باعدارلاما نە بەرەدى؟
«كۇمىس ۋنيۆەرسيتەت» – 50 جاستان اسقان جاندارعا ەكىنشى ماماندىق الۋعا كومەكتەسەتىن حالىقارالىق قوزعالىس. مۇنداي مودەل نەگىزىنەن فرانتسيا, انگليا, قىتاي, جاپونيا سياقتى ەلدەردە 60 جىلدان اسا ۋاقىت بويى ءساتتى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرى «lifelong learning» تۇجىرىمداماسى شەڭبەرىندە 2022 جىلدان باستاپ «كۇمىس ءبىلىم بەرۋ» باعدارلامالارىن ىسكە اسىرىپ جاتىر. بۇل جوبا ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جانە جۇمىس تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان.
ءبىلىم جەتىلدىرۋ باعىتىنداعى اتالعان جوبا ەگدە جاستاعى ەل ازاماتتارىنا ءارتۇرلى ءبىلىم باعدارلامالارى بويىنشا وقىپ, دامۋىنا, جوعارى وقۋ ورنىندا ءوزىن قايتادان ستۋدەنت سەزىنىپ, ىزدەنۋىنە, كاسىبي دامۋىنا جول اشۋدى كوزدەيدى. «كۇمىس ۋنيۆەرسيتەتى» قىزمەتىنىڭ ماقساتى اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى مەن الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ, سونداي-اق تۇرمىستىق, كاسىپتىك, جارتىلاي كاسىبي جانە اۋەسقويلىق داعدىلاردى مەڭگەرۋ كۋرستارىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ءبىلىم دەڭگەيىن عىلىم مەن تەحنولوگيا قارىشتاپ دامىعان كەزەڭگە ساي جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. بىراق وقىپ شىققان تىڭداۋشىلاردى جوبا بويىنشا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ قاراستىرىلمايدى.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ تاراتقان اقپاراتىنا سۇيەنسەك, 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا «كۇمىس ۋنيۆەرسيتەت» جوباسىمەن ەلىمىزدىڭ 39 جوعارى وقۋ ورنىندا (جوو) 1783 ادام 308 ءبىلىم باعدارلاماسى بويىنشا وقىپ جاتىر.
بۇل جوبا ءبىلىم باعدارلامالارىنىڭ كەلەسى باعىتتارىن ۇسىنادى: كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق; مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى الۋ داعدىلارى; قارجىلىق ساۋاتتىلىق; تىلدىك كۋرستار; تاريح; پسيحولوگيا نەگىزدەرى جانە ت.ب. ءار جوعارى وقۋ ورنىندا كۋرستاردىڭ ءتىزىمى ءوڭىردىڭ قاجەتتىلىگىنە قاراي جاسالادى. ءبىلىم باعدارلامالارىنىڭ تىزبەسىمەن ءاربىر تىلەك ءبىلدىرۋشى وسى باعدارلامالار بويىنشا وقىتۋدى ۇسىناتىن جوو-عا تىكەلەي حابارلاسىپ تانىسا الادى. ءبىر تىڭداۋشىعا بىرنەشە كۋرسقا قاتار جازىلۋعا بولادى. وقۋدى ءساتتى اياقتاعاننان كەيىن كۋرستان وتكەندەرگە ءتيىستى باعىت بويىنشا وقىعانى تۋرالى سەرتيفيكات بەرىلەدى.
وقىتۋ تالاپتارى قانداي؟
«كۇمىس ۋنيۆەرسيتەتتە» وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىن اكادەميالىق كەزەڭگە سايكەس ساباقتىڭ ۇزاقتىعى اپتاسىنا 2-3 رەتتىك جيىلىكپەن ءبىر اكادەميالىق ساعاتتا, كۋرس توبىنداعى تىڭداۋشىلار سانىن 10 ادامنان اسىرماي بەلگىلەۋ ۇسىنىلادى.
اتالعان جوبا جوو-دا كەلەسى شارالار ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى: اۋديتوريالىق قوردى بەكىتۋ, وقىتۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنە قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ; ۇسىنىلاتىن ءبىلىمنىڭ ساپاسىنا, وقىتۋشىلىق قىزمەتتەگى يننوۆاتسيالىق تاسىلدەرگە باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, وقۋ ساباقتارى مەن ترەنينگتەردى جۇرگىزەتىن وقىتۋشىلار ءۇشىن سىياقى مەن كوتەرمەلەۋدىڭ تۇراقتى جۇيەسىن قۇرۋ; ءبىلىم بەرۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى تىڭداۋشىلاردىڭ نازارىن اۋدارۋعا, حاباردار ەتۋگە باعىتتالعان اقپاراتتىق قولداۋ كورسەتۋ, ماركەتينگتىك ءىس-شارالار وتكىزۋ.
ەلىمىزدىڭ جوو اكادەميالىق ەركىندىك قاعيداسىمەن جۇمىس ىستەيدى, ياعني ۋنيۆەرسيتەتتەر وقىتۋ ۇدەرىسى شەڭبەرىندە ءوز بەتىنشە شەشىم قابىلداۋعا قۇقىلى. وسىعان بايلانىستى جوو ىشكى نورماتيۆتىك اكتىلەر مەن ەرەجەلەرگە سايكەس تۇراقتى تۇرعىلىقتى جەرى جوق تىڭداۋشىلاردى قابىلداۋ ماسەلەسىن ءوز مۇمكىندىگىنە قاراي ءوزى شەشەدى. بۇل رەتتە مۇنداي تىڭداۋشىلاردى قابىلداۋ تۋرالى شەشىم جوو-نىڭ جالپى ميسسياسىنا سايكەس كەلۋگە, سونداي-اق ينكليۋزيۆتى ءبىلىم ورتاسىن قۇرۋعا جانە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال ساناتتارىن قولداۋعا ىقپال ەتۋگە ءتيىس ەكەنىن ەسكەرۋ ماڭىزدى.
