كەڭەستە ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆتىڭ تابيعاتتى قورعاۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋ, اعاش وتىرعىزۋ, زاڭسىز قوقىس الاڭدارىن جويۋ, قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى (قتق) وڭدەۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى بايانداماسى تىڭدالدى. سونداي-اق پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك, وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا حالىق اراسىندا ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءسوز سويلەدى.
«پرەزيدەنتتىڭ «تازا قازاقستان» باستاماسى كەڭ اۋقىمدى جالپىۇلتتىق قوزعالىسقا اينالدى. ماسەلە تەك اعاش وتىرعىزۋ مەن قوقىس تازارتۋ تۋرالى بولىپ وتىرعان جوق. تابيعاتتى قورعاۋ يدەياسىنا بۇكىل قوعامدى بىرىكتىرۋ, جايلى دا تازا قورشاعان ورتا قالىپتاستىرۋ ىسىنە ءاربىر ادامنىڭ بەلسەندى قاتىسۋى – ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ باستى ناتيجەسى بولۋعا ءتيىس. تابيعي بايلىقتى ساقتاۋ, اۋا مەن سۋدىڭ تازالىعىن قامتاماسىز ەتۋ, رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋ – الدىمىزدا تۇرعان باسىم مىندەتتەر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسى ەكولوگيالىق مادەنيەتتى, سونداي-اق ازاماتتارىمىزدىڭ كۇندەلىكتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان تۇراقتى جۇمىس», دەدى و.بەكتەنوۆ.
«تازا قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا بيىل رەسپۋبليكا بويىنشا 1 250 ەكولوگيالىق ءىس-شارا وتكىزىلدى, ونىڭ قاتارىندا اۋماقتاردى جيناۋ, كوگالداندىرۋ مەن ەكولوگيالىق اعارتۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. 2,8 ملن-نان استام اعاش وتىرعىزىلدى, 1 ملن گەكتاردان استام جەر تازارتىلدى, شامامەن 800 مىڭ توننا قالدىق جينالدى. وسىلايشا, «تازا قازاقستان» اكتسياسىنىڭ ناتيجەسىندە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتىڭ جۇرگىزىلىپ جاتقان قىزمەتىمەن بىرگە قالالار مەن اۋىلداردا 3,8 ملن اعاش ەگىلدى. بۇگىندە جاسىل جەلەكتىڭ جالپى سانى 18 ملن-نان استى, بۇل پرەزيدەنتتىڭ بيىلعا دەيىن ەلدى مەكەندەردە 15 ملن كوشەت وتىرعىزۋ مىندەتىنە جاۋاپ بولدى.
زاڭسىز قوقىس الاڭدارىن جويۋ جۇمىسى جالعاسىپ جاتىر. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن بىرگە, 1 300-دەن استام ءموبيلدى توپ جۇمىس ىستەپ ءجۇر.
بيىل عارىشتىق مونيتورينگ ارقىلى 3 833 پوليگون انىقتالدى, ولاردىڭ 80%-ى جويىلدى. 165 لاۋازىمدى تۇلعا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, جالپى 12,4 ملن تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىندى.
جىل باسىنان بەرى @TazaQazBot تەلەگرامم-چات پلاتفورماسى ارقىلى 24 مىڭنان استام ءوتىنىم ءتۇستى, ونىڭ 23 مىڭنان استامى ورىندالدى. كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ دەنى اۋماقتاردى تازارتۋ (8 524), تۇرمىستىق قوقىستاردى شىعارۋ (1 709), كوشەلەردى اباتتاندىرۋ (1 675) مەن جولداردى جوندەۋ (1 480) جۇمىسىنا قاتىستى.
«تازا قازاقستان» باستاماسىنداعى نەگىزگى اسپەكتىنىڭ ءبىرى – قالدىقتاردى جاۋاپكەرشىلىكپەن وڭدەۋ. وڭىرلەردىڭ ەكولوگيالىق قاجەتتىلىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 8 جاڭا قتق پوليگونى پايدالانۋعا بەرىلدى. قالدىقتاردى جيناۋ, سۇرىپتاۋ مەن قايتا وڭدەۋ بويىنشا, ونىڭ قاتارىندا كادەگە جاراتۋ الىمىنان تۇسەتىن قاراجات ەسەبىنەن جالپى قۇنى شامامەن 89,4 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 22 ينفراقۇرىلىمدىق جوبا جۇزەگە اسىرۋ ساتىسىندا تۇر. تاعى 40 جوبا بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. جالپى, كەشەندى جوسپاردا قاتتى تۇرمىستىق قالدىق بويىنشا 100 پوليگون سالۋ كوزدەلگەن.
سونداي-اق ەرلان نىسانباەۆ استانا, الماتى مەن شىمكەنت قالالارىندا 3 قوقىس ورتەۋ زاۋىتىن سالۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىس تۋرالى باياندادى.
بيىل جالپى قۇنى 293 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن ينۆەستيتسيا تۋرالى ءتيىستى كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى. بۇعان قوسا كادەگە جاراتۋ قاراجاتى ەسەبىنەن قۇرامىندا تۇراقتى ورگانيكالىق لاستاۋشى زاتتارى بار قالدىقتاردى باسقارۋعا ءارى سوت شەشىمىمەن رەسپۋبليكالىق مەنشىككە بەرىلگەن يەسىز قاۋىپتى قالدىقتاردى جويۋ كوزدەلەدى.
پرەمەر-مينيستر جۇمىس قارقىنى باياۋ اباي مەن ۇلىتاۋ وبلىستارى اكىمدەرىن تىڭدادى. وڭىرلەردە پوليگونداردىڭ 36% جانە 53%-ى عانا جويىلعان.
