گرانت كىمگە بۇيىردى؟

ەلگە كەرەك كادر

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مي­نيستر­لىگى جاريالاعان مەم­لە­­كەتتىك ءبىلىم گرانتتارى يەگەر­لەرىنىڭ تىزىمىنە زەر سالساق, ەلىمىز­گە جاقىن بولاشاقتا ءدال قانداي ماماندار قاجەت ەكەنىن بولجاۋعا بولادى. ءيا, قاي ماماندىققا گرانت كوپ بولىنسە, سونداي سالادا كادر­لار قات ەكەنىن بىلدىرەدى. بۇل تۇرعىدا مەملەكەتتىڭ سۇرانىسى بۇرىنعىدان ەش وزگەرە قويما­عان. سەبەبى بيىل دا ءبىلىم گرانت­تارىنىڭ باسىم بولىگى (60%-ى) ين­جە­نەرلىك جانە تەحنيكا­­­لىق ما­مان­­دىقتارعا باعىتتال­دى, 20%-ى پە­داگوگيكالىق, ال قال­عان 20%-ى قاجەت­تىلىككە بايلانىستى ءار­­تۇر­لى سالا­عا جىكتەلدى. مينيستر­لىك­تىڭ دەرە­گىنە قاراعاندا, كونكۋرس قورى­تىن­دىسى بويىنشا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى 99%-عا يگەرىلدى.

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك گرانت ءبولىنىسى تۋرالى: «جوعارى سۇرانىسقا يە 3 باعىت: پەداگوگيكا 13 مىڭ گرانت, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار جانە جاساندى ينتەللەكت 11 مىڭ, ينجەنەرلىك باعىتقا 18 مىڭنان اسا گرانت ءبولىندى. وسى جىلدان باستاپ ءبىز سيرەك ماماندىقتارعا, ۆەتەريناريا, ەنەرگەتيكا, سۋ شارۋاشىلىعى, يرريگاتسيا, گيدروتەحنولوگيا سالاسىندا وڭىرلىك كۆوتالاردى ەنگىزدىك. ەندى وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەر سول وبلىستىڭ ەكونوميكاسىنا كەرەك, تاپشى ماماندىقتارعا گرانتتار بولەدى. بىلتىر ماڭىزدى سالاعا مامان دايارلايتىن قازاق ۇلتتىق سۋ شارۋاشىلىعى جانە يرريگاتسيا ۋنيۆەرسيتەتى اشىلدى. وسى جىلدىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – قورعانىس مينيسترلىگىمەن بىرگە اتقارعان جۇمىسىمىزدىڭ اياسىندا تۇڭعىش رەت اسكەري بورىشىن وتەپ كەلگەن ازاماتتار 2 مىڭعا جۋىق گرانتقا يە بولدى. ەندى ءبىر ءسۇيىنشى جاڭالىق – بيىل «سەرپىن» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا تاريحي رەكوردتىق كورسەتكىشكە قول جەتكىزدىك – بۇل بويىنشا بولىنگەن گرانتتىڭ 83%-ى يگەرىلدى. 3-4 جىل بۇرىن اتالعان كورسەتكىش 40-50%-دى عانا قۇرايتىن, بىلتىر 67% بولدى», دەدى.

