ونلاين وتىرىس سوتتىڭ اشىقتىعىن ايقىندادى
– نۇرسەرىك كارىم ۇلى, پرەزيدەنت زاڭ مەن ءتارتىپ قاعيداتى بەرىك ورنىققان ءادىل قوعام قۇرۋ جايىندا ءجيى ايتىپ ءجۇر. جۋىردا بۋرابايدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا بۇل ويىن تاعى دا قايتالادى. وسى ورايدا زاڭ ۇستەمدىگىن ورناتۋ, حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمىن نىعايتۋ ءۇشىن سوت ورگاندارى قانداي ۇلەس قوسىپ جاتىر؟
– سۋديالاردىڭ IX سەزىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ سوتتاردا جۇرگىزىلىپ جاتقان ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەلى ەكەنىن ايتىپ, كاسساتسيالىق ساتىعا قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋ, وزىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكتىنى كەڭىنەن قولدانۋ ارقىلى سوت جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ وتكەن ەدى. قازىر ەلىمىزدىڭ جوعارى سوت ورگانىنىڭ جۇمىسى وسى تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان.
«ادىلەتسىزدىككە توزىمدىلىك تانىتقان قوعام – ءوز بولاشاعىن قۇردىمعا يتەرمەلەيدى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. بۇل وي ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدىڭ باستى ءمانىن ايقىندايدى. سوت جۇيەسىنىڭ جۇمىسىن ءبىز ەمەس, ەڭ الدىمەن, قوعام باعالايدى. حالىقتىڭ سەنىمى مەن ادىلدىككە دەگەن ءۇمىتى – جۇمىسىمىزدىڭ باستى ولشەمى.
جوعارعى سوت, ونىڭ ىشىندە ازاماتتىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسى قۇقىقتىق جۇيەنى جەتىلدىرۋ مەن زاڭدى شەشىمدەر قابىلداۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقاردى. اتاپ ايتقاندا, 24 باعىت بويىنشا سوت پراكتيكاسىنا تالداۋ جاسالدى. مۇراگەرلىك, ەڭبەك, جەر داۋلارى مەن ساقتاندىرۋ سالالارىنداعى سوت پراكتيكاسىن جۇيەلەۋ ارقىلى ادىلدىك قاعيدالارىن بەكىتە تۇستىك. 2024 جىلى جەلتوقسان ايىندا ەڭبەك داۋلارىن قاراۋ كەزىندە زاڭنامانى قولدانۋدىڭ سوت پراكتيكاسىن قورىتۋ ناتيجەلەرى بويىنشا جاڭا نورماتيۆتىك قاۋلى قابىلداندى.
العاش رەت شارتتىق مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى زاڭنامانى قولدانۋدىڭ سوت پراكتيكاسىنا قورىتۋ جاسالدى. ناتيجەسىندە, سوتتارعا تۇراقسىزدىق ايىبىنىڭ مولشەرىن ازايتۋ, كەپىلدىكتەر مەن كەپىلدىڭ قولدانىلۋىن توقتاتۋ, ولاردىڭ شارتتارىن جارامسىز دەپ تانۋ تۋرالى ماسەلەلەردى شەشۋگە دۇرىس باعىت-باعدار بەرىلدى. وسى باستامانىڭ ارقاسىندا كەپىل بەرۋشىنىڭ جالعىز تۇرعىن ۇيىنەن ءوندىرىپ الۋداعى ءارتۇرلى سوت پراكتيكاسى ءبىر جۇيەگە كەلتىرىلدى. مۇراگەرلىك ىستەردى قورىتۋ ناتيجەلەرى, كوبىنە مۇرانى قابىلداۋ مەرزىمىن قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى تالاپ قويۋلاردىڭ ءجيى قارالاتىنىن كورسەتتى. وسى ماسەلەلەردى سوتقا جەتكىزبەي شەشۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق نوتارياتتىق پالاتاعا ءتيىستى شارالار قابىلداۋ تۋرالى حات جولداندى. بۇل ايتىلعاندار جۇمىسىمىزدىڭ ءبىر باعىتى عانا دەۋگە بولادى.
