ىنجىلدە پايعامبار ساناتىنداعى دانيال ەلدى جاراتقاننىڭ ىزگى جولىنا شاقىرىپتى دەسەدى. «بۇرىنعى وتكەن جاماعات, ءبىر زاماندا, پاسىقتار بەك كوپ بولعان بۇ جاھاندا». شاقىرا-شاقىرا ءومىرى ءۇزىلىپ, باقيعا اتتانىپتى. ونىڭ ۇلى جامسىب شارۋاعا قىرسىز, تىرلىككە وعاش بولىپتى. شەشەسى وتىنعا جۇمساپ, ورمانعا كەلەدى. ورماندا تەرەڭ بويلاعان قۇدىق كورەدى, قۇدىق تولى بال ەكەن. تاڭىرقاعان بەيكۇنا جامسىب دوستارىن شاقىرادى. سەرىكتەرىمەن انتالاسىپ, بالدى بازارعا ساتىپ, باي تۇسەدى. اقىرى بەتى شوككەن قۇدىق تۇبىنە جامسىبتى تۇسىرەدى. بالدى جوعارى بەرىپ, ءوزى شىعاردا عايار دوستارى پايدانى جەكە كوزدەپ, ارقاندى الىپ قاشىپتى. قاشقان جولمەن جامسىبتىڭ شەشەسىنە بارىپ, ۇلىن تاۋدا قابىلان جەپ ءولىم قۇشقانىن ايتادى. «جامسىب ءۇشىن ءبىز-داعى كوپ جىلادىق, جىلاعانمەن ءتىرىلتىپ الا المادىق» دەگەن قايران شەشە تاعدىرعا مويىنسۇنادى, بىراق ءۇمىتى ولمەيدى. قۇدىق تۇبىندە قۇدايعا جالبارىنعان جامسىب شايان شىققان شۇڭقىرعا باس سۇعادى. مىنە, شىتىرمان حيكايا وسى تۇستان باستالادى.
«ول شۇقىردىڭ ىشىندە
نە دەگەن جان,
بايان قىلىپ ايتايىن
ماعان قاراڭ.
شاراپاتشى پاديشا
وسى ەكەن عوي,
جىلانداردىڭ پاتشاسى – شاھيماران.
ءتىلى ادام, باسى ءھام ادام باسى,
جىلاندارعا ۇقسايدى بار دەنەسى.
باستان-اياق كەۋدەسى اپپاق ەكەن,
وسى ەكەن جىلانداردىڭ
حاليفاسى.»
سونىمەن ءبىزدىڭ ماقسات جىردى تاراقتاپ جاتۋ ەمەس. تەك عيبراتتى ورنەكتەرىن وقىرمانعا سىر ەتىپ جايۋ. «شاھماران» – ۇيىق جىر. تۇتاس سۇبەلى تاريحتى وزىنە جۇتقان كوپسالالى جىر. مۇندا ءبارى بار. اۋىز ادەبيەتى, حالىق تاعدىرى, پايعامبارلار تاريحى, ءدىني ناسيحات, جەرۇستى مەن جەراستى ءومىرى, ماگيا, سيقىر الەمى, ت.ب. جىردىڭ ءار تۇسىندا كەلىپ وتىراتىن ءدىني تالىمدەر وقىرماندى دانالىققا شاقىرادى. «دۇشپان ءناپسىم تۇبىمە مەنىڭ جەتتى, دوس بولار دەپ ويلاما ءناپسى ءيتتى», «بەكەر ءجۇرىپ جانىڭا وبال قىلما», «دۇنيەگە, ناپسىگە ەرگەندەر, جەسە كەرەك اقىرىندا جۋان تاياق», «ارتىق نارسە ادامدا ءدىن بولىپتى, ءدىنى جوقتىڭ داۋلەتى كەم بولىپتى», «قۇداي ءسىزدى ساقتاسا ءوزى ساقتار, بولمايدى عوي قۇدايدىڭ جازباعانى».
