ەلىمىزدىڭ بەس قالاسىنداعى جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنان كەلگەن ءجۇز الپىس بەس قاتىسۋشىنىڭ باسىن قوسقان العاشقى حاكاتوننىڭ اشىلۋىندا پرەزيدەنت ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى ءاليا مۇستافينا قۇتتىقتاۋ لەبىزىن ءبىلدىرىپ, ءارحيۆتىڭ باستى ماقساتى قۇجاتتاردىڭ ساقتالۋىن جانە قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ بولعاندىقتان, قازىرگى تاڭداعى ارحيۆ سالاسىنداعى زاماناۋي IT شەشىمدەر مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى. «ەلىمىزدە العاش رەت ءوتىپ وتىرعان جاڭا تەحنولوگيالار جارىسىندا جاڭاشا ويلاۋ مەن كرەاتيۆتى پايىمداۋدى مەڭگەرگەن ىزدەنىس جولىنداعى ءبىلىمدى جاستار ءبىر الاڭدا باس قوستى. ءوز ىسىنە شىعارماشىلىق كوزقاراسپەن قارايتىن, جاڭا يدەيالاردى جۇزەگە اسىرا الاتىن جاستاردىڭ جوباسىنا قولداۋ بىلدىرگىمىز كەلەدى. بۇكىل وركەنيەتتى ەلدەردە ارحيۆ ءىسى ۇلتتىق بايلىق, مادەني قۇندىلىق, ستراتەگيالىق-اقپاراتتىق رەسۋرس بولىپ سانالادى. اقپاراتتىق تەحنولوگيالار عاسىرىندا ارحيۆ قىزمەتىن پايدالانۋدىڭ مۇمكىندىگى شەكسىز. ءبىز ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان قوعام «ارحيۆ – ماڭىزدى قاعاز قۇجاتتاردى ساقتايتىن ورىن» دەگەن قالىپتاسقان داعدىلى تۇسىنىكتەن ارىلىپ كەلەدى. بۇگىنگى حاكاتون سياقتى يننوۆاتسيالىق فورماتتار ءداستۇرلى ارحيۆ ۇدەرىستەرىن جاڭارتۋعا كومەكتەسەتىنىنە سەنەمىن», دەدى ءاليا مۇستافينا سالتاناتتى جيىندى ساباقتاعان سوزىندە. ارحيۆ ديرەكتورى حاكاتوننىڭ پرەزيدەنت ءارحيۆىنىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعانىن دا ءمالىم ەتتى. سونداي-اق Satbayev Universiti باسشىلىعى مەن Yandex Qazaqstan قولداۋىنا العىس ءبىلدىردى. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى مەيرام بەگەنتاەۆ حاكاتون قاتىسۋشىلارىنا ساتتىلىك تىلەپ, بەلسەندى جاستاردىڭ ىزدەنىس جولىنداعى قادامى ەرەكشە قۋاندىراتىنىن جەتكىزدى.
