«كليماتتىق وزگەرىستەر اياسىندا ءبىزدىڭ الدىمىزدا تابيعي كاپيتالدى ۇنەمدەۋگە نەگىزدەلگەن تۇراقتى جانە يننوۆاتسيالىق ەگىنشىلىككە كوشۋ مىندەتى تۇر. وكىنىشكە قاراي, كەيىنگى ونجىلدىقتاردا توپىراق قۇنارى قاتتى ناشارلادى. مامانداردىڭ باعالاۋىنشا, ەل اۋماعىنىڭ شامامەن 33%-ى (90 ملن گا) دەگراداتسياعا ۇشىراعان – ەروزيا, شولەيتتەنۋ, تۇزدانۋ مەن لاستانۋ بەلەڭ العان. ونىڭ 29 ملن گەكتارى قۇنارىن مۇلدە جوعالتتى. ەگىستىك القاپتاردىڭ 75%-ى ءارتۇرلى دەگراداتسياعا ۇشىراعان, القاپتاردىڭ 62–63%-ىندا قاراشىرىك (گۋمۋس) مولشەرى وتە تومەن. بۇل توپىراقتىڭ ىلعالدى ساقتاۋ جانە قورەكتىك زاتتاردى ءسىڭىرۋ قابىلەتىن ناشارلاتادى», دەدى سەمينار جۇمىسىن تىزگىندەگەن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى اقىلبەك كۇرىشباەۆ.
ايتۋىنشا, ەلىمىز توپىراق پەن بيوماسسادا كومىرتەكتى سەكۆەسترلەۋگە كەڭ مۇمكىندىككە يە.
«جايىلىمدار مەن پايدالانىلماي جاتقان ەگىستىك القاپتاردىڭ ەداۋىر بولىگى قالپىنا كەلتىرىلىپ, ءتيىمدى كومىرتەك رەزەرۆۋارى رەتىندە پايدالانىلۋى مۇمكىن. «كومىرتەكتى پوليگوندار» قۇرۋ باستاماسى دەگراداتسيالانعان جەرلەرگە ورمان بەلدەۋلەرى مەن كوپجىلدىق داقىلدار وتىرعىزۋ – ەلدىڭ «جاسىل وكپەسىن» قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. كليماتتىق ساياساتقا سايكەس, 2030 جىلعا دەيىن CO₂ شىعارىندىلارىن 325 ملن تونناعا دەيىن قىسقارتۋ كەرەك. وسى تۇرعىدان العاندا, ورگانيكالىق جانە كومىرتەكتى ەگىنشىلىك ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىراتىن تاسىلدەر رەتىندە قاراستىرىلادى», دەدى ا.كۇرىشباەۆ.
ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى «كومىرتەكتى ەگىنشىلىك اياسىندا توپىراقتاعى كومىرتەك پەن پارنيكتىك گازداردى باسقارۋعا ارنالعان كەشەندى جانە ينتەگراتسيالانعان تاسىلدەر: توپىراق قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋ مەن اگرارلىق سەكتوردىڭ كليماتتىق ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ستراتەگياسى» اتتى جوبا ازىرلەپ, ونى جۇزەگە اسىرۋ باستاماسىن كوتەردى. باعدارلاما كومىرتەك ۇنەمدەۋشى اگروتەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى, گەواقپاراتتىق جۇيەلەر مەن جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە كومىرتەك بالانسىنىڭ مونيتورينگ جۇيەسىن قۇرۋدى, توپىراقتاعى ورگانيكالىق كومىرتەكتى سەكۆەسترلەۋدىڭ نورماتيۆتەرىن عىلىمي تۇرعىدا نەگىزدەۋدى, سونداي-اق ەل اۋماعىندا كومىرتەكتى پوليگوندار جەلىسىن دامىتۋدى كوزدەيدى.
«الماتى وبلىسى – ەلىمىزدىڭ اگرارلىق الەۋەتى زور وڭىرلەرىنىڭ ءبىرى. مەملەكەتتىك قولداۋ مەن زاماناۋي عىلىمي جەتىستىكتەردىڭ ناتيجەسىندە اگروونەركاسىپتىك كەشەن سەرپىندى دامىپ كەلەدى. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى 675 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە وبلىس 8,2% ۇلەسپەن 5-ورىنعا شىقتى. وسى جىلى اتالعان كورسەتكىشتى 750,1 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى وبلىس اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ.
ءوڭىر باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىندە باستى ۇستانىم – كوپ جەر ەگىپ, از ءونىم الۋ ەمەس, از اۋماقتان مول ءونىم جيناۋعا باعىتتالۋعا ءتيىس ەكەندىگىن اتادى. بۇل ورايدا ەليتالىق تۇقىمداردى, تامشىلاتىپ سۋارۋ مەن اگروتەحنيكالىق ادىستەردى قولدانۋ ارقىلى ءونىم كولەمىن 3 ەسە ارتتىرىپ, جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە بولادى.
«اۋىل شارۋاشىلىعىن جەكە تۇرعىدان ەمەس, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىممەن, جول جەلىسىمەن جانە لوگيستيكامەن دە ءوزارا بايلانىستا قاراۋ كەرەك. مىسالى, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ ەلەكتر قۋاتىنا تاۋەلدى. سول سەكىلدى جول ساپاسى تومەن ايماقتاردا ءونىم نارىققا ۋاقىتىندا جەتپەي, شىعىنعا ۇشىرايدى. ال عىلىمي سۇيەمەلدەۋ جوعارى ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
الماتى وبلىسى
