سۋرەت: kmf.kz
ال اتالعان ۇيىم وزدەرىنىڭ نەگىزگى قىزمەتتەرى ءۇشىن پايدالاناتىن رەسۋرستاردى ەل اۋماعىنا تاراتۋ قيىنداپ كەتكەندىگىن ايتادى. ويتكەنى وتاندىق بانكتەر مقۇ-دان ءوتىمدى كەپىلزات ۇسىنۋىن تالاپ ەتەدى. بۇل كەپىلزات مقۇ-نىڭ بارىندە بىردەي جوق نەمەسە جەتكىلىكسىز. سول سەبەپتى كوبىنە كەپىلسىز نەسيە بەرەتىن شەتەلدىكتەرگە جۇگىنۋگە ءماجبۇر. سوندىقتان ەلىمىزدە بەرىلگەن تۇگەلگە جۋىق شاعىن نەسيەلەر, شامامەن 70%-ى شەتەلدىك قارجىلاندىرۋ ەسەبىنەن جۇرگىزىلگەن. شاعىن نەسيەلەر بەرۋ مەن ۇستاۋعا بايلانىستى وپەراتسيالىق شىعىندار 14%-دى قۇرايدى.
ستاتيستيكاعا سايكەس, مقۇ قارىز الۋشىلارىنىڭ 66%-ى – اۋىل تۇرعىندارى. پروۆيزيالاردى قۇرۋعا ارنالعان شىعىنداردىڭ ۇلەسى – 18%. باسقا شىعىستار – 27%. نەسيە بويىنشا تولەمەۋ تاۋەكەلى بارلىق قارىز الۋشىلارعا پروپورتسيونال ءبولىنىپ, پايىزدىق مولشەرلەمەسى تەڭ بولعان. اتالعان بارلىق كومپونەنتتەر قۇنى – 34%. ەگەر ورتاشا سىياقى 38% بولسا, وندا مقۇ-داعى پايدا كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن تولەگەنگە دەيىن 4%. شاعىن نەسيە مولشەرى نەعۇرلىم از بولسا, ونىڭ رەنتابەلدىگى سوعۇرلىم تومەندەيدى. ال نەسيە بەرۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ شىعىندارى بارىنە بىردەي.
ميكروقارجى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ەربول ومارحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, نارىقتاعى شاعىن نەسيەنىڭ ورتاشا مولشەرى شامامەن 650 مىڭ تەڭگە. پورتفەلدەگى شاعىن نەسيە ۇلەسى – 86%. وپەراتسيالىق شىعىنداردى ەسكەرە وتىرىپ, بۇل نەسيەلەردىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى دە كوپ دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. بۇدان ءبىراز بۇرىن اتالعان ۇيىم ءوز قىزمەتىنە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, كليەنتتەرگە قاشىقتان قىزمەت كورسەتۋ ارنالارىن كەڭەيتۋ جانە نەسيەلىك ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى وپەراتسيالىق شىعىنداردى ازايتىپ جاتقاندىعىن جەتكىزگەن ەدى.
سونىمەن جوسپارلانعان وزگەرىستەر شاعىن نەسيە سەكتورىن تۇراقتاندىرۋعا باعىتتاپ, قۇجات حالىقتىڭ قارىز جۇكتەمەسىنىڭ باقىلاۋسىز وسۋىنە جول بەرمەي, شارتتاعى مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ءۇشىن نارىق ويىنشىلارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ازىرلەۋ كەرەك-ءتى.
تاياۋدا قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى (قنردا) ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ (مقۇ) نەسيە بەرۋ ەرەجەلەرىنە جەڭىلدىكتەر ەنگىزىلگەندىگىنەن حاباردار ەتتى. رەتتەۋشى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتى كوەففيتسيەنتىن ەسەپتەۋ كەزىندە قولدانىلاتىن تاۋەكەلدەردى 50% تارماققا تومەندەپ, شاعىن نەسيەلەر 100%-دان 50%-عا, اۆتوكولىكپەن قامتاماسىز ەتۋ 150%-دان 100%-عا دەيىنگى ارالىقتا ازايتىلعان. ۆەدومستۆو بۇل وزگەرىستەردى بيزنەستى نەسيەلەندىرۋ شارتتارىن جاقسارتۋعا باعىتتالعاندىعىن ءارى ەل ەكونوميكاسىنا وڭ اسەرىن تيگىزەتىندىگىنە سەنىمدى. بەرىلگەن شاعىن نەسيەلەردىڭ ەڭ جوعارى ۇلەسى اۋىل شارۋاشىلىعىنا (31,1%), قىزمەت كورسەتۋگە (23,9%), ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋگە (16,3%), ونەركاسىپكە (12,3%) جانە ساۋداعا (10%) تيەسىلى. وڭىرلەر بويىنشا ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى مەگاپوليسىنە جاتاتىن الماتى (16%), استانا (7%) جانە شىمكەنت (6%) قالالارى, تۇركىستان (10%) مەن اقمولا (5%) وبلىسىنىڭ ساۋدا, قىزمەت كورسەتۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سەكتورلارى بار. سونىمەن قاتار لومباردتارعا قويىلاتىن تالاپتار دا قايتا قارالدى. كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋدىڭ ءوسۋىن شەكتەۋ جانە ءۇي شارۋاشىلىعىنداعى قارىزدى ازايتۋدا تاۋەكەلدى باعالاۋ كورسەتكىشتەرى 200%-دان 500%-عا دەيىن ۇلعايتىلعان. ميكروقارجى ۇيىمدارىنا قاتىستى جارعىلىق كاپيتالدىڭ ەڭ تومەنگى مولشەرىن 100 ملن تەڭگەدەن 150 ملن تەڭگەگە دەيىن, ال بيىلعى جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ 200 ملن تەڭگەگە دەيىن كوبەيتۋ تالاپتارى بار. بۇل كليەنتتەردىڭ نەسيەلىك قارىز اۋىرتپالىعىنىڭ قولايلى دەڭگەيىن ەنگىزىپ, كىرىستەردى كۇنكورىستەن جوعارى دەڭگەيدە قاراستىرعان.