– كەيىنگى جىلدارى سوتتىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ونلاين سوت وتىرىستارى تاجىريبەگە ەنگەنىن بىلەمىز. جالپى, بۇعان كوزقاراسىڭىز قانداي؟ قازىر وتىرىستاردىڭ قانشا پايىزى ونلاين وتەدى؟
– سوت وتىرىستارىن ونلاين وتكىزۋ 2020–2021 جىلدارى پاندەميا كەزىندە باستالدى. كەيبىر الدىڭعى قاتارلى ەلدەردە سوت پروتسەستەرى مۇلدەم توقتاپ قالعانى – كوپشىلىككە بەلگىلى جايت. سول قيىن كەزدىڭ وزىندە جالپى سوت سالاسى تىعىرىقتان شىعار جول تاۋىپ, سوت پروتسەستەرىن العاش رەت ونلاين وتكىزە باستادى. مىنە, سودان بەرى بۇل جاڭاشىل ءتاسىل ءوزىن-ءوزى اقتاپ كەلەدى.
2024 جىلى ەلىمىزدە جالپى سانى 1 115 150 ءىس قارالعان بولسا, ونىڭ 610 774-ءى وفلاين فورماتتا, ال 504 376-سى, ياعني 45%-ى ونلاين رەجىمدە وتكەن. سونىمەن قاتار ەلىمىزدە العاش رەت سوت پروتسەستەرىنىڭ ونلاين-ترانسلياتسياسى ۇيىمداستىرىلدى. وعان ق.بيشىمباەۆ سوتىنىڭ تىكەلەي ترانسلياتسياسى, الماتى مەن قاراعاندى قالالارىنىڭ سوتتارىندا قارالعان بىرقاتار رەزونانستىق ءىس سوت جۇيەسىنىڭ اشىقتىعىن جۇرتشىلىققا كورسەتكەنى ايقىن مىسال بولا الادى.
ونلاين سوت وتىرىسىنىڭ تيىمدىلىگىنە كەلسەك, وعان ىسكە قاتىسۋشى تاراپتار ينتەرنەتى بار كەز كەلگەن اۋديتوريادان قاتىسا الادى. بۇل ولاردىڭ ۋاقىتىن, قاراجاتىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى جانە قاشىقتان قاتىسا وتىرىپ تاراپتار وزدەرىنە قاجەتتى مالىمەتتەردەن حاباردار بولا الادى.
كاسساتسيالىق سوتقا كەز كەلگەن ازامات شاعىمدانا الادى
– سوت جۇمىسىندا باسقا قانداي جاڭاشىلدىق بار؟ ماسەلەن, تسيفرلاندىرۋ, جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋ باعىتىندا ىلگەرىلەۋ بار ما؟
– بۇل باعىتتا جۇمىستار جۇيەلى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى – سۋديالارعا كومەكتەسۋ ءۇشىن روبوت قىزمەتى ەنگىزىلگەن ەدى. ول تەك سوت اكتىسىنىڭ جوباسىن دايىندايدى, سۋديا وعان قول قويىپ, جاۋاپتى بولادى. ال بىركەلكى سوت پراكتيكاسىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرى بار سەرۆيس سۋدياعا شىعارىلۋى مۇمكىن ەڭ ىقتيمال شەشىمدى كورسەتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا سوتتاردا قولدانىلا باستاعان IT-ازىرلەمەلەر شەتەلدىك ارىپتەستەر مەن ساراپشىلاردىڭ نازارىن اۋدارىپ كەلەدى. جەتىستىك بار, ەلىمىز – كەيىنگى 3 جىلدا 142 ەلدىڭ ىشىندە 65-ورىندا.
جاقىندا سينگاپۋردە وتكەن كەزەكتى فورۋمدا قازاقستاندىق دەلەگاتسيا تسيفرلىق جانە سمارت سوتتاردى ەنگىزۋ قاعيداتتارىن, سوتتاردا تسيفرلاندىرۋدى قولدانۋ اۋقىمىن, ونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكت پەن روبوتتاندىرۋ ەلەمەنتتەرىن تانىستىردى. سونىمەن قاتار شەتەلدىك مەنەدجەرلەر ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان سوت جۇيەسىن باسقارۋ مودەلىنىڭ ناقتى الگوريتمدەرىن, وتاندىق سوتتاردى بيلىكتىڭ باسقا تارماقتارىنان تاۋەلسىز ەتەتىن ەڭ تومەنگى بيۋدجەتتىك شەكتى زاڭنامالىق تۇرعىدان بەكىتۋدى اتاپ ءوتتى. ازاماتتار مەن كاسىپكەرلەرگە رەسپۋبليكا بويىنشا كەز كەلگەن سوتقا تالاپ قويۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەكساۋماقتىق سوتتىلىق بويىنشا جوباعا دا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتىر.
تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسىنە كەلسەك, بۇگىندە قۇجاتتاردىڭ 95 پايىزدان استامى «سوت كابينەتى» ەلەكتروندى سەرۆيسى ارقىلى سوتقا بارماي-اق بەرىلەدى. سونداي-اق ول مەملەكەتتىك باجدى ونلاين تولەۋگە, ءىس ماتەريالدارىمەن تانىسۋعا, سوت شەشىمدەرىن قابىلداۋعا جانە ولاردىڭ شىنايىلىعىن تەكسەرۋگە جانە ت.ب. مۇمكىندىك بەرەدى. بارلىق فۋنكتسيا سمارتفون ارقىلى قولجەتىمدى ءارى ونى الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن پايدالانۋعا بولادى.
– ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, بيىل 1 شىلدەدەن كاسساتسيالىق سوتتار جۇمىسىن باستايدى. ونىڭ ماقساتى مەن مىندەتى, ەرەكشەلىگى نەدە؟
– بۇل باستامانى مەملەكەت باسشىسى بيزنەس-قوعامداستىقپەن كەزدەسۋ كەزىندە كوتەرگەن ەدى. جوعارعى سوت وسى تاپسىرمانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كاسىپكەرلىك جانە زاڭ قوعامداستىعىمەن, حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بىرنەشە رەت جۇيەلى تۇردە كونسۋلتاتسيالار وتكىزدى. ارينە, بۇگىنگى تاڭدا سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ ساتىلىعى وتكىر, كۇردەلى جانە وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ تۇر. سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ساپاسى مەن ازاماتتاردىڭ سوتقا دەگەن سەنىم دەڭگەيى ءار سوت ساتىسىنداعى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى.
جالپى كاسساتسيا دەگەنىمىز – جەرگىلىكتى سوتتاردىڭ شىعارعان سوت اكتىلەرىمەن تاراپتار كەلىسپەگەن جاعدايدا قايتا قاراپ ولارعا قۇقىقتىق باعا بەرۋ. پرەزيدەنت كاسساتسيالىق ساتىعا شاعىمدانۋدىڭ جانە سوت اكتىلەرىن «تۇتاس كاسساتسيا» قاعيداتى بويىنشا قايتا قاراۋدىڭ بىرىڭعاي ەرەجەلەرىن ەنگىزەتىن سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ بارلىق ءتۇرى بويىنشا زاڭدارعا وزگەرىستەر ەنگىزۋگە قول قويدى. كاسساتسيا ءىستى تاراپتاردىڭ شاقىرۋىمەن التى ايدان اسپايتىن مەرزىمدە قارايدى. بۇل سوتتارعا جۇكتەمەنىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنە اكەلەدى دەگەن بولجام بار. سوندىقتان قازىرگى شەكتەۋلەر كەزەڭ-كەزەڭىمەن جويىلادى: بىرىنشىدەن, بيىل 1 شىلدەدەن باستاپ كاسساتسيالىق ءىس الدىن الا قاراۋسىز «تۇتاس كاسساتسيا» بولادى, ال 2 جىلدان كەيىن ازاماتتىق ىستەر بويىنشا ازاماتتاردىڭ م ۇلىكتىك مۇددەلەرىنە شەكتەۋ قويىلمايدى. دەربەس كاسساتسيالىق سوتتار قىزمەتى سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا, ءاربىر سوت ساتىسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان جانە سوتتارعا دەگەن سەنىمدى ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدىمىن.
ال جوعارعى سوتتىڭ قۇزىرەتىنە كەلسەك, سوت پراكتيكاسىن زەردەلەۋ مەن قورىتىندىلاۋعا جانە سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋدا زاڭدىلىقتى ساقتاۋعا, ەرەكشە جاعدايلاردا جەرگىلىكتى جانە باسقا سوتتاردىڭ شەشىمدەرىن قايتا قاراۋعا نازار اۋدارىلادى. جوعارعى سوت سۋدياسىنىڭ ءوز ۇسىنىسىندا نەمەسە باس پروكۋروردىڭ نارازىلىعىندا بۇل تۋرالى كورسەتسە, سوت اكتىلەرى قايتا قارالادى. ياعني سوت پراكتيكاسىنىڭ بىركەلكىلىگى بۇزىلعان, مەملەكەتتىك نەمەسە قوعامدىق مۇددەلەر قوزعالعان جاعدايدا, قابىلدانعان سوت اكتىلەرى ادامداردىڭ بەلگىسىز ءبىر بولىگىنىڭ قۇقىقتارىن بۇزعان نەمەسە ادامداردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا اۋىر قايتىمسىز زارداپتارعا اكەپ سوعۋى مۇمكىن بولعان جاعدايدا جۇزەگە اسىرىلادى.
مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىلۋى ءوز دەڭگەيىندە ەمەس
– نۇرسەرىك كارىم ۇلى, اڭگىمەمىزدى سوت جۇيەسىندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىلۋ بارىسىنا قاراي بۇرساق. بۇرىن كوپ وتىرىس ورىس تىلىندە وتەتىن. قازىر وزگەرىس بار ما؟
– ء«تىل تۋرالى» زاڭنىڭ 4-بابىندا: «مەملەكەتتiك تiل – مەملەكەتتiڭ بۇكiل اۋماعىندا, قوعامدىق قاتىناستاردىڭ بارلىق سالاسىندا قولدانىلاتىن مەملەكەتتiك باسقارۋ, زاڭ شىعارۋ, سوت ءiسىن جۇرگiزۋ تiلi» دەپ بەكىتىلگەن. ودان بولەك, ازاماتتىق-پروتسەستىك, قىلمىستىق-پروتسەستىك, اكىمشىلىك راسىمدىك-پروتسەستىك جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستەردە سوت ءىسى قازاق تىلىندە جۇرگىزىلەدى دەپ انىق كورسەتىلگەن. تەك قاجەتتىلىك تۋىنداعان جاعدايدا ورىس ءتىلى قازاق تىلىمەن قاتار قولدانىلادى. زاڭنىڭ وسى تالابىن دۇرىس ءتۇسىنىپ, پراكتيكادا قولدانۋ – وزەكتى ماسەلە.
تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا 30 جىلدان اسسا دا, زاڭداردىڭ 99%-ى اۋەلى ورىس تىلىندە ازىرلەنىپ, كەيىننەن قازاق تىلىنە اۋدارىلادى. سودان كەلىپ وتاندىق زاڭداردىڭ اۋدارماسى ساپاسىز, سوزدەرى تۇسىنىكسىز دەگەن سىني پىكىرلەر ءجيى ايتىلادى. تەرميندەر ءار كودەكستە ءارتۇرلى ماعىنا بەرەدى. مۇنىڭ سوڭى قازاق ءتىلىن قۇقىقتىق جۇيەدە ءوز دەڭگەيىندە قولدانباۋعا اكەپ سوقتىرۋى مۇمكىن.
ماسەلەن, سوت-قۇقىق جۇيەسىندەگى قازاق ءتىلىنىڭ بۇگىنگى جاعدايىنا كەلسەك, اشىعان ايتقاندا, ءوز دەڭگەيىندە ەمەس. نەگە؟ سەبەبى بىزدە «ەڭ اۋەلى ءوز ءتىلىمىزدى باعالايىق, مارتەبەسىن تومەندەتپەيىك» دەگەن وتانشىلدىق سەزىم از. شىن مانىندە, ءاربىر لاۋازىمدى تۇلعا قازاقشا سويلەمەسە, قۇجاتتى ورىسشا تولتىرسا, قازاق ءتىلى اۋدارما ءتىلدىڭ دەڭگەيىندە قالاتىنى اقيقات. ونىڭ ۇستىنە زاڭعا سايكەس, ءىس سوتقا قاي تىلدە تۇسسە, سول تىلدە قارالادى.
ءسوزىمىز جالاڭ بولماۋى ءۇشىن سوت پراكتيكاسىنان مىسال كەلتىرەيىن. پوليتسيا ينسپەكتورلارى اكىمشىلىك حاتتامانى كوبىنە ورىسشا تولتىرادى. سوندا ولارعا قازاقشا جازۋعا كىم كەدەرگى؟ ەكىنشىدەن, تەرگەۋشى تەرگەۋ ماتەريالدارىن الدىمەن مەملەكەتتىك تىلدە جازۋعا ۇمتىلمايدى, ءوز ىڭعايىنا قاراي كوبىنە ورىسشا تولتىرادى. ال تەرگەۋ ماتەريالدارى قازاقشا «سويلەمەي», سوتتاعى قىلمىستىق ىستەر دە مەملەكەتتىك تىلگە كوشپەيتىنى – بەلگىلى جايت. ۇشىنشىدەن, ادۆوكاتۋرا سالاسىندا جۇرگەندەردىڭ كوپشىلىگى – ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر. سولاردىڭ ىشىندە قازاق تىلىندە ويى جاتىق, ءتاپ-ءتاۋىر سويلەيتىن ازاماتتار از ەمەس. بىراق نەگە ەكەنى بەلگىسىز, سوتقا جولداعان ماتەريالدارىنىڭ باسىم بولىگى – ورىس تىلىندە. تورتىنشىدەن, پروكۋرورلار ايىپتاۋ اكتىسىن كوبىنە ورىسشا تولتىرادى. سوت زالىندا دا ءوز ويىن سول تىلدە جەتكىزىپ جاتادى. بەسىنشىدەن, مەملەكەتتىك مەكەمەلەر تالاپتارىن سوتقا ورىس تىلىندە جولدايدى. مۇنداي جاعدايدا «مەملەكەتتىڭ مۇددەسىنە قىزمەت ەتىپ وتىرعان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مۇنىسى نەسى؟» دەپ قىنجىلاسىڭ.