العاش رەت ارحيۆ ءىسى سالاسىنداعى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى ازىرلەۋدى ماقسات ەتكەن «Archive Hack: اقىلدى ارحيۆ» حاكاتونىندا الماتى, استانا, تاراز, تالدىقورعان, قاراعاندى قالالارىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن الماتى قالاسىنداعى مەكتەپتەردىڭ جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنان قۇرىلعان 43 كوماندا جانە 20 جەكە قاتىسۋشى باق سىنادى. ۇيىمداستىرۋشىلار قاتىسۋشىلارعا تاريحي ماتەريالداردى جانە قازاقستاننىڭ مادەني مۇراسىنىڭ دەرەكتەرىنە قولجەتىمدى جانە قىزىقتى شەشىمدەر ازىرلەۋدى تاپسىرما ەتىپ بەلگىلەپ بەردى. جاڭا تەحنولوگيالار جارىسىندا ۇسىنىلعان جوبالار قازاقستان ارحيۆتەرىنىڭ تسيفرلىق جاڭعىرۋىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ بولاتىنىن جاس قاتىسۋشىلار قاپەرىنە الىپ, ءوز كەزەگىندە ارحيۆتىك دەرەكتەرگە قولجەتىمدىلىكتى جاقسارتۋ, ولاردى تسيفرلاندىرۋ, قورعاۋ جانە ساقتاۋ باعىتىندا جوبالار ازىرلەۋدىڭ ۇلگىلەرىن ۇسىندى.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ پىكىرىنشە, جاستاردىڭ ارحيۆ قىزمەتىنە قىزىعىپ, ارحيۆتەرگە كەلە باستاعانى قۋانارلىق ءارى قۇپتارلىق ءىس. ەكى كۇن بويى فورۋمعا قاتىسۋشىلار تاجىريبەلى ساراپشىلارمەن بىرگە وزەكتى ماسەلەلەردى بەلسەندى تۇردە تالقىلاپ, دامۋدىڭ ۇلگىلەرىن كورسەتىپ, باتىل ءارى ناقتى شەشىمدەر ۇسىندى. ماسەلەن, كەلگەن كوماندالار جيناقتاۋ ۇدەرىستەرىن تسيفرلاندىرۋعا نازار اۋدارىپ, ارحيۆ اقپاراتىن ىزدەۋ ۇدەرىستەرىنە جاساندى ينتەللەكت ەنگىزۋدى ۇسىندى. ارحيۆ اقپاراتىن ساقتاۋدى جانە ەسەپكە الۋدى اۆتوماتتاندىرۋ ماسەلەلەرىنە دە كوڭىل ءبولدى.
حاكاتونعا قبتۋ-دان كەلىپ قاتىسىپ جاتقان 3-كۋرس ستۋدەنتى بولات عازيز بۇل ءىس-شارانىڭ ءوز قارىمىن تانىتۋعا بەرىلگەن مۇمكىندىك الاڭى ەكەنىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ارحيۆ ءىسىن تسيفرلاندىرۋ عىلىمنىڭ جاندانۋىنا جول اشادى. ال حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 1-كۋرس ستۋدەنتى ءمادي ورازباەۆ جانە ونىڭ ءتورت سەرىگىنەن تۇراتىن كوماندا جاساندى ينتەللەكت پەن OCR جانە ماشينالىق وقىتۋدى پايدالانا وتىرىپ, قولجازبالاردى تانۋ جۇيەسى نەمەسە ب ۇلىنگەن ماتىندەردى ساندىق قالىپقا كەلتىرۋ تاپسىرماسىن ورىنداۋدى بىردەن باستاپ كەتتى. ساپاسى جوق, تاسقا قاشالعان نەمەسە سارعايعان قاعازداعى وشە باستاعان جازۋدى جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن كومپيۋتەر ءتۇسىنىپ وقيتىن جاعدايعا كەلتىرۋ كوزدەلگەن. ءبىلىم-بىلىگىنە سەنگەن بەس ستۋدەنت 8-10 ساعات ىشىندە وسى تاپسىرمانى ورىنداپ شىعۋى كەرەك, ۇلگەرۋ ءۇشىن جان-جاعىنا قارايلاۋعا مۇرشاسى بولماي, قىزۋ جۇمىسقا كىرىسكەن. ال ەلۋباي اباي – مەكتەپ وقۋشىسى, №78 مامانداندىرىلعان ليتسەيدىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى ءوزى وقيتىن ءبىلىم ورداسىنان جالعىز قاتىسىپ جاتقاندىقتان, ەش كومانداعا ىلىكپەي, جەكە-دارا قاتىسقان. ەگەر اباي جاڭا تەحنولوگيالار باسەكەسىندە ارحيۆ ءىسىن جەڭىلدەتەتىن وڭ شەشىم, ۇتىمدى ناتيجە كورسەتە السا, Satbayev Universiti وقۋ گرانتىن ۇتىپ الۋى ابدەن مۇمكىن. ويتكەنى ءارحيۆشى ماماندار مەن IT-بيزنەس وكىلدەرىنەن تۇراتىن كاسىبي قازىلار القاسى مىقتى كوماندالار مەن جەكەلەگەن جەڭىمپازدار ءۇشىن ارنايى جۇلدەلەر دايىنداعان.
