جاعداي
ەندىگى ساناۋلى ساتتە ەلىمىزدەگى 8 مىڭنان اسا وقۋ وشاعىندا العاشقى قوڭىراۋ سوعىلادى. بۇل – رەسپۋبليكامىزداعى 4,1 ميلليون بالا ءۇشىن جۇرەك تولقىتار مەرەيلى مەزەت. ولاردىڭ 341 مىڭى ءبىرىنشى سىنىپقا قابىلدانسا, 232 مىڭى وسى وقۋ جىلىندا ءبىلىم ۇياسىنان ۇلكەن ومىرگە قانات قاعادى.
ءبىلىم الۋعا ەڭ الدىمەن, البەتتە, جاقسى جاعداي جاسالۋى كەرەك. بۇل رەتتە مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسى, ورىن تاپشىلىعى, جابدىقتالۋى سەكىلدى ينفراقۇرىلىمدىق ماسەلەلەر العا شىعادى. وسىعان وراي سانداردى «سويلەتسەك», 1 قىركۇيەككە 83 جاڭا مەكتەپ ەسىك اشادى ەكەن. بۇل تۋرالى وتكەن اپتالاردىڭ بىرىندە بولعان ۇكىمەت وتىرىسىندا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ ايتتى. جاڭا وقۋ جىلىندا پايدالانۋعا بەرىلەتىن وقۋ وشاقتارى ءوز كەزەگىندە 100 مىڭنان اسا وقۋشىعا جاڭا ورىن سىيلايدى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى اياسىندا ەلىمىزدە مەكتەپ ينفراقۇرىلىمىن جۇيەلى تۇردە جاڭعىرتۋ جانە كەڭەيتۋ جۇمىستارى جالعاسىپ كەلەدى. قازىر وڭىرلەردە 267 مىڭ ورىنعا ارنالعان 232 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. 2025–2026 وقۋ جىلىنىڭ باسىنا دەيىن 115 مىڭ ورىنعا ارنالعان 83 جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلەدى. ال جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 140 مىڭ ورىنعا ارنالعان 111 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى. مەكتەپ قۇرىلىسىمەن قاتار, بيىل 190 مىڭ وقۋشىنى قامتيتىن 245 مەكتەپتە اۋقىمدى رەنوۆاتسيا باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلادى. ونىڭ شامامەن 60%-ى اۋىلدىق جەرلەردە ورنالاسقان. جاڭا وقۋ جىلىنا دەيىن 99 مىڭ وقۋشىنى قامتيتىن 127 مەكتەپتەگى جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالادى. ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ باستى باسىمدىعى – بالالارعا جايلى جانە قاۋىپسىز وقۋ ورتاسىن قۇرۋ. بۇل جۇمىستاردىڭ ۋاقىتىلى جانە ساپالى ورىندالۋى جەرگىلىكتى جەرلەردەگى جۇمىسقا تىكەلەي بايلانىستى. وسى باعىتتاعى جۇمىستى جانداندىرىپ, ءتيىستى باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت», دەگەن ەدى مينيستر. ۇكىمەت تاراتقان اقپاراتقا سۇيەنسەك, 2025 جىلى 69 مىڭنان استام وقۋشىسى بار 1000-نان استام اۋىل مەكتەبى جاڭعىرتىلادى, ال 680 مەكتەپكە شامامەن 1 100 زاماناۋي پاندىك كابينەت ساتىپ الىنادى.
ساپا
ساننان ساپا تۋادى. ورتا ءبىلىم ۇيىمدارىنا جاعداي جاسالعان سايىن ونداعى ساپانىڭ ارتا تۇسەتىنى دە بەلگىلى. دەگەنمەن مەكتەپتە ساپانى قالىپتاستىراتىن – مازمۇن, ياعني باعدارلاما. سونىمەن جاڭا وقۋ جىلىندا پەداگوگتەر مەن وقۋشىلاردى ءبىلىم جۇيەسىن ىلگەرىلەتۋگە ارنالعان قانداي وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر؟
مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم. جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ بالالاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەرتە مەڭگەرۋىنە باعىتتالعان «تىلگە بويلاۋ» جانە بۇعان دەيىن ەلىمىزدىڭ 5 وڭىرىندە سىناقتان وتكەن «بەسكە دەيىن ۇلگەر» باعدارلامالارىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ باستالادى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا 135 بالاباقشادا 7 مىڭنان استام بالا مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ باعدارلاماسىنان ءوتتى. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارداعى تاربيە جۇمىستارىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – بالالاردى ەرتە جاستان ەڭبەككە باۋلۋ. وسى ماقساتتا قىركۇيەكتەن باستاپ 100 بالاباقشادا 12 مىڭ بالانى قامتيتىن قاناتقاقتى جاڭا جوبا ىسكە قوسىلادى.
