادى. كولىك ءمينيسترى نۇرلان ساۋرانباەۆ جول تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدا تسيفرلىق شەشىمدەردىڭ ءرولى ايرىقشا ەكەنىن ايتتى.
«اۆتوجول سالاسىندا اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ كەشەنى قالىپتاستى. تسيفرلىق پاسپورتتاۋ مەن ينتەللەكتۋالدى دياگنوستيكا جول ساپاسىن ناقتى دەرەككە سۇيەنىپ باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل – پيلوتسىز كولىك تەحنولوگيالارىنا ءوتۋدىڭ نەگىزى», دەدى مينيستر.
قازىر e-Joldar پلاتفورماسى ارقىلى جولداردىڭ تسيفرلىق پاسپورتى جاسالىپ جاتىر. جاساندى ينتەللەكتىگە نەگىزدەلگەن Smart Road Diagnostic System ءجۇز شاقىرىمدى شامامەن ءتورت ساعاتتا تەكسەرىپ, جەتى ءتۇرلى اقاۋدى 95 پايىز دالدىكپەن انىقتايدى. اۋىر جۇكتەمەنى باقىلاۋعا اۆتوماتتاندىرىلعان ولشەۋ ستانسالارى ورناتىلىپ جاتىر, ونىڭ ون شاقتىسى ىسكە قوسىلدى. مۇنداي باقىلاۋ جول جابىنىنىڭ مەرزىمىن ۇزارتىپ, جوندەۋ شىعىنىن ازايتادى.
اۆتوجول كوميتەتىنىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ازىرلەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى پەريزات نۇرمانوۆا كولىك دالىزدەرىنىڭ كەڭەيۋى وڭىرلىك ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمىنا اسەر ەتەتىنىن جەتكىزدى. «جاڭا باعىتتار شالعاي اۋماقتاردى بىرىكتىرىپ, سەرۆيستىك ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋىنا جول اشادى. ساپانى تسيفرلىق باقىلاۋ ءتيىمدى ەكەنىن ۋاقىتتىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر», دەدى ول.
جول ساپاسىن باعالاۋدا ۇشقىشسىز اپپاراتتار, ءۇش ولشەمدى مودەلدەۋ مەن تسيفرلىق كارتوگرافيا قولدانىلىپ كەلەدى. ينجەنەرلىك تەكسەرۋلەردىڭ ناتيجەلەرى بىرىڭعاي بازاعا تىركەلەدى. بۇل ءتاسىل اقاۋلاردى ەرتە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
تەمىرجول سالاسى تسيفرلىق جاڭعىرۋ ارقىلى وندىرىستىك تيىمدىلىكتى ارتتىرىپ وتىر. جۇك تاسىمالى كولەمى 380,3 ملن تونناعا جەتتى, ءوسىم – 7,9 پايىز. «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ باسشىسى تالعات الدىبەرگەنوۆ ينتەللەكتۋالدى تەحنولوگيالاردىڭ ناقتى ەكونوميكالىق اسەرىن اتادى.
«سمارت-دياگنوستيكا جۇيەسى مىڭداعان شاقىرىم جەلىنى قامتىپ, جوندەۋ ءىسىن جوسپارلاۋدى جەدەلدەتتى. ۆاگون پاركىن باسقارۋدىڭ تسيفرلىق پلاتفورماسى جىلىنا ميللياردتاعان تەڭگە ۇنەم بەرەدى. قاشىقتان مونيتورينگ جاساۋ قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتتى», دەدى كومپانيا باسشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, «Wabtec» كومپانياسىنىڭ Kinetix جۇيەسى قوزعالىستاعى قۇرامدى توقتاتپاي دياگنوستيكالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ماگيسترالداردىڭ مىڭداعان شاقىرىمى اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەلەرىمەن جابدىقتالىپ جاتىر. بۇل پويىزداردى جوسپارلاۋ ۋاقىتىن بىرنەشە ەسە قىسقارتادى.
جي مەن جەدەل تەكسەرۋ جۇيەسى
تەمىرجول مەن اۆتوتاسىمالداۋداعى نەگىزگى تسيفرلىق ءتۇيىن – Smart Cargo بىرىڭعاي پلاتفورماسى. ول مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ونداعان سەرۆيسىن بىرىكتىرىپ, جۇك دەكلاراتسياسىن, باقىلاۋدى, قۇجات اينالىمىن ەلەكتروندىق ورتاعا كوشىرەدى. قازىر پلاتفورمادا جۇكتىڭ ورنالاسۋىن ونلاين باقىلاۋ, جاساندى ينتەللەكت اسسيستەنتتەرى, اۆتوماتتى تەكسەرۋ فۋنكتسيالارى بار. شەكارادان وتۋگە ارنالعان «جاسىل ءدالىز» تەتىگى ترانزيتتىك دەكلاراتسيانى اۆتوماتتى راسىمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى روستيسلاۆ كونياشكين مۋلتيمودالدى تاسىمالداردىڭ 50 بيزنەس-ۇدەرىسىنە قايتا تالداۋ جاسالعانىن ايتتى.
