سۋرەت: atr.kz
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ تاراتقان اقپاراتىنا سۇيەنسەك, ەلىمىز كۇكىرت ءوندىرۋ بويىنشا الەمدە 7-ورىندا, جالپى ءوندىرىس كولەمى جىلىنا شامامەن 4,3 ملن توننانى قۇرايدى. سونىمەن قاتار ونىڭ ەكسپورتى بار بولعانى 200–400 ملن دوللار اكەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا كۇكىرت مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ جاناما ءونىمى رەتىندە نەگىزىنەن ەلىمىزدەن شيكىزات تۇرىندە ەكسپورتتالادى نەمەسە از مولشەردەگى كۇكىرت قىشقىلىن الۋعا پايدالانىلادى. بۇل رەتتە ونىڭ شامادان تىس ارتىق جيناقتالۋى ەكولوگياعا قاۋىپ تۋدىرادى. كەن ورىندارىنداعى ءوندىرىس كولەمىنىڭ ءوسۋىن ەسكەرە وتىرىپ, شيكىزات ەكسپورتىنان كۇكىرتتى يننوۆاتسيالىق جانە قۇندى ماتەريالدارعا وڭدەۋ مىندەتى وزەكتى بولىپ تۇر.
پروفەسسور دجەففري پيۋن باستاعان اريزونا ۋنيۆەرسيتەتى (اقش) عالىمدارىنىڭ جوباسى وسى ماسەلەنى شەشۋگە كومەكتەسەدى. ولار بالقىتىلعان كۇكىرتتى پوليمەرلەرگە, سونداي-اق ينفراقىزىل لينزالار, ليتي-كۇكىرتتى اككۋمۋلياتوردىڭ قۇرامداس بولىكتەرى, كورروزياعا قارسى جابىندار جانە باياۋ بولىنەتىن تىڭايتقىشتار سياقتى باسقا دا جوعارى قۇندى ونىمدەرگە اينالدىرۋ ءۇشىن كەرى ۆۋلكانيزاتسيانىڭ وزىق تەحنولوگياسىن ازىرلەدى.
تەحنولوگيا 50-دەن اسا عىلىمي جاريالانىمدارمەن بىرگە 11 پاتەنتپەن قورعالعان جانە جوعارى كوممەرتسيالىق الەۋەتتى كورسەتەدى. ماسەلەن, كۇكىرت قىشقىلى قىمبات ەمەس, سۋسىمالى حيميالىق زات. جوعارى كولەمدە ساتىلعان كەزدە تونناسى – 100–200 دوللار. جوبا قۇرامىندا كۇكىرتى بار بۇدان دا باعالى حيميالىق ونىمدەردى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مىسالى, سىنۋ كورسەتكىشى جوعارى پلاستيكالىق لينزالاردىڭ ءبىر داناسى 100–500 دوللار تۇرادى.
اتالعان جوبا قوزىباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن ىنتىماقتاستىقتا جۇزەگە اسىرىلىپ, بىرلەسكەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدى, زەرتحانالار اشۋدى, كادرلاردى دايارلاۋدى جانە ءوندىرىستى ىسكە قوسۋدى كوزدەيدى. ستۋدەنتتىك جانە عىلىمي الماسۋ باعدارلامالارى دا جوسپارلانعان: بۇل جاڭا وزىق ماتەريالداردى شىعارۋعا قابىلەتتى عىلىمي-وندىرىستىك ەكوجۇيەنى قالىپتاستىرۋعا نەگىز بولادى. جوبا بيىلعى ءساۋىر ايىندا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك پەن م.قوزىباەۆ اتىنداعى سقۋ دەلەگاتسياسىنىڭ اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىنە ساپارى بارىسىندا تانىستىرىلدى.
جوبانى ءساتتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كەن ورىندارىنداعى كۇكىرتكە تىكەلەي قول جەتكىزۋ جانە زەرتحانالارعا, جابدىقتار مەن تاجىريبەلىك-ءوندىرىس ورىندارىنا ينۆەستيتسيا سالۋ قاجەت. كۇكىرتتى سول جەردە قايتا وڭدەۋگە, لوگيستيكالىق شىعىنداردى ازايتۋعا, ءونىمدى نارىققا شىعارۋدى جەدەلدەتۋگە جانە جاڭا ەكسپورتتىق باعىتتاردى قالىپتاستىرۋعا جاعداي جاسايدى. وسىلايشا, قازاقستان قۇرامىندا جوعارى قۇندى كۇكىرتى بار ماتەريالداردى جاساۋ بويىنشا الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ بىرىنە اينالۋعا مۇمكىندىك الادى. سونداي-اق جۇزەگە اسىرۋ كۇكىرتتى جيناقتاپ, كادەگە جاراتۋمەن بايلانىستى ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە دە ىقپال ەتەدى.
