ءبىلىم بيىگىنە باستار جول

ال كەشە ورتا ءبىلىم ۇيىم­دا­رىن­دا ءبىر مەزگىلدە ء«بىلىمىم – وتانى­ما» بىرىڭعاي سىنىپ ساعاتى ءوتتى. وسى ءىس-شاراعا قاتىسقان وقۋ-اعار­تۋ ءمينيسترى عاني بەيسەم­­باەۆ وقۋشىلاردى 2024–2025 وقۋ جى­لىنىڭ اياقتالۋى­مەن قۇتتىقتادى.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستا­ما­­­سىمەن ەلىمىزدە ءبىر جىل ىشىندە رە­كورد­تىق كورسەتكىش – 257 جاڭا مەكتەپ اشىلدى. وقۋ­شى­لارى­مىز حالىقارالىق ءبىلىم دودا­لارىندا 362 مەدال يەلەنسە, ونىڭ 41-ءى – التىن مەدال. ەل تاريحىندا العاش رەت كوللەدج ستۋدەنتتەرىنەن قۇرال­عان قازاق­ستاننىڭ ۇلتتىق قۇرا­­ما­سى فرانتسيا­دا وتكەن 47-ءشى «WorldSkills» چەم­پيو­ناتىن­دا زور تابىسقا جەتىپ, 7 مەدالون يە­لەندى. مۇنىڭ بار­لىعى — وتان­دىق ءبىلىم جۇيە­سىندە­گى جۇيەلى رەفورمالار مەن قاجىرلى ەڭبەكتىڭ ناقتى جە­مىسى. سىزدەر – مەكتەپتىڭ جۇرەگى, ءبىلىم مەن تاربيەنىڭ التىن ارقاۋى­سىزدار. اكادەميالىق بىلىممەن قاتار, شا­كىرت­تەرىڭىزگە ۇلتتىق قۇندى­لىق­تاردى دارىتىپ, ولاردىڭ سانالى ازامات بولىپ قالىپتا­سۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ كەلەسىزدەر», دەدى مينيستر.

سالا باسشىسى وسكەلەڭ ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم مەن ونەگەلى تاربيە بەرۋدەگى جاناشىرلىقتارى ءۇشىن, ۇستازدىق ميس­سياعا دەگەن ادالدىقتارى ءۇشىن شىنايى ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. قولداۋ كور­سەتكەن اتا-انالارعا دا العىس ايتتى جانە تۇلەكتەرگە جارقىن بولا­شاق تىلەدى.

سونىمەن, ءوز مارەسىنە جەتكەن بۇل وقۋ جىلى نەسىمەن ەستە قالدى, ءبىلىم جۇيەسىندەگى قاي سالا قانداي بەلەستى باعىندىردى؟ ساندار سويلەگەندە كوڭىلدى كونشىتە مە؟ وسى ورايدا ءبىز وقۋ جىلىن قورىتىندىلاپ كوردىك.

ينفوگرافيكانى جاساعان – امانگەلدى قياس, «EQ»

مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم. بيىل رەس­پۋب­لي­كاداعى بالاباقشالار ۆاۋچەر­لىك قارجىلاندىرۋعا كوشۋدى باستادى. بىلتىردان بەرى تاراز, تۇركىستان, شىم­كەنت, ورال مەن استانا قالالارىندا مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدى ۆاۋچەرلىك قارجىلاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. ال بيىلعى  ناۋرىز ايىنان باستاپ قا­نات­قاقتى جوباعا سەمەي, وسكەمەن, جەزقازعان, قاراعاندى قالالارى, سونداي-اق بايزاق جانە سارىاعاش اۋداندارى قوسىلدى. مينيسترلىكتىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل مەحانيزم مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى اشىق ءارى ءتيىمدى كورسەتۋگە, مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار اراسىندا مەملەكەتتىك تاپسىرىستى بولۋگە باعىتتالعان. جاڭا جۇيەنىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىعى بالا­باق­­شا­لار اراسىنداعى سالاۋاتتى باسە­كەلەستىك پەن اتا-انالارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىن تاڭداۋ ەركىندىگى ەسەبىنەن قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋدا بولىپ وتىر. قارجىلاندىرۋدىڭ وسىنداي جۇيەسىن ەنگىزۋ ارقىلى تاراز قالاسىنىڭ بالاباقشالارىنا كەزەك 12 ەسەگە – 24 مىڭنان 2 مىڭعا دەيىن, ال تۇركىستاندا 5 ەسەگە – 850-دەن 169-عا دەيىن قىسقاردى. 

بالاباقشامەن قامتۋعا كەلسەك, بي­ىلعى مەجە مەن الداعى جوسپار كە­لە­سىدەي: بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە 11,6 مىڭ بالاباقشاعا 1 ميلليونعا جۋىق بال­دىرعان بارادى. 2027 جىلعا دەيىن كەشەندى جوسپار شەڭبەرىندە مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا جاڭادان 300 مىڭ ورىندى قولدانىسقا بەرۋ جوسپاردا تۇر. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن كەزەكتە تۇرعان 2 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى ساپالى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن جانە تاربيەمەن قامتۋدى 95%-عا ارتتىرۋ مەجەسى جوسپارلانعان. وسى ماقساتتا جاڭادان 64 مىڭ ورىن اشىلادى, جىل باسىنان بەرى 1,6 مىڭ ورىندىق 20 مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم قولدانىسقا بەرىلدى.

