سۋرەت: الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءباپاسوز قىزمەتى
وڭتۇستىك كورەيا اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىككە (ماگاتە) 1957 جىلى قوسىلدى جانە يادرولىق ەنەرگەتيكانى پايدالانۋدان ارتىقشىلىق الۋعا شۇعىل قادامدار جاسادى. 1970 جىلدان باستاپ ەنەرگەتيكالىق سەكتوردا يمپورتقا تاۋەلدىلىك دەڭگەيىن تومەندەتۋگە دايىندىقتى باستاپ, حالىقتى دايىندادى. 1978 جىلى ەڭ العاشقى اەس پايدالانۋعا بەرىلىپتى. اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ پايدا بولۋى كورەي ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە عارىشتىق قارقىن بەردى. بۇل ارتتا قالعان, ەكى سوعىستان قيراعان ەلدەن قۋاتتى ونەركاسىپتىك دەرجاۆاعا اينالدى. Samsung Electronics, LG Electronics, Kia جانە Hyundai Motor اتوم ەنەرگياسىنىڭ ناتيجەسىندە پايدا بولدى. بۇگىندە وڭتۇستىك كورەيا – اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى. اتوم ستانسالارىنىڭ بەلگىلەنگەن قۋاتى بويىنشا 5-ورىندى يەلەنەدى.
ەلىمىزدە بارلىق ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 30%-عا جۋىعىن وندىرەتىن 25 رەاكتور جۇمىس ىستەيدى. اقش سياقتى حالىقارالىق سەرىكتەستەرمەن ىنتىماقتاستىقتا ازىرلەنگەن جوعارى قاۋىپسىز جانە ونىمدىلىكتى رەاكتور OPR-1000 جوباسى باعدارلامانىڭ نەگىزىنە اينالدى. حالىق اەس-ءتىڭ قاجەتتىلىگىن ءتۇسىنىپ وتىر. ءبىزدىڭ ەلىمىز – جاھاندىق ەكونوميكالىق ۇدەرىستەردىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى, 2050 جىلعا قاراي كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋ مىندەتىن وزىنە الدى. بۇل – ءبىزدىڭ ازاماتتىق پارىزىمىز, ونى ەلەۋسىز قالدىرۋعا بولمايدى. مەملەكەت حالىقتىڭ شەشىم قابىلداۋىنا مۇمكىندىك بەردى. سوندىقتان رەفەرەندۋمدا داۋىس بەرۋ ماڭىزدى. ەل وركەندەۋى كەرەك, بۇل – ءبىزدىڭ قولىمىزدا.
چەرنوبىل اپاتىنان بەرى شيرەك عاسىردان كوپ ۋاقىت ءوتتى, تەحنولوگيا دامىپ جەتىلدى. باسقاشا ايتقاندا اەس-تە تەحنولوگيالىق جاعىنان قاۋىپ جوق. اتوم ەنەرگياسىن تابىستى ءوندىرۋدىڭ كىلتى يادرولىق رەاكتوردى دۇرىس تاڭداۋ ەكەنىن مامانداردىڭ ءبارى ايتادى. دۇنيە جۇزىندەگى رەاكتور وندىرۋشىلەر ۋاقىت وتكەن سايىن بۇرىنعىلارىنا قاراعاندا قاۋىپسىزدەۋ جاڭا تيپتەگى رەاكتورلار شىعارىپ جاتىر. ەگەر اەس جوباسى حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولسا, حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگى بارىنەن جوعارى تۇرادى دەپ ويلايمىن. ەكونوميكا دامىپ جاتىر. كەيىنگى بىرەر جىلدا 1,5-2 ملرد كۆاتتقا تەڭ جەتىسپەۋشىلىك بارى ايتىلىپ ءجۇر. ءبىز ونى رەسەيدەن الىپ وتىرمىز. ادام سانى ارتىپ, جاڭا زاۋىتتار سالىنىپ جاتىر. ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىز – ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ ءبىر تارماعى. وسى ەكى باعىتتا اياعىمىزدى تەڭ باسىپ تۇرماساق, تاۋەلسىزدىگىمىزگە سىزات تۇسەدى.
تاعدىر بىزگە تاعى دا تاريحي تاڭداۋىمىزدى تالاپ ەتىپ تۇر. الداعى جاعدايىمىزدى بۇگىنگى كۇننىڭ ناتيجەسى انىقتايدى. رەفەرەندۋم – حالىق ەركىنىڭ كورىنىسى. بارلىق سالادا دامۋعا جاڭاشا وزگەرىس كەرەك. حالقىم بۇل جولى دا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرلى بولسىن دەگەن تىلەككە باسىمدىق بەردى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
ءاسانالى ءاشىموۆ,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى
