كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»
وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا وزگەشەلىگى سول, بيىل سالتاناتتى ماراپاتتاۋ ءراسىمى وتكىزىلمەدى. سىنشىلاردىڭ بەرگەن مالىمەتىنە قاراعاندا, 2024 جىل قازاقستان كينەماتوگرافياسى ءۇشىن ەڭ تابىستى جىل بولعان. وتاندىق پروكات پەن حالىقارالىق كينوفەستيۆالداردا 100-دەن اسا فيلم ۇسىنىلعان. بۇل فيلمدەر جالپى قۇنى 22,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن كاسسا جيناعان, ونىڭ ىشىندە سەگىز كارتينا ميللياردتان اساتىن قارجىعا قول جەتكىزگەن.
ال بيىلعى «سىنشىلار تاڭداۋى» جۇلدەسىنە 13 سانات بويىنشا 22 فيلم تالاسقا تۇسكەن. مىسالى, باسقا اتالىمداردى سانامالاماي, «ۇزدىك دراما» اتالىمىمەن عانا سىنعا تۇسكەن «تالاق», «جامبىل. جاڭا ءداۋىر», «تۇل», «ۆەلوشاح» فيلمدەرىن اتاساق, اراسىنداعى ءادىلحان ەرجانوۆتىڭ «دالا قاسقىرى» ءفيلمىن سىنشىلار ءبىراۋىزدان «جىلدىڭ ۇزدىك تۋىندىسى» دەپ تانىعان.
بارلىق اتالىم اراسىندا تارتىمدىلىعىمەن دە, تارتىستى وتۋىمەن دە نازار اۋداراتىنى – «ۇزدىك ايەل بەينەسى». بۇرىن «قاراتاس اۋىلىنداعى وبا», «قاش» فيلمدەرىندەگى رولدەرىمەن كينوسىنشىلار باعاسىن الىپ ۇلگەرگەن تولعاناي تالعاتتان باسقا ۇسىنىلعان بەس اكتريسانىڭ تورتەۋى بۇل سايىسقا ءبىرىنشى رەت قاتىسىپ وتىر. ءادىلحان ەرجانوۆتىڭ «دالا قاسقىرى» فيلمىندە بەلگىلى اكتەر بەرىك ايتجانوۆپەن بىرگە سەرىكتەسىپ ويناعان اننا ستارچەنكو جاساعان بەينە وتە كۇردەلى.
ونىڭ كەيىپكەرى ىشكى قارسىلىعىن سىرتقا شىعارا الماي ارپالىسىپ, تۇتىعىپ-تۇلدانىپ ءجۇرىپ, ءفيلمنىڭ سوڭىندا تۇلعا رەتىندە جاڭعىرىپ, اينالاسىن ءوزىنىڭ ايقىن داۋىسىمەن تاڭىرقاتادى. ءوزىن-ءوزى جەڭۋ جولىنداعى كەيىپكەردىڭ اۋىر تاعدىرىنىڭ سەنىمدى سۋرەتتەلۋى اكتريسانى ۇمىتكەر ۇزدىكتەردىڭ قاتارىنا جايعاستىردى.
قازاق كورەرمەنى ورتاسىندا تالقىعا كوپ ءتۇسىپ, توڭىرەگىندە تالاستى پىكىر, وتكىر سىن كوپ ايتىلعان «نۋريكامال» مەلودراماسىنداعى اقىن ايەلدىڭ وبرازى – گۇلباحرام جەبەسىنوۆانىڭ كينوداعى جاڭا بەلەسى. ءدال وسى وبراز اكتريسانى بيىلعى «سىنشىلار تاڭداۋىنا» جەتەلەپ اكەلدى. ولەڭدى قۇنداقتاۋلى نارەستەدەي وبەكتەپ, يىگەن جانىنىڭ ءمولدىرىن جىرعا اينالدىرىپ كۇن كەشەتىن ليريكالىق كەيىپكەر كومپوزيتور كۇيەۋىن سۇيە تۇرا, ونىڭ دا, ءوزىنىڭ دە سەزىمىنىڭ الدىندا ءالسىز. عايىپتان پايدا بولىپ, جۇرەگىنە الاۋ جاققان جان جارىنىڭ جازىعى جوق بەيتانىس مۋزاسىن بۇل دا بۇكىل بولمىسىمەن قابىل الىپ, تۇسىنەتىندەي. قۇدىرەتتى ونەر ءۇشىن ەرىنىڭ تاڭداۋىنا قۇرمەتپەن قاراپ, جاڭا شىعارماشىلىق شەدەۆردىڭ تۋىنا مۇمكىندىك بەرۋى كەرەك. وتە نازىك ءارى سونشاما كۇردەلى بەينە. ۇمىتكەر بەسەۋ, تاڭداۋ – بىرەۋ. امال نە, بۇل جولى سىنشىلاردىڭ بۇيرەگى «نۋريكامالعا» ەمەس, «دالا قاسقىرىنىڭ» باس كەيىپكەرىنە بۇرىلىپ, كۇردەلى پسيحولوگيالىق پەرسوناجدى بەينەلەگەن اننانى «ۇزدىك اكتريسا» اتاندىردى. «ۇزدىك ايەل بەينەسى» تۋرالى تولىمدى پىكىرىن بەلگىلى كينوسىنشى گۇلنار ابىكەەۆا بىلاي تارقاتادى: «بيىلعى زاڭدىلىق قىزىق بولىپ تۇر. سىنشىلاردىڭ ساراپتاۋىنا كينو الەمىنىڭ ەسىگىن ەندى اشقان جاڭا جۇلدىزدار ەمەس, بۇرىن قۋاتتى درامالىق رولىمەن تانىلعان ورتا جاستاعى اكتريسالاردىڭ ويىنى ۇسىنىلىپ وتىر. بۇل زاماناۋي قازاق كينوسىنىڭ الۋان سيپاتى مەن سالماعىن تولىققاندى كورسەتىپ تۇرعانداي. نەگىزىنەن, وسىنىڭ ءبارى – ايەل بويىنداعى مىقتى مىنەزدىڭ كورىنىسى. ءشاريپا ورازباەۆانىڭ «تۇل» فيلمىندە ءامينا ەرمەكوۆا اكەسىنەن دە, اناسىنان دا ايىرىلعان تۇل جەتىمنىڭ ءرولىن وينايدى. تۋماي جاتىپ تاعدىردان تەپەرىش كورگەن بەيباق بالانىڭ ماڭدايىنا مىنا دۇنيەنىڭ بۇكىل بەينەتى جازىلعان. قارىزعا باتۋ, نەسيەدەن كوز اشپاۋ, ەر ادامداردىڭ ءزابىرى, كۇندىز-ءتۇنى بەل جازباي ەكى اۋىسىمدا جۇمىس ىستەۋ جەتىم قىزدىڭ قالىپتى ومىرىنە اينالىپ كەتكەن. كارتينا وسى ۋاقىتقا دەيىن بىرنەشە جۇلدە يەلەندى, بىشكەكتە وتكەن كينوفەستيۆالدا «ۇزدىك ستسەناري» رەتىندە اتالىپ ءوتتى. ال اسەل اۋشاكيموۆانىڭ «ۆەلوشاح» ءفيلمى نيۋ-يوركتە وتكەن «Tribeca» كينوفەستيۆالىنىڭ گران-ءپريىن يەلەندى. قازاق كينوسى امەريكادا بۇرىن-سوڭدى مۇنداي جەتىستىككە جەتپەگەن. بۇل, ەڭ الدىمەن, ورتالىق تەلەارنانىڭ ءتىلشىسى بولىپ باستى ءرولدى ويناعان سالتانات ناۋرىزدىڭ ەڭبەگى. بۇل – قوعامداعى شىندىق پەن بيلىك ۇگىت-ناسيحاتىنىڭ ءبىر-بىرىمەن ۇيلەسپەيتىنىن كورسەتەتىن تراگيكومەديا. ءا.ەرجانوۆتىڭ «دالا قاسقىرى» ءفيلمى تامارانىڭ تاريحىن تارقاتا وتىرىپ, استان-كەستەڭى شىققان قالا ىشىنەن جوعالعان بالاسىن ىزدەگەن انانىڭ جانايقايىن باياندايدى. بالاسىن قۇتقارۋ ءۇشىن بۇرىن تەرگەۋشى بولعان بۇگىنگى باۋكەسپەنىڭ كومەگىنە جۇگىنۋگە ءماجبۇر. مىنە, بيىل ساراپقا سالىنعان فيلمدەردەگى ايەلدەردىڭ وبرازى وسىنداي قايشىلىعىمەن قىزىقتى بولىپ تۇر» دەپ, كينوسىنشى ۇمىتكەر فيلمدەردىڭ ءون بويىنداعى ايەل قايسارلىعىن اشىپ كورسەتىپ, جەكە-دارا اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق وسى فيلمدەگى بەرىك ايتجانوۆ تا «ۇزدىك ەر ادام بەينەسىن» جەڭىپ الدى. «ەكىنشى پلانداعى ۇزدىك ايەل» بەينەسى «Sheker. سوڭعى مۇمكىندىك» فيلمىندەگى شۇعىلا ەشەنوۆا, «ەكىنشى پلانداعى ۇزدىك ەر ادام بەينەسى» «ۇكىم» فيلمىندەگى ايبار سالىعا تابىستالدى. «ۇكىم» ءفيلمى «ۇزدىك جانرلىق فيلم» اتانسا, «دالا قاسقىرىن» تۇسىرگەن ءادىلحان ەرجانوۆ «ۇزدىك رەجيسسەر», «قارلىعاش» فيلمىمەن ماليكا مۇحامەتجان «ۇزدىك دەبيۋت», ءادىلحان ەرجانوۆ «دالا قاسقىرىمەن» جانە دانيار سالامات «تالاق» ءفيلمى ءۇشىن «ۇزدىك ستسەناري» يەسى دەپ تانىلدى. ەركىنبەك پىتىراليەۆ «ۇزدىك وپەراتور», ەرمەك وتەگەنوۆ «ۇزدىك قويۋشى سۋرەتشى», «ماحاببات ساربازى» فيلمىنە جازعان مۋزىكاسى ءۇشىن بايعالي سەركەباەۆ «ۇزدىك كومپوزيتور», Jeltoksan «الماتى, مەن سەنى سۇيەم» انىمەن «ۇزدىك ءان» اتالىمىندارىندا جەڭىمپاز دەپ تانىلدى.
كينوسىنشىلار قاۋىمداستىعى بيىل جاڭا مۇشەلەرمەن تولىقتى. ولار – كينوتانۋشى الەم داۋلەتقۇلوۆ جانە كينوسىنشىلار بوتاگوز كويلىباەۆا مەن رامازان-مالىك ەلەۋسىز. سونداي-اق وتكەن جىلدىڭ تاعى ءبىر ەلەۋلى جاڭالىعى, قازاقستاننىڭ كينوسىنشىلار قاۋىمداستىعى «فيپرەسسي» حالىقارالىق كينوپرەسسا فەدەراتسياسىنىڭ قۇرامىنا كىردى.
الماتى