«نەگىزگى تۇيتكىلدەر – راسىمدەردىڭ كۇردەلىلىگى مەن دەرەكتەر الماسۋدىڭ السىزدىگى. بىرىڭعاي تسيفرلىق ورتا بۇل كەدەرگىلەردى جويادى. راسىمدەردىڭ باسىم بولىگى اۆتوماتتاندىرىلىپ, تاسىمال ۋاقىتى ايتارلىقتاي قىسقارادى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
كولىك سالاسىندا 38 مەملەكەتتىك قىزمەت تولىق ونلاين فورماتقا كوشىرىلگەن. قىزمەتتەردىڭ 94 پايىزى ەلەكتروندىق تۇردە ۇسىنىلادى. «Astana Hub» ەكوجۇيەسىندەگى 30 جوبا لوگيستيكانى وڭتايلاندىرۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەيدى. Relog.ai پلاتفورماسى مارشرۋتتاردى اۆتوماتتى جوسپارلاپ, شىعىندى 40 پايىزعا دەيىن ازايتادى. MultiCode جۇيەسى ۆاگون پاركىن ينتەللەكتۋالدى باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدى تسيفرلاندىرۋ ترانزيتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن كۇشەيتتى. قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ بىرىڭعاي Keden پلاتفورماسىنىڭ ناتيجەسىن ناقتى دەرەكتەرمەن سيپاتتادى.
«ترانزيتتىك راسىمدەر بىرنەشە ەسە جەدەلدەدى. كونتەينەرلىك پويىزداردى راسىمدەۋ ۋاقىتى ساعاتتاردان ونداعان مينۋتقا قىسقاردى. ەلەكتروندىق كەزەك جۇيەسى تارتىپكە كەلتىرىلىپ, جاساندى ينتەللەكت ينسپەكتسيالىق باقىلاۋعا ەنگىزىلدى», دەدى مينيستر.
وتكىزۋ بەكەتتەرىن جاڭعىرتۋ ناتيجەسىندە كولىكتىڭ ءوتۋ مەرزىمى توعىز ساعاتتان شامامەن جارتى ساعاتقا دەيىن قىسقاردى. كەدەندىك تۇسىمدەر بىلتىرعى 11 ايدا 566 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, ءوسىم 16 پايىزدى قۇراعان. شەكارا ماڭىندا كولىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتار ىسكە قوسىلىپ, جۇك وڭدەۋ تيىمدىلىگى ارتتى.
اۋە تاسىمالى دا تسيفرلىق ورتاعا بەيىمدەلىپ كەلەدى. e-Freight جۇيەسى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي جۇمىس ىستەپ, كەدەندىك ءارى سانيتارلىق باقىلاۋدى بىرىكتىرەدى. بيومەتريالىق سايكەستەندىرۋ ەنگىزۋ جوسپارى جولاۋشى قوزعالىسىن جەدەلدەتەدى. جاساندى ينتەللەكت جۇكتەردى وڭدەۋ ۋاقىتىن ءبىر ساعاتقا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
تسيفرلىق ءدالىز جوبالارى كولىك ينفراقۇرىلىمىن دەرەكتەر ترانزيتىمەن ۇشتاستىرادى. «قازاقستان اۆتوجولشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ» توراعاسى باعلان بايماعانبەتوۆ بۇل باعىتتىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن اتاپ كورسەتتى. «ەلىمىز فيزيكالىق جول عانا ەمەس, دەرەكتەر ءترانزيتىنىڭ تورابىن قالىپتاستىرىپ وتىر. بۇل – اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك پەن تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ جاڭا دەڭگەيى», دەدى ول.
كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ جاڭعىرۋى تۋريزم مەن وڭىرلىك دامۋعا سەرپىن بەرىپ وتىر. مىڭداعان شاقىرىم جول جاڭارتىلىپ, تۋريستىك باعىتتارعا قولجەتىمدىلىك ارتتى. جولاۋشى ۆاگوندارى كەزەڭ-كەزەڭىمەن اۋىستىرىلىپ جاتىر, الداعى جىلدارى پاركتىڭ باسىم بولىگى جاڭارادى. اۋەجايلار مەن ۆوكزالداردى جاڭعىرتۋ قوزعالىس ساپاسىن كوتەرەدى.
كولىك سەكتورىنداعى تسيفرلىق ارحيتەكتۋرا ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك ءرولىن جاڭا دەڭگەيگە شىعارىپ وتىر. جاساندى ينتەللەكتىگە نەگىزدەلگەن باسقارۋ, اۆتوماتتاندىرىلعان باقىلاۋ, بىرىڭعاي دەرەكتەر پلاتفورمالارى جۇك پەن اقپارات قوزعالىسىنىڭ ۇزدىكسىز جۇرگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل مودەل ەلدىڭ ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى ستراتەگيالىق ماڭىزىن كۇشەيتىپ, ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىنە جول اشادى.