«ورتاسىنا داريانىڭ
كەلىپ جەتتى,
وندا كوردى تاعى دا كەرەمەتتى.
ورتاسىنا جەتكەنشە
اششى سۋ-دى,
ورتاسىنان اسقان سوڭ
بولدى ءتاتتى.»
القيسسا, جىردا قوسىلماعان قوس وزەننىڭ تاريحى بايان ەتىلەدى. ەجەلدە ءنامرۋد پاتشا الەمدى بيلەمەيمىن, ءتىپتى قۇدايمەن دە ۇرىس سالامىن دەپ, بۇركىتتەرىن جەگىپ, كوككە ۇشىپتى. پاتشا اسپانعا, تاڭىرىگە وق اتقاندا, قۇداي تاعالا جابىرەيىلگە بۇيىرىپ, داريادان بالىقتى توسىپتى. وق بالىقتىڭ بۇعازىنا ءتيىپ, قان بولىپ, ونى جابىرەيىل ءنامرۋدتىڭ قايىعىنا تاستاپتى. مۇنى كورگەن لاعين پاتشا «مiنەكي, كوك ءتاڭiرiسiن ءولتiردiم», دەپ قۋانىپتى ول مالعۇن شاتتىق قىلىپ». جەر جۇزiنە قايتا تۇسەم دەپ, بۇركiتتەرمەن تومەنگە قاراي ۇشقان ءنامرۋد, بۇركiتتەرiن قۇرعاققا جەتكiزە الماي, تەڭiزدiڭ جيەگiنە كەلiپ تۇسكەن ەكەن. سوندا اششى مەن تۇششى ەكى تەڭىز ۇرىسىپ, تۇششى سۋ اششى سۋعا «قۇدايدىڭ دۇشپانى ساعان ءتۇستى, ونى نەگە تۇبىڭە باتىرىپ جويمادىڭ؟» دەپ اشۋ شاقىرىپ, ەرەگەسىپتى. مىنە, سولايشا ەكەۋى ەشقاشان قوسىلمايتىن بولىپتى دەيدى جىر.
«شاھماراندا» كۇللى ماقۇلىقاتتىڭ ەڭ جاۋىزى – ادام دەپ, ادامنىڭ كوككە جەتكىزەر اسىل قاسيەتى مەن شىڭىراۋعا قۇلديلاتار ناداندىعىن ءسوز ەتەدى. ادامدار قولىنا ءتۇسىپ وپىق جەگەن جىلاندار شاھى جامسىبتى جەر استىنان ءوز مەكەنىنە جىبەرسەم, تۇراعىمدى ايتىپ, ايلالى ادامدار قايتا قولعا تۇسىرە مە دەپ قورقادى. سولايشا ەر جامسىبتى جىلاندار ەلىندە ۇزاق ۇستايدى.
ء«اي, جامسىب, ادام دەگەن
قۇرتادى عوي,
اقاپ مەنiڭ جۇرەگiمدi
ورتەدi عوي.
بۇ دۇنيەدە ارىستان, ايۋ,
قابىلان,
بارشالارى ادامنان
قورقادى عوي.
ءاي, جامسىب, امال بەك كوپ
ادامداردا,
اپاردى عوي بiزدi دە تالاي جەرگە.
دۇنيەدەگi جانۋارلار
راقات كورمەس,
جاقىنىندا ادامدار
بولعان جەردە.»
تۇڭعيىعىن تۇبىنە جاسىرعان جىردى تەك كوزبەن وقىپ, كوڭىلمەن تۇيسىنسەك كەرەك. بۇنداي جىر كەمدە-كەم. ءار قازاق بالاسى كوكىرەگىنە قاتتاۋعا ءتيىس دۇنيەنىڭ ءبىرى – وسى. ءسىرا, «بابالار ءسوزىنىڭ» ەكىنشى تومىنا ەنۋى دە تەگىن ەمەس. بۇل – بۇلاقتىڭ قاينارى, مۇحيتتىڭ تۇبىندەگى ءىنجۋى ىسپەتتەس.
