فوتو: egemen.kz
تىلەك سۇلتان - ۇلى دالانىڭ ۇلتتىق قولونەرىن زەرتتەۋشى عانا ەمەس, قالپىنا كەلتىرۋشى, دارىپتەۋشى. بۇگىنگى كورمەدە ەتنوديزاينەر ءوزى تىككەن جانە جيناقتاعان تۇپنۇسقا 30 كيمەشەكتى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىندى. ول وتكەن كەزەڭدە ءۇش ءجۇزدىڭ حاسابا, كيمەشەك كيۋى مەن شىلاۋىش وراۋى ءتۇرلى بولعانىن, ءتىپتى ءار رۋ-تايپانىڭ كيمەشەك تىگۋ, كيۋ ۇلگىسى سان الۋان بولعانىن ءتۇسىندىردى.
«كيمەشەك - كوشپەلى ورتادا قالىپتاسقان, ەكولوگيالىق جانە تازالىق ەرەكشەلىكتەرىنە, ايەلدىڭ مورالدىق-ەتيكالىق تالاپتارىنا بايلانىستى پايدا بولعان قازاق ايەلدەرىنىڭ باس كيىمى. جالپى حالقىمىزدا قىز بالا دۇنيەگە كەلگەننەن باستاپ 10 رەت باس كيىم اۋىستىرادى. تۋعاندا قۇلاقشىن, بالا شاقتا بورىك, ۇزاتىلاردا ساۋكەلە كيسە, جاس كەلىن بالا تاپقانعا دەيىن قىزىل جەلەك تاققان. وسى قىزىل جەلەكپەن ءجۇرۋ ءۇردىسى بۇگىنگى كۇنى ساقتالماي وتىر. بايقاعانىم وزبەك حالقى وسى سالتتى ءالى كۇنگە دارىپتەپ ءجۇر. ال كيمەشەكتى بالالى بولعان انالار كيگەن, ياعني كيمەشەك انا اتانعاننىڭ بەلگىسى. ءوڭىرىنىڭ كوكىرەكتى جاۋىپ تۇرۋى بالا ەمىزگەندە دە وتە قولايلى بولعان», دەيدى ەتنوديزاينەر تىلەك سۇلتان.
كورمە بارىسىندا تىلەك سۇلتاننىڭ شەبەر قولدارىنان شىققان ۇلتتىق كيىمدەر دەفيلەسى ءوتتى. كورسەتىلىم بارىسىندا اۆتور توبەلىك, ويۋ-ورنەك سىندى كيمەشەك دەتالدارىن كيۋ جاس ەرەكشەلىگىنە قاراي تۇرلەنەتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. ماسەلەن, 40-قا دەيىنگى ايەلدەردىڭ كيمەشەگى قىزىل جىپپەن ادىپتەلگەن. ول ادام ءومىرىنىڭ كوكتەمىن اڭعارتسا, 50-دەن اسقان انالارىمىزدىڭ باس كيىمى سارى, التىن جىپتەرمەن كومكەرىلەدى. بۇل بىرىنشىدەن ءومىردىڭ كۇزى سىندى بولسا, ەكىنشىدەن ايەلدەردىڭ بولىسقان-تولىسقان شاعىن, الەۋمەتتىك جاعدايىنان دا حابار بەرەدى. ال 60-تان اسقان انالارىمىزدىڭ كيمەشەگى اق جىپپەن اسپەتتەلەدى. ول ءومىردىڭ قىسى كەلگەنىن تۇسپالدايدى.
تىلەك سۇلتان جينالعان قاۋىمعا كيمەشەك كيۋدىڭ فيلوسوفيالىق استارىن اقتارا وتىرىپ, ونى تاعۋ مەن شىلاۋىش وراۋدىڭ ۇلگىلەرىن دە كورسەتتى.
جوعارىدا اتاپ وتكەن كيمەشەك دەفيلەسىن ەتنوديزاينەردىڭ اناسى جىبەك ادىلحانقىزى باستاپ شىقتى.
«تىلەك وتباسىمىزداعى ءۇشىنشى ۇل. ول بالا كەزىنەن تىگىنگە اۋەس بولىپ, اجەسى مەن مەنىڭ قاسىمدا كوپ ۇلگى الدى. وسە كەلە وسى ۇلتتىق باس كيىم كيمەشەكتى, ونىڭ كەستەسىن تىگىپ قانا قويماي, ءار رۋدىڭ كيمەشەكتەرىنىڭ تۇپنۇسقاسىن تاۋىپ, زەرتتەپ ءجۇر», دەيدى جىبەك ادىلحانقىزى.
ۇلتتىق باس كيىمدى ۇلىقتاعان كورمەنى ۇيىمداستىرۋعا «قارا شاڭىراق» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى, تاريحشى-ەتنولوگ تۇرار شاكەن ۇيىتقى بولسا, كيمەشەك تاريحىمەن قاۋىشتىرعان شاراعا استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى «رۋحانيات» كمم قولداۋ كورسەتكەن.
ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ قۇنىن قۇلدىراتپاي شالقار شابىت, ىلكىمدى ىزدەنىستەرمەن دارىپتەپ جۇرگەن تىلەك سۇلتاننىڭ وسى سيپاتتاعى كورمەلەرى تۇركيا, اقش, ءۇندىستان, وزبەكستان, قىرعىزستان سياقتى الىس-جاقىن شەتەلدەردەگى بايقاۋلاردا كورەرمەن كوزايىمىنا اينالعانىن اتاپ وتكەن ءجون.
