مينيسترلىك مالىمەتىنشە, وسى كۇنى ەلىمىزدە ءوز قىزمەتىن ءحىح–حح عاسىرلاردا باستاپ, بۇگىنگە دەيىن اعارتۋشىلىق ءداستۇردىڭ ساباقتاستىعىن ۇزبەي كەلە جاتقان 97 مەكتەپ, 12 كوللەدج بار. ماسەلەن, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى جاڭگىر حان مەكتەبى 184 جىل ۇزدىكسىز بالا وقىتىپ كەلەدى. 1841 جىلى ەل اۋماعىنداعى العاشقى باستاۋىش مەكتەپ رەتىندە اشىلعان بۇل قارا شاڭىراقتا تۇڭعىش قازاق عالىمدارىنىڭ ءبىرى مۇحاممەد-سالىق باباجانوۆ, اعارتۋشى ماقاش بەكمۇحامبەتوۆ, سونداي-اق «مۇعالىم» جۋرنالىنىڭ العاشقى رەداكتورى عۇمار قاراش سىندى تۇلعالار ءبىلىم العان. سونىمەن قاتار قىزىلوردا وبلىسىنداعى 164 جىلدىق تاريحى بار №16 مەكتەپ-ليتسەي, اقتوبە وبلىسىنداعى 162 جىلدىق تاريحى بار ى.التىنسارين اتىنداعى ورتا مەكتەپ, اتىراۋ وبلىسىنداعى 144 جىلدىق تاريحى بار قىزىلۇي ورتا مەكتەبى – ۇلتتىق ءبىلىم ءداستۇرىنىڭ التىن ارقاۋىن جالعاستىرىپ كەلە جاتقان ءبىلىم وشاقتارى. ال اقمولا وبلىسىنداعى جوعارى ورمان شارۋاشىلىعى, ەكولوگيا جانە تۋريزم كوللەدجى 129 جىلدان بەرى كاسىبي ماماندار دايارلاپ, ەل ەكونوميكاسىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا مينيستر ۇلت رۋحانياتىنىڭ كيەلى شاڭىراعىنا اينالعان ءبىلىم وشاقتارىنىڭ تاريح ءۇشىن عانا ەمەس, بولاشاق ءۇشىن دە ءرولى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, ولاردى ساقتاۋ جانە جاڭعىرتۋ باعىتىندا بىرقاتار تاپسىرما جۇكتەدى.
«وڭىرلەردىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا عاسىردان استام تاريحى بار مەكتەپتەر جابىلماي, ءبىلىم شىراعىن سوندىرمەي, ساباقتاستىقتى ساقتاپ كەلەدى. ءبىز مۇنداي مەكتەپتەردىڭ ارنايى كاتالوگىن جاساۋدى قولعا الۋىمىز كەرەك. بۇل ەلىمىزدىڭ ءبىلىم تاريحىنىڭ تەرەڭدىگىن دالەلدەيتىن ماڭىزدى قۇجات بولماق. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس بۇل مەكتەپتەر دە قاجەتتىلىگىنە قاراي تولىقتاي رەنوۆاتسيادان ءوتىپ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق تۇرعىدا جاڭارتىلۋعا ءتيىس. سونداي-اق مۇندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن پەداگوگتەردىڭ الەۋەتى دە ءجىتى زەردەلەنىپ, ولارعا جۇيەلى قولداۋ كورسەتىلۋى قاجەت», دەدى عاني بەيسەمباەۆ.
جيىن بارىسىندا مينيستر ءجۇز جىلدان استام ۋاقىت بالا وقىتىپ كەلە جاتقان مەكتەپتەردىڭ وزىق تاجىريبەسىن زەرتتەپ, ونى رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە تاراتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە عاني بەيسەمباەۆ عاسىرلىق مەكتەپتەردى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇندىلىعى رەتىندە ساقتاپ قالۋ جانە دامىتۋ ماقساتىندا 100 جىلدىق مەكتەپتەر قاۋىمداستىعىن قۇرۋدى, ولاردى قولداۋ مەن دامىتۋدىڭ ستراتەگياسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.