قازىرگى ۋاقىتتا سوت جۇيەسىندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن قولدانىستاعى 11 نورماتيۆتىك قاۋلىعا قاجەتتى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. مەملەكەتتىك تىلدەگى 38 نورماتيۆتىك قاۋلى قولدانىستاعى زاڭنامالىق تەرميندەرگە سايكەس كەلتىرىلدى. سونداي-اق سوت جۇيەسىنىڭ سۋديالارى مەن سوت قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان ءىس قاعازداردى, سوت اكتىلەرىن مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزۋدىڭ ۇلگىلەرى كورسەتىلگەن وقۋلىقتاردى دايىنداپ, شىعارىپ, قولدانىسقا ەنگىزدىك. ءار توقسان سايىن جەرگىلىكتى سوتتارمەن وتكىزىلەتىن جينالىستاردا مەملەكەتتىك تىلدە قابىلدانعان سوت اكتىلەرىندە ناقتى قانداي قاتەلىكتەر كەتكەنىن جانە تىلدەردى قولدانۋ بويىنشا دۇرىس قابىلدانباعان ىستەردى تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ كورسەتىپ, ناقتى تاپسىرما بەرىپ وتىرامىز.
– ءسىز زاڭ سالاسىندا ۇزاق جىلعى تاجىريبەسى بار بىلىكتى باسشىسىز. ءسوز سوڭىندا «قازىرگى زامانعى سۋديا قانداي بولۋى كەرەك؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرسەڭىز.
– «تۋرا بيدە تۋعان جوق, تۋعاندى بيدە يمان جوق» دەگەن دالا دانالىعىن ۇستانۋ – سۋديانىڭ باستى پارىزى. ول – زاڭنىڭ ادىلەت جولىندا ۇستەمدىك قۇرۋىنا مۇددەلى بىردەن-ءبىر تۇلعا. وعان ءبۇتىن حالىقتىڭ, مەملەكەتتىڭ سەنىمى جۇكتەلگەن. قارا قىلدى قاق جارىپ, اقتى قارادان ايىراتىن قۇزىرەت بەرىلگەن. مىڭداعان تاعدىرعا جاۋاپتى. اقيقاتتان الشاق ۇكىم نەمەسە ادىلدىك سالتانات قۇرماعان سوت ۇدەرىسى ونىڭ تاجىريبەسىندە بولماۋى كەرەك. سوندىقتان سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە ادامگەرشىلىك نورمالارىن قاتاڭ ساقتاۋ اسا ماڭىزدى. قىلمىسقا قاراي ءادىل جازا تاعايىنداۋ كىنالىنىڭ كەيىنگى ومىرىنە ىقپال ەتەتىنى ەستەن شىقپاۋعا ءتيىس. ويتكەنى سوتتان كەيىن دە ونىڭ دۇرىس جولعا ءتۇسىپ, تىرلىك كەشۋى قاجەت. قازىر شەشىم شىعارىپ الىپ, سوتقا جۇگىنگەن ادامنىڭ تاعدىرىنا قاتىسىم جوق دەۋ – قاتە پايىم. ءىستى بولعان ازامات تاعدىرىنىڭ تۇتقاسى سۋديانىڭ قولىندا تۇر دەمەسەك تە, شىعارىلعان شەشىم سول ازاماتتىڭ ومىرىنە وزگەرىس اكەلەدى. سۋديانىڭ پاراساتى وسى ارادا كورىنىس تابادى. سۋديا شەشىم شىعارۋ ارقىلى ازاماتقا بەلگىلى ءبىر تۇرعىدا ساباق بەرەتىنىن ۇمىتپاعانى
ابزال.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ەسكەندىر زۇلقارناي,
«Egemen Qazaqstan»