زەينەتتەگى تىڭداۋشىلار
وزبەكالى جانىبەكوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتىندە «كۇمىس ۋنيۆەرسيتەت» جوباسى اياسىندا ەلۋدەن اسقان تىڭداۋشى تەگىن كۋرستان ءوتىپ جاتىر. ولاردىڭ قاتارىندا 72 جاستاعى سۇلۋشاش تاشكەنباەۆا دا بار. «ەرتە جاستان بالالاردى دامىتۋ» كۋرسىن وقىپ جۇرگەن زەينەتتەگى ستۋدەنت 1 جاستان باستاپ بالانىڭ سويلەۋى مەن نەگىزگى پسيحيكالىق داعدىلارىن قارقىندى دامىتۋ جولدارىن ۇيرەنەدى.
بۇل تۋرالى س.تاشكەنباەۆا ءوز ويىن: «كۋرستىڭ نەمەرە, شوبەرەلەردى تاربيەلەۋدە ءبىز ءۇشىن الاتىن ورنى ەرەكشە بولدى. كورىپ جۇرگەندەرىڭىزدەي, قازىر بالالاردىڭ سويلەۋى كەش داميدى. ولاردىڭ سويلەۋىن جەتىلدىرۋدى حالىق تاربيەسىمەن ۇشتاستىرىپ, حالىقارالىق, الەمدىك تاجىريبەلەر ارقىلى جاڭا اقپاراتتاردى, تەرميندەردى, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ءتيىمدى پايدالانۋ جولدارىمەن تانىستىق. انگليا, يتاليا, فرانتسيا, جاڭا زەلانديا مەملەكەتتەرىنىڭ ءبىلىم جۇيەسىندەگى ەرەكشەلىكتەردى ينتەراكتيۆتى تاقتانى پايدالانۋ ارقىلى تۇسىندىك», دەپ جەتكىزدى.
72 جاستاعى تىڭداۋشى 1979 جىلى قازىرگى قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن ءبىتىرىپ, زەينەتكە دەيىن مۇعالىم بولعان. ءتورت پەرزەنتتەن 14 نەمەرە, 2 شوبەرە ءسۇيىپ وتىرعان سۇلۋشاش اجە ءوزىنىڭ پەداگوگيكالىق ءبىلىمى بولا تۇرا, بۇعان قوسا سانالى عۇمىرىن ارناعان مۇعالىمدىك تاجىريبەسىمەن شەكتەلىپ قالماي, جاڭا جاعدايدا جاڭا ءبىلىم الىپ, ۇرپاق تاربيەسىنە دەندەمەكشى.
ال 83 جاستاعى زاۋزا مولدابەكوۆا ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىندە «كۇمىس ۋنيۆەرسيتەت» جوباسىمەن 70-كە جۋىق ەگدە جاستاعى تىڭداۋشىلاردىڭ ءبىرى بولىپ تەگىن ءبىلىم الدى. ول اعىلشىن ءتىلى جانە تسيفرلىق ساۋاتتىلىق كۋرسىنا قاتىستى. 83-تەگى تىڭداۋشى كۋرس تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى حابارلامادان بىلگەن.
«كۋرس تۋرالى حابارلامانى وقىعاندا قاتتى قۋاندىم. بۇل – بىزگە بەرىلىپ جاتقان ۇلكەن قولداۋ. اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋ, ءتىل ۇيرەنۋ – زامان تالابى. ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى جارقىن بولۋى ءۇشىن حالىقتىڭ ساۋاتتى ءارى دەنساۋلىعىنىڭ مىقتى بولۋى ماڭىزدى. وقىتۋشىلارعا ريزامىن, بىلمەگەنىمىزدى ۇيرەتىپ, تۇسىندىرۋدەن جالىققان ەمەس. ساۋاتتىلىقتىڭ ءوزى ءوزارا سويلەسكەننەن, سۇراپ بىلگەننەن باستالادى. زەينەتكە شىقسام دا قوعامدىق جۇمىستارعا ارالاسۋدى توقتاتپادىم. قالامىزداعى ۆولونتەرلىك ۇيىمنىڭ مۇشەسىمىن. قالانى اباتتاندىرۋ, كوشەت وتىرعىزۋ, تازالىقتى ساقتاۋ جۇمىستارىنا اتسالىسامىن. ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى «مەن ايتپاسام بىلگەنىمدى. سەن جازباساڭ كورگەنىڭدى, ۇرپاعىڭ قايدان بىلەر ءومىر سۇرگەنىڭدى» دەگەن ەكەن. وسى قاعيدا مەنىڭ ومىرلىك ۇستانىمىما اينالعان», دەيدى ول.
زاۋزا مولدابەكوۆا – 30 جىل بويى اقتوبە وبلىسى تەمىر اۋدانىندا دارىگەر بولىپ قىزمەت اتقارعان ءى دارەجەلى تەراپەۆت, «قۇرمەت بەلگىسى» وردەنىنىڭ يەگەرى, ۇل-قىز ءوسىرىپ, نەمەرە-شوبەرە ءسۇيىپ وتىرعان اسىل اجە. بارىنەن بۇرىن ول – ءوزىنىڭ ۇرپاعىنا ۇزدىكسىز ىزدەنۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىرعان ىزدەنىمپاز جان.