باسەكە مەن مۇمكىندىك

جالپى, بيىل باكالاۆر دەڭگەيىندە 78 مىڭعا جۋىق گرانت قاراستىرىلدى. وسىنشاما گرانتقا تالاساتىن 217 مىڭنىڭ شاماسىندا وقۋشى مەكتەپتى ءبىتىردى, بىراق گرانت كونكۋرسىنا 113 مىڭى عانا قاتىستى, ويتكەنى بىتىرۋشىلەردىڭ ىشىندە ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدەن (ۇبت) شەكتى بالل جيناي الماعاندارى, بولماسا تەستىلەۋدەن باس تارتقاندارى بۇل كونكۋرسقا قاتىسپايدى. ءتىپتى ۇبت-دان جوعارى بالل جيناعانىمەن, ەلىمىزدەگى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارىنا, شەتەلدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەرگە ءتۇسۋدى كوزدەگەندىكتەن, گرانت كونكۋرسىنا قۇجات وتكىزبەيتىندەرى دە بولادى. دەسە دە ءىشىنارا كوللەدجدەر مەن مەكتەپتەردىڭ بيىلعى يا بۇرىنعى تۇلەكتەرى دە ۇبت تاپسىرىپ, گرانت كونكۋرسىندا باق سىناي الادى. حوش, كونكۋرسقا قۇجات وتكىزگەندەردىڭ سانىن جالپى گرانت سانىنا بولگەندە ءبىر ورىنعا ەكى ادامنىڭ دا تالاسپاعانىن تۇسىنە الاسىز. سول سەبەپتى مينيسترلىكتىڭ «بيىلعى كونكۋرسقا ءوتىنىش بەرۋشىلەر سانى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 9 مىڭعا كوپ, سوندىقتان باسەكەلەستىك تە وتە جوعارى بولدى» دەگەن مالىمدەسى سىني وي تۋدىرادى.

بىزدە باسەكەدەن گورى مۇمكىندىك كوبىرەك ەكەنى بەلگىلى. بۇل ۇكىمەت ەنگىزگەن ءتۇرلى كۆوتالاردان انىق كورىنەدى. مىسالى, قولدانىستاعى ء«بىلىم تۋرالى» زاڭىنا سايكەس, جەتىم نەمەسە مۇگەدەكتىگى بار بالالار; كوپ بالالى جانە تولىق ەمەس وتباسىنان شىققان بالالار; مۇگەدەك بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلاردان شىققان بالالارعا ارنايى كۆوتالار قاراستىرىلدى. بۇل كاتەگوريالاردىڭ ەرەكشەلىگى – اتالعان كۆوتا ءتۇرى بويىنشا تالاپكەر كونكۋرسقا قاتىساتىن بولسا, ءوزىنىڭ كۆوتا شەڭبەرىندە جانە جالپى كونكۋرس بويىنشا دا گرانتقا تالاسا الاتىنىندا.

بيىل «سەرپىن» باعدارلاماسىمەن 2 مىڭنان اسا گرانت يەگەرى ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك, شىعىس جانە ورتالىقتاعى 9 وڭىردە ءبىلىم الادى. وسىعان قوسا دارىن­دى جاستاردى قولداۋ ماقساتىندا كون­كۋرسسىز بەرىلەتىن گرانتتار بار. وعان حا­لىقارالىق وليمپيادالار مەن سپورتتىق جارىستاردىڭ جەڭىمپازدارى يە بولادى.

ۇكىلى ءۇمىتتىڭ جالعاسى

جوعارىدا جازعانىمىزداي, كونكۋرسقا قاتىسقانىمەن, 36 مىڭ ادام تالاپكەر يەلەنە المادى, ولارعا بيىلدان قالماي تەگىن يا جەڭىلدىكپەن جوعارى ءبىلىم الۋى­نا مۇمكىندىك بار ما؟ بۇل سۇراققا مينيسترلىك تاراتقان اقپاراتقا سۇيەنىپ مۇمكىندىك كوپ دەۋگە دە بولاتىنداي.

ايتالىق, بيىل ەكىنشى جىل قاتارىنان سارالانعان گرانتتاردى ءبولۋ قاراستىرىلىپ وتىر. بۇل وقۋعا جۇمسالاتىن شىعىننىڭ ءبىر بولىگىن جابادى, قالعان سومانى يەگەرلەر ءوز قاراجاتىنان وتەيدى نەمەسە جەڭىلدەتىلگەن وقۋ نەسيەسى ارقىلى تولەي الادى. بيىل دا بىلتىرعىداي 300 سارالانعان گرانت ءبولىنىپ وتىر, سونىڭ ىشىندە 150 گرانت پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا, ال قالعان 150 گرانت جاراتىلىستانۋ باعىتىنداعى ءبىلىم باعدارلامالارىنا قاراستىرىلدى. سارالانعان گرانتتىڭ كونكۋرسى نەگىزگى كونكۋرستان كەيىن بولەك وتەدى. بۇل ءۇشىن قوسىمشا قۇجات تاپسىرۋدىڭ قاجەتى جوق. بارلىق دەرەك ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتا­لىعىنىڭ بازاسىندا ساقتالعان. سارا­لانعان گرانت يەگەرلەرىنىڭ ءتىزىمى قىر­كۇيەك ايىنىڭ سوڭىندا جاريالانادى.