ورتا ءبىلىم. ەلىمىزدەگى 4 ملن-عا جۋ­ىق وقۋشى 8 مىڭنان اسا مەكتەپتە وسى وقۋ جىلىن اياقتادى. ونىڭ ىشىندە 350 مىڭداي بالا 1-سىنىپتى, 364 مىڭنان كوبى 9-سىنىپتى, 217 مىڭنان ارتىعى 11-سىنىپتى ءبىتىرىپ جاتىر. تۇلەكتەردىڭ 11 مىڭى «التىن بەلگىگە», 15 مىڭى «ۇزدىك اتتەستاتقا» ءۇمىتتى. جاڭا وقۋ جىلىندا 370 مىڭنان اسا بالا 1-سىنىپقا قابىلدانادى دەپ كۇتىلىپ وتىر.

سالا مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنە سۇيەن­­سەك, 2024 جىلدىڭ باسىنان بەرى ەلى­مىزدە 400 مىڭعا جۋىق جاڭا وقۋشى ورنى قۇرىلدى. كەيىنگى ەكى جىلدا ءۇش اۋى­سىمدى مەكتەپتەردىڭ سانى 3 ەسە قىسقاردى. جىل سايىن مىڭ اۋىل مەك­تەبىن جاڭعىرتۋ, قولدانىستاعى مەكتەپتەردى كۇردەلى جوندەۋ جانە زاماناۋي ءپان كابينەتتەرىمەن جابدىقتاۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بيىلعى وقۋ جىلىندا 967 مەكتەپتە 1700-گە جۋىق روبوتتەحنيكا, حيميا, بيولوگيا, فيزيكا جانە STEM-پاندەر بويىنشا زاماناۋي ءپان كابينەتتەرى جابدىقتالدى. كەلەسى كەزەڭدە مەكتەپ ينفراقۇرىلىمىن بىرىڭعاي زاماناۋي فورماتقا كوشىرۋ كوزدەلگەن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس مەكتەپتەردى رەنوۆاتسيا­لاۋ باعدارلاماسى باستالدى. بيىل بۇل باع­­دارلاما اياسىندا 248 مەكتەپ جاڭعىر­­تىل­ماق.

الەۋمەتتىك جاعىنان وسال وتباسىلاردان شىققان جانە باستاۋىش سىنىپتارىنان 1 ملن 700 مىڭ وقۋشى مەكتەپتە تەگىن ىستىق تاماقپەن قامتىلدى. 

قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا 412 مىڭنان استام پەداگوگ ەڭبەك ەتىپ جاتىر, بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا, 14 مىڭعا ارتىق. بۇل ءوز كەزەگىندە ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە كادر تاپشىلىعىنىڭ تولىعىمەن جويىلۋىنا ىقپال ەتتى. پەداگوگتەردىڭ 73%-عا جۋىعى – جوعارى بىلىكتىلىك ساناتىنا يە. قازاقستان تاريحىندا العاش رەت بيىلعى وقۋ جىلىندا ەكى پەداگوگكە پرەزيدەنت قاسىم جومارت توقاەۆ «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعىن تاپسىردى, سونداي-اق 36 پەداگوگ مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن ماراپاتتالدى, 64 مۇعالىم «ۇزدىك پەداگوگ» اتاعىن يەلەندى جانە ولارعا مەملەكەت تاراپىنان 1000 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە سىياقى تاعايىندالدى.

تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم. بۇل سالاعا بيىل بۇرىنعىدان بولەك ءمان بەرىلگەن سەكىلدى. مۇنى جۇمىسشى ماماندىقتار جىلىنىڭ جاريالانۋى­مەن بايلانىستىرۋعا بولادى. جۇ­مىسشى ماماندىقتار جىلى اياسىندا وڭىرلىك ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدى ترانسفور­ماتسيا­لاۋ, كوللەدجدەردى ين­تەرنا­تسيونالداندىرۋ باعىتىندا جۇ­مىس­تار جۇرگىزىلدى. 104 كوللەدجدىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جاڭار­تىلدى. ستۋدەنتتەردىڭ تۇر­مىس جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن 2 مىڭ ورىنعا ارنالعان 8 جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلدى. بيز­نەس وكىلدەرى 8 مىڭنان اسا ءبىلىم باع­دارلامالارىن ازىرلەۋگە قاتىستى. مەك­تەپ وقۋشىلارىنا ەرتە كاسىبي باعدار بەرۋ ماقساتىندا العاش رەت ناۋرىز ايىن­دا پەداگوگيكالىق لاۋازىمدار تىزىمىنە پەداگوگ-كاسىبي باعدار بەرۋشى شتاتى ەن­گىزى­لىپ, كاسىپورىندار, كوللەدجدەرمەن بىر­لەسىپ مەكتەپتەردە بەيىندىك سىنىپتار اشىلدى.

2024–2025 وقۋ جىلىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدىڭ كوللەدجدەرىن 173 مىڭ ستۋدەنت بىتىرەدى. ونىڭ ىشىندە 123 مىڭ تۇلەك جۇمىسشى ماماندىقتارى بويىنشا بىلىكتىلىك الىپ شىعادى, 27 مىڭى – دۋال­دى وقىتۋ شەڭبەرىندە, تاعى 10 مىڭى كاسىپورىنداردىڭ ماقساتتى تاپسىرىسى بويىنشا ءبىلىم العاندار. تيىمدىلىكتىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى – تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ ديناميكاسىنىڭ ارتۋى. بىلتىر كوللەدج تۇلەكتەرىنىڭ جۇ­مىسقا ورنالاسۋ كورسەتكىشى 81%-عا جەتتى.