ەنەرگەتيكا • 20 جەلتوقسان, 2025

وندىرىستىك الەۋەتتى ءتيىمدى پايدالانۋ تەتىگى

20 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەنەرگەتيكا – ەل ەكونو­ميكاسىنىڭ وزەگى. ونەر­كاسىپ, كولىك, ينفراقۇ­رىلىم, سونداي-اق حالىق­تىڭ تۇرمىس ساپاسى­نىڭ تۇراقتى دامۋى ەنەر­گەتيكانىڭ تيىمدىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى. قازىر اتالعان سالادا جۇ­يەلى رەفورما قولعا الى­­نىپ, قايتا جاڭعىر­تۋ, تاريف سايا­ساتىن قاي­تا قاراۋ, ەنەرگيا قاۋىپ­سىز­دى­گىن نىعاي­تۋ ماسە­لەلەرى الدىڭ­­عى قاتارعا شىقتى.

وندىرىستىك الەۋەتتى ءتيىمدى پايدالانۋ تەتىگى

ەلىمىزدە ەلەكتر ەنەرگيا­سى­نىڭ نەگىزگى بولىگى كومىردەن وندىرىلەتىنى بەلگىلى, ياعني بىزدەگى ەلەكتر ەنەرگياسى ءون­دىرىسىنىڭ شامامەن 60–65 پا­يىزى كومىر گەنەراتسياسىنا تيەسىلى. دەسەك تە, گازبەن جۇمىس ىستەيتىن ستانسالاردىڭ ۇلەسى ارتىپ كەلەدى, اسىرەسە باتىس پەن وڭتۇستىك وڭىرلەردە بۇل سالا جاقسى جولعا قويىل­عان. سۋ ەلەكتر ستانسالارى مەن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ (كۇن, جەل) ۇلەسى ازىر­گە تومەن بولعانىمەن, جىل سا­يىن ءوسىم بايقالىپ كەلەدى.

ەنەرگەتيكالىق تەڭگەرىم­نىڭ وسىنداي قۇرىلىمى ءبىر جاعى­­­نان ەلدى ەلەكتر قۋاتىمەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتسە, ەكىن­شى جاعى­نان ەكولوگيالىق تاۋە­كەل­دەر مەن توزعان ينفراقۇ­رىلىم ما­سەلەسىن العا شىعارىپ وتىر. 

ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, سالادا ينۆەستيتسيا كولەمىن 20 پايىزعا ارتىپ, 323 شاقىرىم جىلۋ جەلىسى جوندەلگەن. ەنەرگوجۇيەسى رەكوردتىق 118 ملرد كۆت/ساع ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرىپ, توپار مەن تەكەلىدە جاڭا قۋات كوزدەرى ىسكە قوسىلدى. «ەنەرگەتيكالىق جۇيە سۇرانىستان وزا جۇمىس ىستەپ, رەكوردتىق 118 ملرد كۆت.ساع ەلەكتر ەنەرگياسىن بەردى», دەيدى مينيستر.

ايتسە دە ساراپشىلاردىڭ باعالاۋى وزگەرەك. ەلىمىزدەگى ەلەكتر ستانسالارى مەن جىلۋ جەلىلەرىنىڭ 65-70 پايىزى توزعان. نىسانداردىڭ باسىم بولىگى بۇگىنگى جۇكتەمەگە ءاردايىم توتەپ بەرە بەرمەيدى. اسىرەسە قىس مەزگىلىندە اپاتتىق جاعدايلاردىڭ جيىلەۋى سوندىقتان. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت ەنەرگەتيكاعا ينۆەستيتسيا تارتۋدى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىندادى. گەنەراتسيانى جاڭارتۋ, جەلىلەردى قايتا جاڭعىرتۋ جانە جاڭا قۋات كوزدەرىن ىسكە قوسۋ ءۇشىن تاريفتىك ساياساتتى كەزەڭ-كەزەڭىمەن رەفورمالاۋ قولعا الىندى.

ەنەرگەتيكا مەن كوممۋنالدىق سەكتورلاردى جاڭعىرتۋدىڭ ۇلتتىق جوباسىنا قاتىستى پىكىر بىلدىرگەن «اتامەكەن» ۇكپ باسقارۋشى ديرەكتورى جاقىپ حايرۋشەۆپەن بۇل باستامانى سالاعا كوپ جىلدان بەرى العاش رەت جۇيەلى كوزقاراسپەن قاراۋدىڭ ايقىن كورىنىسى رەتىندە باعالادى. ونىڭ ايتۋىنشا, جوبا جەكەلەگەن جوندەۋ نەمەسە جەكە اگرەگاتتاردى اۋىستىرۋمەن شەكتەلمەيدى. گەنەراتسيادان باستاپ ەلەكتر جەلىلەرىنە, جىلۋمەن قامتۋ مەن كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە دەيىنگى بازالىق ينفراقۇرىلىمدى كەشەندى تۇردە جاڭارتۋ كوزدەلگەن.