رەكتور گرانتتارى – بەلسەندى, وقۋ ۇلگەرىمى جاقسى, الەۋمەتتىك جاعدايى ەسكەرىلگەن تالاپكەرلەرگە وقۋ ورنىنان بەرىلەتىن ارنايى گرانتتار. 2025 جىلى مۇنداي گرانتتاردىڭ جالپى سانى 2000-نان استى. مىسالى, «تۇران-استانا» ۋنيۆەرسيتەتى نەگىزگى ۇبت-دان 100-دەن ارتىق بالل جيناپ, «التىن بەلگى» يەگەرى اتانعان تالاپكەرلەرگە 4 جىلدىق رەكتور گرانتىن ۇسىنادى. ال حالىقارالىق تۋريزم جانە مەيماندوستىق ۋنيۆەرسيتەتى 680 ماقساتتى گرانت ءبولىپ وتىر.

جەرگىلىكتى اكىمدىك گرانتتارى – الەۋ­مەتتىك از قامتىلعان نەمەسە سۇرانىسقا يە مامانداردى دايارلاۋ ماقساتىندا وبلىستىق, قالالىق اكىمدىكتەر بولەتىن ءبىلىم گرانتتارى. مىسالى, بيىل جەرگى­لىكتى اتقارۋشى ورگاندار باكالاۆريات باع­دارلامالارى بويىنشا وقۋعا 1 700-دەن استام ءبىلىم گرانتىن ءبولدى.

جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ارنايى گرانتتارى. بۇل گرانتتار جۇمىس بەرۋشى مەن جوعارى وقۋ ورنى اراسىندا جاسالعان كەلىسىم نەگىزىندە ۇسىنىلادى جانە بولاشاق مامانداردى جۇمىسپەن قامتۋدى كوزدەيدى.

جەكە دەمەۋشىلەر مەن قورلاردىڭ گرانتتارى. مىسالى, «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى 500 گرانت ۇسىنادى, «KazEnergy» قاۋىمداستىعى سولتۇستىك كاسپي جانە قاراشىعاناق جوبالارىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن ينجەنەريا, IT, جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە قىزمەت كورسەتۋ سالالارى بويىنشا وقۋعا تولەم جاساۋعا قولداۋ بىلدىرەدى, «قازاتومونەركاسىپ» ۇلتتىق كومپانيا­سى «Murager» ءبىلىم باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرىپ, اۋىلدىق جەرلەردەن شىققان جاستارعا ۋران ءوندىرۋ مەن وڭدەۋ, گەولوگيالىق بارلاۋ, يادرولىق وتىن تسيكلى, ەنەرگەتيكا, ەكولوگيا جانە عىلىم سالالارىمەن بايلانىس­تى باعىتتاردا گرانتتار ۇسىنادى.

بوساعان گرانت. ءيا, مۇنداي دا بار, كەيبىر تالاپكەرلەر گرانتتان باس تارتىپ جاتادى, وسى كەزدە مۇمكىندىك كەلەسى جوعارى بالل جيناعان تالاپكەرلەرگە بەرىلەدى نەمەسە اقىلى بولىمدە وقۋدى باس­تاپ, كەيىنگى وقۋ كەزەڭىندە وقۋ ۇلگەرىمىنە قاراي بوس گرانتقا وتۋگە بولادى.