بۇل ساۋالعا قارجىلىق كەڭەسشى سۇلتان ەلەمەسوۆ ناقتى جاۋاپ بەرەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, يپوتەكانى مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋدىڭ ەكى نەگىزگى ءتاسىلى بار: ءبىرىنشىسى – اي سايىنعى تولەمدى ازايتۋ, ەكىنشىسى – نەسيەنىڭ جالپى مەرزىمىن قىسقارتۋ. ارقايسىسىنىڭ ارتىقشىلىعى مەن كەمشىلىگى بار.
يپوتەكا بويىنشا اي سايىنعى تولەم مولشەرىن ازايتۋ – تۇراقسىز تابىسى بار نەمەسە كۇندەلىكتى شىعىنى كوپ وتباسىلار ءۇشىن ىڭعايلى نۇسقا. بۇل ادىستە قارىز سوماسى ازايعاندىقتان, بانك تولەم كەستەسىن قايتا قاراپ, اي سايىنعى تولەمدى تومەندەتەدى.
«بۇل ءادىس كوپشىلىكتىڭ قولايىنا جاعادى. الايدا ۇنەمدەلگەن قاراجاتتى دۇرىس باسقارۋ ماڭىزدى. ەگەر از تولەپ, بوس قالعان اقشانى باسقا قاجەتسىز شىعىنعا جۇمسايتىن بولساڭىز, جالپى ۇنەم بولمايدى. سوندىقتان بۇل ءتاسىل ءوزىن قارجىلىق تارتىپتە ۇستاي الاتىن ادامدار ءۇشىن عانا ءتيىمدى», دەيدى سۇلتان ەلەمەسوۆ.
يپوتەكالىق تولەمنىڭ اي سايىنعى كولەمىن بۇرىنعى قالپىندا ساقتاي وتىرىپ, نەسيەنىڭ جالپى مەرزىمىن قىسقارتۋعا بولادى. بۇل ءادىس قارىزدان تەزىرەك قۇتىلعىسى كەلەتىن ازاماتتار ءۇشىن ءتيىمدى.
«بۇل نۇسقانىڭ باستى ارتىقشىلىعى – يپوتەكالىق قارىزدىڭ ناقتى قانشا جىلعا قىسقارعانىن بىردەن كورۋگە بولادى. پسيحولوگيالىق تۇرعىدا ادام ءوزىن جەڭىل سەزىنەدى. الايدا اي سايىنعى قارجىلىق سالماق بۇرىنعىداي قالادى. سوندىقتان بۇل ءتاسىلدى تاڭداعان ازاماتتاردا تۇراقتى تابىس پەن بەلگىلى ءبىر قارجىلىق قور بولعانى ءجون», دەپ كەڭەس بەرەدى ساراپشى.
قايسىسى ءتيىمدى؟ ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەكى ءتاسىل دە ءتيىمدى بولا الادى. ەڭ باستىسى – ۇنەمدەلگەن اقشانى قايتادان يپوتەكا تولەۋگە جۇمساپ وتىرۋ. مۇنداي جاعدايدا قارىز تەز ءارى ءتيىمدى وتەلەدى. ال قاي ءتاسىلدى تاڭداۋ – ءار ادامنىڭ قارجىلىق مۇمكىندىگى مەن ءومىر سالتىنا بايلانىستى.
مىسال كەلتىرەيىك, اي سايىن 180 مىڭ تەڭگە تولەيتىن 10 ملن تەڭگەلىك يپوتەكاڭىز بار دەلىك. قوسىمشا 1 ملن تەڭگە تولەۋگە مۇمكىندىگىڭىز تۋدى. ەندى ءسىز: تولەمدى ازايتۋدى تاڭداساڭىز, اي سايىنعى تولەم 160 مىڭ تەڭگەگە دەيىن تۇسەدى; مەرزىمدى قىسقارتساڭىز, بۇرىنعى تولەممەن قارىزدان ەكى جىل ەرتەرەك قۇتىلاسىز.
نەنى ەسكەرۋ كەرەك؟ كوپ جاعدايدا بانكتەر مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ شارتتارىن اۆتوماتتى تۇردە وزگەرتپەيدى. بۇل ءۇشىن قارىز الۋشى بانككە ارنايى ءوتىنىش جازىپ, قانداي ءتاسىلدى قالايتىنىن كورسەتۋى ءتيىس.
