پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمباەۆ تۇركىستاندا 2026 جىلعى ۆەگەتاتسيا كەزەڭىنە دايىندىق ماسەلەلەرىنە ارنالعان وتىرىس وتكىزدى. جيىنعا سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ, سۋ شارۋاشىلىعى ۇيىمدارىنىڭ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, سونداي-اق ايماقتىڭ شارۋا قوجالىقتارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار كەلەسى جىلعا ارنالعان ترانسشەكارالىق سۋدىڭ كەلۋ بولجامدارى مەن الداعى سۋارۋ كەزەڭىندە سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن تالقىلادى. شارۋالارعا سۋ تاپشىلىعى قاۋپىن ازايتۋ ءۇشىن سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعى مەن ىلعالدى كوپ قاجەت ەتەتىن داقىلداردى ازايتۋ قاجەت ەكەنى ايتىلدى.
«اشحاباتتا وتكەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ مەملەكەتارالىق سۋ شارۋاشىلىعىن ۇيلەستىرۋ كوميسسياسىنىڭ وتىرىسىندا كەلەسى جىلى سۋ كەلۋ كولەمىنىڭ ازايۋى تۋرالى بولجام جاسالدى. توقتوعۇل سۋقويماسىنىڭ دەڭگەيى رەكوردتىق تومەن كورسەتكىشكە جەتۋ قاۋپى بار. قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندە كوكتەمنەن بەرى جاۋىن-شاشىن بولعان جوق. وكىنىشكە قاراي, بۇل – ايماقتىڭ بارلىق مەملەكەتىندە كەزدەسىپ وتىرعان تابيعي ۇدەرىس. وسىعان بايلانىستى سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن بەلسەندى تۇردە ەنگىزۋ مەن ىلعالدى كوپ قاجەت ەتەتىن داقىلداردى ەگۋ ليميتتەرىن قايتا قاراۋ وزەكتى بولىپ وتىر. جاڭا ليميتتەر 2026 جىلعى ۆەگەتاتسيا كەزەڭىندەگى كۇتىلەتىن 10 ملرد تەكشە مەتر سۋ كولەمىن ەسكەرە وتىرىپ ەسەپتەلەدى. بۇعان قوسا ليميتتەردىڭ ساقتالۋى قاتاڭ باقىلاۋعا الىنادى. قۇقىق بۇزۋشىلار كەيىن مەملەكەتتەن مۇمكىن ەمەس نارسەنى تالاپ ەتپەس ءۇشىن بارلىق جاۋاپكەرشىلىكتى ءتۇسىنۋى كەرەك», دەدى ق.بوزىمباەۆ.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, تۇركىستان وبلىسىندا الداعى ۆەگەتاتسيا كەزەڭىندە كۇرىش ەگىلەتىن القاپ 3,5 مىڭ گەكتاردان اسپاۋعا ءتيىس. ۆيتسە-پرەمەر اۋىل شارۋاشىلىعى مەن سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىكتەرىنە, سونداي-اق تۇركىستان مەن قىزىلوردا وبلىستارى اكىمدىكتەرىنە جۇمىس توبىن قۇرۋدى تاپسىردى. ولار ەكى اپتانىڭ ىشىندە وبلىستارداعى سۋ تۇتىنۋ ليميتتەرىن انىقتاپ, ەگىس القاپتارىن ليميتتەرگە سايكەس جوسپارلاپ بەكىتۋى كەرەك.
بۇعان قوسا قانات بوزىمباەۆ سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىنىڭ «دوستىق» ترانسشەكارالىق كانالى بويىنا كۇرىش ەگۋگە تىيىم سالۋ ۇسىنىسىن قولدادى. كۇرىشتى تەك «قىزىلقۇم» كانالىنىڭ بويىندا 3,5 مىڭ گەكتار القاپتا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانا وتىرىپ وسىرۋگە رۇقسات ەتىلەدى.
ديقاندارعا اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ارتاراپتاندىرۋعا, كوپ سۋ قاجەت ەتپەيتىن قۇرعاقشىلىققا ءتوزىمدى داقىلداردى وسىرۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ ۇسىنىلدى. بۇل اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ءارى شەكتەۋلى سۋ رەسۋرستارى جاعدايىندا اۋىلدىق جەرلەردىڭ تۇراقتى دامۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
سۋدى ۇنەمدەۋ مەن زاماناۋي سۋارۋ جۇيەلەرىنە كوشۋگە ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا ۇڭعىمالاردى بۇرعىلاۋ, ينفراقۇرىلىم تارتۋ جانە سۋ ۇنەمدەيتىن جابدىقتار ساتىپ الۋ شىعىندارىن وتەۋ ۇلەسى 50%-دان 80%-عا دەيىن كوتەرىلدى. ەگىنگە قاجەتتى سۋدىڭ سارالانعان ءتاريفى ەنگىزىلدى. سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولداناتىندارعا سۋبسيديا مولشەرى 60%-دان 85%-عا دەيىن ارتتى, ال قولدانبايتىندار ءۇشىن سۋبسيديا جىل سايىن 10%-عا ازايادى.
2026–2028 جىلدارعا ارنالعان جالپى ترانسفەرتتەر شەڭبەرىندە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋدى ءارى ەگىنگە قاجەتتى سۋ قۇنىن سۋبسيديالاۋدى قولداۋعا بۇرىنعى ۇشجىلدىق كەزەڭمەن سالىستىرعاندا ءتورت ەسە كوپ قاراجات ءبولىندى.
بۇگىندە تۇركىستان وبلىسىندا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى 82 مىڭ گەكتار القاپتا قولدانىلىپ جاتىر, ونىڭ 18,7 مىڭ گەكتارىندا جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ, 63,3 مىڭ گەكتارىندا تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەلەرى پايدالانىلادى. قازاق سۋ شارۋاشىلىعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ەسەپتەۋىنشە, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن قولدانۋ سۋدى 20–30%-عا ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل باعدارلاما اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان بيۋدجەتتەگى ميكرونەسيەلەر ۇسىنادى.
2026–2028 جىلدارى اۋىلدى دامىتۋعا 450 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپاردا بار, ونىڭ 68,7 ملرد تەڭگەسى تۇركىستان وبلىسىنا اۋىل كاسىپكەرلىگىن كەڭەيتۋ مەن كووپەراتيۆتەردى دامىتۋعا باعىتتالعان.
قانات بوزىمباەۆ «اۋىل اماناتى» جوباسىن قارجىلىق قولداۋ تەتىگى رەتىندە عانا ەمەس, اۋىلدى ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى رەتىندە قاراستىرۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كەلەسى جىلدان باستاپ اۋىلدىق ينفراقۇرىلىمدى قارجىلاندىرۋ جالپى ترانسفەرتتەر ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
وسىعان وراي «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى اياسىنداعى بارلىق ينفراقۇرىلىمدىق باستاما وبلىستار مەن اۋدانداردىڭ دامۋ باعدارلامالارىنا ناقتى ەنگىزىلۋى كەرەك. 2026–2028 جىلدارعا ارنالعان جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردى جوسپارلاۋ كەزىندە اكىمدىكتەرگە وڭىرلىك ستاندارتتار جۇيەسى كورسەتكىشتەرىنىڭ تومەندەۋىنە جول بەرمەس ءۇشىن اۋىلدىق ينفراقۇرىلىمدى قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جۇكتەلدى.