ولجاس بەكتەنوۆ تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتارعا قاتىستى جاعدايدى تۇزەتۋ بويىنشا شۇعىل شارا قابىلداۋدى تاپسىردى. سونداي-اق اقتوبە, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, قوستاناي مەن جەتىسۋ وبلىستارىنىڭ اكىمدىكتەرى جىل سوڭىنا دەيىن زاڭسىز قوقىس الاڭدارىن جويۋ جۇمىستارىن اياقتاۋى قاجەت. پوليگوندار قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ تاپسىرىلدى. بيىل شامامەن 6,5 ملن ادام ەكولوگيالىق اكتسياعا قاتىستى. پرەمەر-مينيستر جاستارعا ەرەكشە كوڭىل بولە وتىرىپ, حالىق اراسىندا كەڭ اۋقىمدى اقپاراتتىق جۇمىس جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا ەكولوگيالىق مادەنيەت قالىپتاستىرۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى تۋرالى ايتتى. «ادال ازامات» ءبىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسى ارقىلى وسكەلەڭ ۇرپاق بويىنا ەڭبەكقورلىق, وتانسۇيگىشتىك, ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك قۇندىلىقتارىن ءسىڭىرىپ وتىر. بۇگىندە وقۋشىلاردىڭ 87,2%-ى قوسىمشا ەكولوگيالىق بىلىممەن قامتىلعان. ولار ءۇشىن ەكولوگيا, بيولوگيا, تۋريزم, ولكەتانۋ مەن باسقا دا باعىتتار بويىنشا كلۋبتار مەن ۇيىرمەلەردىڭ 380-گە جۋىق ءتۇرى جۇمىس ىستەيدى.
قازىر ەلىمىزدەگى 35 جوعارى وقۋ ورنىندا ەكولوگيا سالاسى بويىنشا ماماندار دايارلانادى. 2025–2026 وقۋ جىلىنا «قورشاعان ورتا» باعىتى بويىنشا 2 358 مەملەكەتتىك گرانت ءبولىندى. جوعارى وقۋ ورىندارىندا دا ەرىكتىلىك بەلسەندى دامىپ كەلەدى. ستۋدەنتتەردىڭ قاتىسۋ كورسەتكىشى 45%-دى قۇرادى.
بۇعان قوسا ينجەنەرلىك ەكولوگيا, ەكواناليتيكا, تاعى باسقا سالاسىندا كادرلار دايارلاۋ جونىندەگى ءبىلىم باعدارلامالارىن جاڭارتۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. 2025–2027 جىلدارعا ارنالعان عىلىم جەلىسى بويىنشا «ەكولوگيا, قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەن تابيعي رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋ» باعىتى بويىنشا 318 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
ال پرەزيدەنتتىڭ ورمان قورى اۋماعىندا 2 ملرد اعاش ەگۋ جونىندەگى تاپسىرمانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسى جەكە ماسەلە رەتىندە قارالدى. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, 2021–2025 جىلدار ارالىعىندا رەسپۋبليكا بويىنشا جالپى اۋدانى 918,4 مىڭ گەكتار القاپقا 1 ملرد 470 ملن اعاش ەگىلدى, ونىڭ 320 ملن كوشەتى بيىل وتىرعىزىلدى.
«سەمەي ورمانى» موتر جابىق تامىرلى كوشەتتەر ءوسىرۋ تاجىريبەسى 5 وڭىردە – الماتى, شىعىس قازاقستان, پاۆلودار, قوستاناي, اباي وبلىستارىندا كەڭەيتىلىپ جاتىر. وتاندىق اعاش تالىمباقتارىندا وسىرىلگەن كوشەتتەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى 90%-عا جەتەدى. كەلەسى جىلدىڭ باسىندا سىيىمدىلىعى جىلىنا شامامەن 6 ملن كوشەت ەگۋگە جەتەتىن ورمان تۇقىمىن ءوندىرۋ بويىنشا جاڭا 6 كەشەننىڭ قۇرىلىسى باستالادى.
ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاعان تۇبىندە تابيعي ەكوجۇيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى حالىقارالىق جوبا شەڭبەرىندە قازالى قالاسىندا قۋاتتىلىعى 3 ملن تۇپكە دەيىن سەكسەۋىل كوشەتتەرى بار تالىمباق سالىندى. قۇرعاتىلعان تەڭىز تۇبىندە تاعى ءبىر تالىمباق سالۋ مەن «ارال ورمانى» رەزەرۆاتىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىس قولعا الىنعان.
جيىندا اقمولا, اقتوبە, قىزىلوردا وبلىستارى اكىمدىكتەرى باسشىلىعىنىڭ ەسەبى تىڭدالدى, وندا اعاش وتىرعىزۋ مەن تۇقىم جيناۋ بويىنشا كەمشىلىكتەر بار. ولجاس بەكتەنوۆ اكىمدىكتەر اعاش وتىرعىزۋدى ساپالى قامتاماسىز ەتۋ مەن تالىمباقتار قۇرۋ بويىنشا ءتيىستى شارالار قابىلداۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل جاعدايدا ەگىلگەن كوشەتتەردىڭ سانىنا عانا ەمەس, ولاردىڭ جەرسىنىپ كەتۋىنە دە نازار اۋدارۋ كەرەك.
باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ءۇشىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ توراعالىعىمەن «تازا قازاقستان» پرەزيدەنت باستاماسىن جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ جونىندەگى ورتالىق قۇرىلادى. جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندار اتقارىپ جاتقان جۇمىستارى تۋرالى اي سايىن باياندايدى.
