باتاگوي

99 جاستاعى اقساقال تۋرالى ءبىر ۇزىك سىر اسقاق التايدىڭ القىمىندا جاتقان ورەل اۋىلىندا دولدەن اۋعانباەۆ ەسىمدى باتاگوي اقساقال تۇرادى. 1917 جىلى تۋعان قاريا اۋمالى-توكپەلى دۇنيەنىڭ اششى-تۇششى كەزەڭدەرىن وتكەرىپ قانا قويماي, جاس ۇرپاققا باتاسىن بەرىپ وتىرعان ءباتۋالى قارت. كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ اكىمى قاليحان بايعونىسوۆ: «ورەلدە ءبىر ساعات بويى جاڭىل­­ماي باتا بەرەتىن اقساقالىمىز بار», دەگەندە تاڭ­دانىسىمىزدى جاسىرماعان ەدىك. التايدىڭ قاتاڭ دا قۇزار شىڭدا­رىندا شىڭدالعان قاريانىڭ جادى تاس­تاي ەكەنىن كوزىمىز كوردى. باتا سۇراپ بارعان بىزگە ءبىر ساعات بولماسا دا, جارتى ساعاتقا جۋىق باتا بەردى. – ءبىسمىلدا دەپ, قاراعىم, اق باتامدى بەرەيىن, باتانىڭ ءبارىن تەرەيىن, وسى كەلگەن بالاما, باتا بەرىپ كورەيىن, – دەپ باس­تاعان اقساقالدىڭ اق باتاسىن زەردەگە توقىساڭىز, عاجاپ تىركەستەردىڭ, تالىمدىك سوزدەردىڭ ءتۇرلى ۇلگىلەرىنە كەز بولاسىز. ماسەلەن: – بۇراما تەمىر, سوم التىن, وتقا سالسا كۇيمەسىن, سۋعا سالسا باتپاسىن! قۇداي بەرگەن داۋلەتىڭ, تەپكىلەسە قايتپاسىن!, – دەسە, ەندى بىردە: – ماڭدايىڭا باق قونىپ, نۇرىڭدى ەلگە شاشىپ ءجۇر! اعىن سۋداي تاسىپ ءجۇر! بۇلبۇل قۇستاي سايراپ ءجۇر, بايشەشەكتىڭ گ ۇلىندەي, كوڭىلىڭ ءوسىپ جايناپ ءجۇر!, – دەپ قايىرادى. جامبىل جاكەمىزدىڭ جاسىن جا­ساپ, جانارى سۋالسا دا, جادى سۋالماعان اقساقال جاس كەزىندە جىرشى, جاراپازانشى بولىپتى. ءۇي-ءۇيدى ارالاپ, باتىرلار جى­رىن جاتقا سوعاتىن ول 1939 جى­لى اسكەر قاتارىنا شاقىرىلىپ, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ مايدانىنان ءبىر-اق شىعادى. قان-قاساپ شايقاستاردىڭ بىرىندە جارالانىپ, تۋعان جەرىنە 1946 جىلى ورالعان ەكەن. بىرقا­تار­ وردەن-مەدال­دارمەن مارا­پات­­تال­عان. سوعىستان كەيىن مال ­شا­رۋا­­شى­لى­عىن دامىتۋعا ۇلەس قوسادى. اقساقال بۇگىندە كىندىگىنەن تاراعان 13 بالا, 33 نەمەرە, 36 شوبەرە, 19 شوپشەكتىڭ ورتاسىندا وتىر. قاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتانعان قارت ءبىر ايدان بەرى دەنساۋلىعى سىر بەرىپ, اۋىرىپ قالعانىن, ءبىر ساعات بويى بەرەتىن باتاسىنان جاڭىلىپ قالىپ جاتقانىن ايتتى. «كۇلسەڭ, قارياعا كۇل», دەگەن وسى. قوساعى قاميلا ۇلتاراقوۆا 91 جاسقا كەلگەن ەكەن. ەكەۋى ءبىر شاڭىراق استىندا 67 جىل بويى عۇمىر كەشىپ كەلە جاتىر. – مال باقتىق, جان باقتىق, بالا تاپتىق. 7 ۇل مەن 5 قىزدى ءوسىر­دىك. اكەم, ونىڭ ەكى ءىنىسى قىرقىن­شى جىلدارى سوعىسقا كەتتى. شيەت­تەي ۇلى مەن 8 قىزى قالعان ەدىك. سولاردان مەنەن باسقا ەشكىم جوق. توركىنىم تاۋسىلدى, – دەپ كوز جاسىن ءبىر سىعىپ الدى اجە. جالپى, ورەلدە زامانىندا ەدىلقان, مىل­قىباي, قۇتباي دەگەن كىسىلەر عاسىر جاساپ, دۇنيەدەن وزعان ەكەن. ال قاميلا انا ۇزاق جاساۋدىڭ سىرىن سابىرلىلىقتا, ەڭبەكتە دەپ ءتۇسىندىردى. – ەكەۋمىز ءشاي دەسكەن جوقپىز. ءبىرىمىز وت جاقساق, ءبىرىمىز شارۋا قاراپ, بالا باعىپ, سەپتەسىپ ءومىر سۇردىك. قۇدايدىڭ جازعانى شىعار, وسى جاسقا جەتتىك, – دەدى. داستارقاندا باتا ورنىنا توست ايتاتىن بۇگىنگى قارتامىستاردى كورگەندە, دولدەن اتاداي بولسا عوي دەگەن وي كەلەدى... دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». شىعىس قازاقستان وبلىسى, كاتونقاراعاي اۋدانى.