ساراپشى جوبانىڭ باستى ەرەكشەلىگى رەتىندە تەحنيكالىق احۋال, تاريفتىك ساياسات پەن ينۆەستيتسيالىق تەتىكتەردىڭ ءوزارا بايلانىستىرىلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. بۇعان دەيىنگى تاجىريبەدە مۇنداي ۇيلەسىم بولماعاندىقتان ينۆەستيتسيالار كوبىنە بىرجولعى سيپات الىپ, ۇزاقمەرزىمدى ناتيجە بەرمەي كەلگەن. قازىر جوبانىڭ ىسكە اسىرىلۋى وڭىرلەر بويىنشا بىركەلكى ەمەس: كەيبىر ايماقتاردا ناقتى جۇمىستار باستالىپ, العاشقى تيىمدىلىك بايقالسا, باسقا وڭىرلەردە جوبالاۋ, قارجىلاندىرۋ مەن ينستيتۋتسيونالدىق شەكتەۋلەر ۇدەرىستى باياۋلاتىپ وتىر.

جەو-لاردىڭ توزۋ دەڭگەيىنە قاتىستى ايتىلعان 61 پايىزدىق كورسەتكىشكە توقتالعان ساراپشى بۇل ماسەلە ءارتۇرلى دەرەكتەردىڭ باعالاۋ ادىستەمەسىنە بايلانىستى ەكەنىن ءتۇسىندىردى. ورتاشا توزۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى, نەگىزىنەن, كەيىنگى جىلدارى جاڭعىرتۋدان نەمەسە كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن نەگىزگى اگرەگاتتار مەن توراپتاردى ەسەپكە الۋمەن بايلانىستى. ال 65-70 پايىز دەگەن دەرەكتەر سالاداعى جاعدايدى كەڭىرەك قامتىپ, ونداعان جىل بويى جاڭارتىلماعان قوسالقى جۇيەلەردى, ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالار مەن ينفراقۇرىلىمدى دا ەسكەرەدى. وسى تۇرعىدان العاندا, كورسەتكىشتەر ءبىر-بىرىنە قايشى ەمەس, كەرىسىنشە ەنەرگەتيكاداعى پروبلەمانىڭ ءار قىرىن كورسەتەدى. دەگەنمەن سالانىڭ باسىم بولىگى ءالى دە رەسۋرسى سارقىلعان جابدىقتارعا سۇيەنىپ وتىرعاندىقتان, تۇبەگەيلى وزگەرىس تۋرالى ايتۋعا ەرتە. قازىرگى كەزەڭ – اپاتتىق جاعدايلارعا جاۋاپ بەرۋدەن جوسپارلى جاڭعىرتۋعا ءوتۋدىڭ وتپەلى ساتىسى.

مينيسترلىكتىڭ دەرەگىنشە, ەنەرگەتيكا سالاسى داعدارىسقا قارسى باسقارۋ كەزەڭىن ارتقا تاستاپ, ستراتەگيالىق جاڭعىرۋعا بەت الدى. جەو-لارداعى توزۋ دەڭگەيىنىڭ باياۋ بولسا دا تومەندەي باستاۋى – سونىڭ العاشقى بەلگىسى. ال ۇلتتىق جوبا اياسىنداعى جۇيەلى قادامدار بۇل ۇدەرىستى ۋاقىتشا ناۋقان ەمەس, ۇزاقمەرزىمدى مەملەكەتتىك ساياسات دەڭگەيىنە كوتەرۋدى كوزدەيدى. ەندىگى باستى مىندەت – باستالعان رەفورمالاردى توقتاتپاي, ولاردى ناقتى ناتيجەگە جەتكىزۋ. ويتكەنى ەنەرگەتيكاداعى تۇراقتىلىق – ەكونوميكانىڭ عانا ەمەس, ەلدىڭ الەۋمەتتىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ دە بەرىك تىرەگى.

مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ تابيعي رەسۋرستارى مەن وندىرىستىك الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەكتىگىن ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. «ەلىمىزدە جىلىنا 110 ملن توننادان استام كومىر وندىرىلەدى ال كومىر قورى شامامەن 33 ملرد توننانى قۇرايدى. مۇنداي اۋقىمدى ستراتەگيالىق ارتىقشىلىقتى ءتيىمدى پايدالانا ءبىلۋىمىز كەرەك», دەيدى پرەزيدەنت. 

سوڭعى جاڭالىقتار