بارلىق قاتىسۋشى ديپلومدارمەن ماراپاتتالىپ, جەڭگەن كوماندالاردىڭ قاتىسۋشىلارى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىم سەرتيفيكاتتارىن يەلەندى. سونداي-اق جۇلدەگەرلەر Yandex Qazaqstan ۇسىنعان قارجىلاي سىيلىقتاردىڭ يەسى اتانادى, ال جالپى جۇلدە قورى 3 000 000 تەڭگەنى قۇرادى.
سونىمەن, قازىلار القاسى ءۇش نەگىزگى سەكتسيا بويىنشا ەكى كۇن قىزۋ وتكەن جارىستا ۇسىنىلعان ۇزدىك جوبالاردى انىقتادى: «Young Archivists Initiative» – ەڭ ۇزدىك مەكتەپ جوباسى: 1-ورىن تاراز قالاسى №41 ا.پۋشكين اتىنداعى مەكتەپ وقۋشىلارىنان قۇرالعان «Time Keepers» كومانداسى, 2-ورىن الماتى قالاسى №113 مەكتەپ گيمنازياسىنىڭ وقۋشىلارىنان قۇرالعان «Stars» كومانداسى, 3-ورىن الماتى قالاسى ماحاتما گاندي اتىنداعى №92 مامانداندىرىلعان ليتسەيىنەن كەلگەن «گاندي» كومانداسى.
«Designing Heritage» – ەڭ ۇزدىك برەندبۋك ديزاينى: 1-ورىن الماتى قالاسى №79 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ «Eleven VG» كومانداسى, 2-ورىن الماتى قالاسى ماحاتما گاندي اتىنداعى №92 مامانداندىرىلعان ليتسەيىنەن كەلگەن «TRV designers» كومانداسى, 3-ورىن Satbayev Universiti مەن حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتى «Triple-A» كومانداسى.
«Tech Solutions for Heritage» – ەڭ ۇزدىك يننوۆاتسيالىق شەشىم: 1-ورىن حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىنەن كەلگەن «Adapteam» كومانداسى, 2-ورىن قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «KBTU_ hachaton_enjoyers» كومانداسى, 3-ورىن حاتۋ-دىڭ «Spark Studio» كومانداسى.
«ەڭ ۇزدىك مەكتەپ جوباسى» بويىنشا ۇزدىك تەپ تانىلعان تاراز قالاسىنان كەلگەن ا.پۋشكين اتىنداعى №41 مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ «Time Keepers» كومانداسى مۇشەلەرىنە Satbayev Universiti ءبىلىم گرانتى بەرىلدى.
ءبىلىم سايىسىندا قىزىقتى ۇسىنىستاردىڭ كوپ بولعانىنا قاراماستان, حاكاتونعا قاتىسقان بولاشاق جاس مامانداردىڭ جوبالارى ارحيۆ قىزمەتىن زاماناۋي باعىتتا دامىتۋعا ءدال بۇگىن اتسالىسادى دەگەندى بىلدىرمەك ەمەس. الداعى ۋاقىتتا ءىس جۇزىندە قولدانۋ ءۇشىن تاجىريبەلى ماماندارمەن بىرگە جان-جاقتى پىسىقتالىپ, جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىن بۇل جوبالار قاناتقاقتى بولۋىمەن ماڭىزدى. ءىس-شارانىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى اسپەكتىسى, جاس دارىنداردىڭ ءبىر-بىرىمەن تانىسىپ, جاندى پىكىرتالاس ءوربىتىپ, توپپەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا شىعارماشىلىق پەن يننوۆاتسيانى ۇشتاستىرا العانى. حاكاتونعا ەنگەن وسى بيزنەس-جوسپاردىڭ بارلىعى جاڭا شەشىمدەر مەن يدەيالاردى تابۋعا جانە كوماندالاردىڭ بىرەگەي جوبالارىن جاساۋعا ىقپال ەتپەك.
الماتى
