ءماجىلىس سپيكەرى قوعامدىق پالاتانى قۇرۋ يدەياسى ەلىمىزدەگى اۋقىمدى دەموكراتيالىق وزگەرىستەر كەزەڭىندە تۋىنداعانىن ەسكە سالدى. مەملەكەت باسشىسى پرەزيدەنت قىزمەتىنە كىرىسكەن العاشقى كۇننەن باستاپ ەڭ ماڭىزدى شەشىمدەر حالىقتىڭ قاتىسۋىمەن عانا قابىلداناتىنىن ناقتى مالىمدەگەن بولاتىن.
– ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا ساياسي لاندشافت تۇبەگەيلى وزگەردى. جاڭا ساياسي-قۇقىقتىق جۇيەنىڭ ينستيتۋتسيونالدى نەگىزدەرى قالاندى. بيلىك تارماقتارى اراسىندا ناقتى ءبولىنىس جۇزەگە استى. جاڭا دەموكراتيالىق پارتيالىق-ساياسي الاڭ قالىپتاسا باستادى. بۇل رەفورمالاردىڭ قايتارىمسىز ەكەنىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بىرنەشە رەت اتاپ وتكەن بولاتىن, – دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
ەرلان قوشانوۆ قوعامدىق پالاتا ءماجىلىس جانىنان باستاپقىدا اشىق پىكىر ءبىلدىرۋ الاڭى رەتىندە قۇرىلعانىن اتاپ ءوتتى. ەكى جىل ىشىندەگى ناتيجە بۇل ماقساتتىڭ جۇزەگە اسىپ جاتقانىن كورسەتتى. ءماجىلىس سپيكەرىنىڭ پىكىرىنشە, بۇگىندە پالاتا قوعامدىق ديالوگ جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتىنە اينالىپ وتىر. ول جۇرتشىلىقتىڭ ءارتۇرلى توپتارىنىڭ كوڭىل-كۇيى مەن ءۇمىت-تىلەكتەرىن بىلدىرەتىن وزىندىك «حالىق ءۇنى» ىسپەتتى.
ءماجىلىس سپيكەرى قوعامدىق پالاتا ساراپشىلارىنىڭ زاڭ شىعارۋ پروتسەسىنە جانە قوعام ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلەلەردى پارلامەنت پەن ۇكىمەت دەڭگەيىندە تالقىلاۋعا قوسقان ەلەۋلى ۇلەسىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, قۇرىلىس كودەكسى جوباسىنا بىرقاتار ناقتى ۇسىنىستى پالاتا مۇشەسى, تانىمال ۋربانيست گۇلميرا بايعابىلوۆا ەنگىزسە, سالىق كودەكسىن ازىرلەۋ بارىسىندا ناتاليا ماليارچۋكتىڭ باستاماسىمەن شاقىرىلعان ساراپشىنىڭ اۆياتسيالىق وتىندى قوسىلعان قۇن سالىعىنان بوساتۋ جونىندەگى ۇسىنىسى قولداۋ تاپقان.
ءماجىلىس توراعاسى بىرقاتار ۇسىنىستىڭ قازىرگى ۋاقىتتا زاڭنامادا ناقتى نورمالار رەتىندە كۇشىنە ەنگەنىنە نازار اۋداردى.
– مىسالى, دانيار اشىمباەۆتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا «ويىن بيزنەسى تۋرالى» زاڭعا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە, اسكەري قىزمەتشىلەرگە جانە بىرىڭعاي بورىشكەرلەر تىزىمىندە تۇرعان ادامدارعا قۇمار ويىندارعا قاتىسۋعا تىيىم سالاتىن نورمالار ەنگىزىلدى. ال توعجان قوجالىنىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى مەدياكونتەنت كولەمىن 60 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ جونىندەگى بەلسەندى ۇستانىمى جاڭا «ماسس-مەديا تۋرالى» زاڭنىڭ مازمۇنىنا تىكەلەي اسەر ەتتى. سونداي-اق مۋسليم حاسەنوۆ ۇسىنعان سۋيتسيدكە قاتىستى بىرقاتار باستاما, ونىڭ ىشىندە ءوز-وزىنە قول جۇمساۋعا يتەرمەلەۋ ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزۋ نورمالارى دا قابىلداندى, – دەدى ءماجىلىس سپيكەرى.
سونداي-اق ەرلان قوشانوۆ قوعامدىق پالاتانىڭ جۇمىسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جونىندەگى ويلارىمەن ءبولىستى. ەڭ الدىمەن, بۇل ۇسىنىستار وڭىرلەردەگى قوعامدىق كەڭەستەردىڭ جۇمىسىن كۇشەيتۋگە قاتىستى بولدى. ءماجىلىس توراعاسىنىڭ پىكىرىنشە, جەرگىلىكتى ماڭىزى بار كوپتەگەن ماسەلەنى تۇرعىندار ءوزارا كەلىسىمگە كەلىپ, ورتاق مۇددە نەگىزىندە وزدەرى شەشە الاتىن دەڭگەيگە جەتۋگە ءتيىس. وسىعان بايلانىستى ول قوعامدىق پالاتاعا قازىرگى ۋاقىتتا دەپۋتاتتار باستاماشىلىق ەتكەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى زاڭ جوباسىنىڭ ءوز نۇسقاسىن ازىرلەۋدى ۇسىندى.
ءماجىلىس توراعاسى ساراپشىلارعا ەل دامۋىنىڭ بارلىق سالاسى بويىنشا – ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك ساياساتتان باستاپ ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە قورعانىس قابىلەتىنە دەيىن ساراپتامالىق باياندامالار ازىرلەۋدى ۇسىندى. مىسالى, سايلانعان جەرگىلىكتى اكىمدەردىڭ باسقارۋشىلىق شەشىمدەرىن زەرتتەۋ, سونداي-اق قازىرگى تاڭدا ازاماتتىق قوعام, ەرىكتىلەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار قانداي جوبالارعا مۇددەلى ەكەنىن انىقتاۋعا كومەكتەسۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
جۇمىس قورىتىندىلارىنا توقتالعان قوعامدىق پالاتانىڭ توراعاسى, دەپۋتات ايدوس سارىم ءۇشىنشى سەسسيا اياسىندا پالاتانىڭ 9 وتىرىسى وتكەنىن, ونىڭ ءبىرى الماتىدا, ەكىنشىسى ءماجىلىستىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىمەن بىرلەسىپ اتىراۋدا وتكەنىن حابارلادى.
– اسىرەسە, الماتىدا سالىق كودەكسى جوباسى بويىنشا وتكەن پىكىرتالاس مازمۇندى دا وتكىر بولدى. ال اتىراۋدا دەپۋتاتتار مەن قوعامدىق پالاتا مۇشەلەرى انا مەن نارەستە ءولىم-ءجىتىمى ماسەلەسىن قاراستىردى. جالپى العاندا, وتكەن 8 وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قوعامدىق پالاتا تاراپىنان ءماجىلىستىڭ بەيىندى كوميتەتتەرى مەن ۋاكىلەتتى ورگاندارعا بارلىعى 169 ۇسىنىس جولداندى, – دەدى ايدوس سارىم.
وتىرىس بارىسىندا بەيىندى كوميتەتتەردىڭ توراعالارى ءسوز الىپ, قوعامدىق پالاتا مۇشەلەرىنىڭ زاڭ جوبالارىنا ەنگىزۋ ءۇشىن بەرگەن ۇسىنىستارىنىڭ قارالۋ ناتيجەلەرى تۋرالى باياندادى.
قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى تاتيانا ساۆەلەۆا اتاپ وتكەندەي, ەڭ اۋقىمدى تالقىلاۋلاردىڭ ءبىرى دەپۋتاتتاردىڭ جاڭا سالىق كودەكسى جوباسىن قاراۋ كەزەڭىندە ءوتتى. ول قوعامدىق پالاتا تاراپىنان قوسىلعان ققس مولشەرلەمەلەرى, سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ جانە وزگە دە باعىتتار بويىنشا ۇسىنىستار كودەكسكە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ كەزىندە ناقتى جۇمىس قۇرالىنا اينالعانىن جەتكىزدى.
الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى اسحات ايماعامبەتوۆ ءمامس جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى ساراپشىلاردان كوپتەگەن يدەيا مەن ۇسىنىس تۇسكەنىن, ولاردىڭ بىرقاتارى ءماجىلىس قابىلداعان زاڭ اياسىندا كورىنىس تاپقانىن ايتتى. ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرتاي سابيليانوۆ ساراپشىلاردىڭ جاساندى ينتەللەكت پەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ سالالارىنداعى بىرقاتار باستاماسى جۇزەگە اسقانىن جەتكىزدى. ال زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى سنەجاننا يماشەۆا قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ تۋرالى زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلگەن باستامالار جونىندە باياندادى.
تالقىلاۋ بارىسىندا قوعامدىق پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى عالىم بايتۇق ميكروكرەديتتىك ۇيىمداردىڭ قىزمەتىنە نازار اۋدارۋدى ۇسىندى. ونىڭ ارىپتەسى سۆەتلانا رومانوۆسكايا ساراپشىلاردىڭ وتباسى مەن تۇرمىستاعى زورلىق-زومبىلىق تۋرالى جەكە زاڭدى ساقتاپ قالۋ جانە ونىڭ جەكەلەگەن نورمالارىن كۇشەيتۋ قاجەتتىگى جونىندەگى پىكىرىن قولدادى. ءمۇسلىم حاسەنوۆ بۇل ۇعىمدى قىلمىستىق كودەكس دەڭگەيىندە ناقتىلاۋ ماسەلەسىن كوتەردى. زاۋرەش باتتالوۆا قوعامدىق پالاتا تالقىلاۋلارىنا عىلىمي قوعامداستىقتى كەڭىنەن تارتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
ءار ۇسىنىس بويىنشا بەيىندى كوميتەتتەردىڭ توراعالارى جاۋاپ بەرىپ, ساراپشىلاردى ءتيىستى جۇمىس توپتارىنىڭ اياسىندا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى.