ورتا ءبىلىم. «تسيفرلىق ساۋاتتىلىق» جانە «ينفورماتيكا» پاندەرىنە جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرى ەنگىزىلە باستايدى. ورتا ءبىلىم جۇيەسىندە AI-دى قولدانۋدىڭ ەتيكالىق ستاندارتتارى بەكىتىلدى. وقۋشىلارعا ارنالعان «Day of AI» ونلاين-كۋرستارى ازىرلەندى. سونىمەن قاتار «AI-Kitap» ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ەنگىزۋ جوسپاردا بار. «ادال ازامات» ءبىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسى مەنشىك نىسانىنا قاراماستان, ەلدەگى بارلىق ورتا ءبىلىم ۇيىمىنا ەنگىزىلەدى.
كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم. جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى اياسىندا كاسىپورىنداردىڭ ماقساتتى تاپسىرىسى بويىنشا وقىپ جاتقان كوللەدج ستۋدەنتتەرىنىڭ سانى سوڭعى ەكى جىلدا ءۇش ەسە ارتتى. بيىلعى وقۋ جىلىندا بۇل كورسەتكىشتى 45 مىڭ ورىنعا جەتكىزۋ كوزدەلگەن.
مامان
جاعداي جاسالعان جەردە ساپا سۇرالادى دەدىك. ال سول ساپا تەك مازمۇنعا, جىل سايىن جاقسارتۋدى كوزدەپ جاڭارتىلاتىن باعدارلاما مەن رەفورماعا بايلانىستى ما؟ بىزدىڭشە, ءبارى دە ادامي كاپيتالعا تىكەلەي تاۋەلدى. ويتكەنى بالاعا تاربيەنى دە, ءبىلىمدى دە بەرەتىن – مۇعالىم. سول سەبەپتەن پەداگوگتىڭ مارتەبەسى مەن بىلىكتىلىگىنىڭ جوعارى بولۋى اسا ماڭىزدى.
ەندى جاڭا وقۋ جىلىندا ءبىلىم سالاسىنداعى كادر ماسەلەسىن جاقسارتۋ, ولاردىڭ ساپالىق قۇرامىن ارتتىرۋ جونىندەگى جۇمىستارعا توقتالايىق. مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا پەداگوگتەردى اتتەستاتتاۋدىڭ تسيفرلىق «ۇستاز» پلاتفورماسى تولىققاندى ەنگىزىلەدى; جاس ءارى تالانتتى مۇعالىمدەردىڭ بازاسى قالىپتاستىرىلادى; ءبىلىم بەرۋدەگى وزگەرىستەردىڭ جاڭا بۋىن مەنەدجەرلەر پۋلىن قالىپتاستىرۋ جالعاسادى.
جوعارىدا قىركۇيەكتەن باستاپ «تسيفرلىق ساۋاتتىلىق» جانە «ينفورماتيكا» پاندەرىنە جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرى ەنگىزىلەتىنىن جازدىق. بۇعان مۇعالىمدەر دايىن با؟ مينيسترلىك كەشە پەداگوگتەردىڭ تسيفرلىق قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان تەگىن وقىتۋ باستالعانىن حابارلادى. جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي دايارلىعىن زاماناۋي تالاپتارعا ساي جەتىلدىرۋ ماقساتىندا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە قاراستى «ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ۇلتتىق ورتالىعى يۋنەسكو-مەن بىرلەسىپ جاڭا باعدارلامانى ىسكە قوستى. باعدارلاما حالىقارالىق تاجىريبە نەگىزىندە ازىرلەنىپ, وتاندىق وقۋ جۇيەسىنە بەيىمدەلگەن. وقىتۋ بارىسىندا پەداگوگتەر: جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن ءتيىمدى ءارى ەتيكالىق تۇرعىدان دۇرىس قولدانۋدى; پرومپت جازۋ ادىستەرىن; ساباق جوسپارلاۋ تاسىلدەرىن; تەستىلەر مەن وقۋ ماتەريالدارىن ازىرلەۋدى; يلليۋستراتسيالار جاساۋدى; وقۋ مازمۇنىن جەتىلدىرۋ جانە وقۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ جولدارىن مەڭگەرەدى. باعدارلاما جاساندى ينتەللەكتىنى پەداگوگتىڭ ورنىن الماستىرۋشى ەمەس, كاسىبي قىزمەتىن جەڭىلدەتەتىن, شىعارماشىلىققا ۋاقىت قالدىرۋعا كومەكتەسەتىن سەنىمدى قۇرال رەتىندە قولدانۋعا باعىتتالعان.
