كولىكتىڭ ارتقى ورىندىعىنا جايعاسقان مەنىڭ كوزىمە جاس كەلىپ, كەڭسىرىگىمە وكسىك تىعىلادى. ىشتەگى تورعا قامالعان سيقىرلى قۇس ورەكپىپ, قاناتىمەن جۇرەگىمدى سابالاعانداي. ءومىر بويى ار مەن ادىلەتكە بوي ۇرىپ, ء«وز ءمىنىن قولعا العان», كەمەلدىككە ۇمتىلعان ادامنىڭ اقيقاتى مەن زارى, كوڭىلى مەن ازابى ويعا ورالادى. اجداھاداي تۇبىنە تارتقان قياناتشىل دۇنيەنىڭ ۇيىعىنا جۇتىلماي, ادامدىق ءۇشىن ارپالىسقان جۇمباق جان ەسىمە تۇسەدى. ول دا وزگەلەر سەكىلدى دۇنيەنىڭ بىلىعى مەن شىلىعىنا باتىپ, ءتان ءومىرىنىڭ تاۋسىلماس قۇمارىن تاتسا نە ەتەر ەدى؟ مال مەن باقتىڭ قىزىعىن كورىپ, توپ-توپ پەندە تۇسكەن داڭعىل جولعا تۇسسە كىم «جوق» دەر ەدى؟ بىراق ول اللانىڭ ءوزىن تانۋ ءۇشىن جاراتقان ومىرىنە سەلقوس قاراي المادى. اقىماققا ەرتىپ اھ ۇرعىزعان ءدۇرداراز ءومىر ۋىتىن وتىز بەس جاستان سوڭ جۇرەكپەن سەزىنىپ, «زامانعا يلەنىپ» كەلگەنىن ءتۇسىندى. عىلىمسىز وتكەن قايران ساعاتتارىنا قامىرىقتى كۇي كەشىپ, قامىرداي اشىعان اشۋىنا ەرىك بەردى.
«جاسىمدا عىلىم بار دەپ ەسكەرمەدىم,
پايداسىن كورە تۇرا تەكسەرمەدىم.
ەرجەتكەن سوڭ تۇسپەدى ۋىسىما,
قولىمدى مەزگىلىنەن كەش سەرمەدىم».
ءبىر قىزىعى, اباي نە ناۋبەت كورسە دە, ءبىرىنشى ءوزىن كىنالايدى. ايىپتى تەك وزىنەن ىزدەيدى. ء«بارى بولدى وزىمنەن, ءتاڭىرىم قىلعان ناز ەمەس», دەيدى.
...بىزدەر جيدەبايعا جەتكەندە اسپان شايداي اشىلىپ, ماۋسىمنىڭ تال ءتۇسى شەكەنى قىزدىردى. اباي ءۇيىنىڭ ىشكى بولمەلەرىن ارالاپ, حاكىمنىڭ تابى قالعان كيەلى ورىندارعا كوز جۇگىرتتىك. جەر دەيتىن عالامشاردىڭ ءبىر تۇكپىرىندە, ايدالادا جاتىپ-اق جۇرەگىنە ۇڭىلگەن, الىپ قويمانىڭ قازىناسىن حالىق مۇراسىنا اينالدىرعان دانىشپانعا تاڭدانباسقا شارا جوق. مىنە, ابايدىڭ ۇستەلى, مىنە, كىتاپتارى, ىدىستارى. ءوزى تۇسكەن ءۇش سۋرەتى, اقىرعى سۋرەتتەگى ءتۇرى جۇتاڭ, قاجىعان, شارشاعاندىق بىلىنەدى. مۇراجاي ۇيدەن شىعىپ, ۇلى اقىننىڭ قابىرىنە بەت الدىق. اراسى جاقىن كورىنگەنىمەن, كۇمبەزدى بەتكە الىپ جۇرە بەرەسىڭ, جۇرە بەرەسىڭ... ۇلى جاراتۋشىعا ماحاببات قويىپ, كۇللى ادامزاتتى سۇيۋگە شاقىرعان اقىن وسى كۇمبەزدىڭ استىندا جاتىر. ءبىر عانا تومپەشىك. كوپ ادام بوي الدىرعان جالعان دۇنيە دەگەن وسى بولار, ءسىرا.
«سەنەن كىم جاقسىلىق كۇتسىن,
جالعان دۇنيە ەمەسپىسىڭ,
مۇحاممەد مۇستافادان,
قالعان دۇنيە ەمەسپىسىڭ؟».
ىشتەي شىعىس اقىنىنىڭ شۋماعىن قايتالاعان سايىن كوڭىلىم بوساپ, الا-قۇلا كۇي كەشەمىن. راسىندا, بارلىق زاۋال دۇنيەگە ماحاببات قويۋدان تۋىندارى انىق. بۇل دۇنيەنى اقىرەت ەگىستىگى دەپ قابىلدامايىنشا, جۇرەكتىڭ تۇسالعانى تۇسالعان. «ماحابباتسىز ادامعا دۇنيە دوس» بولماق.
«كوپ ادام دۇنيەگە بوي الدىرعان,
بوي الدىرىپ اياعىن كوپ شالدىرعان».
ۇلى اقىن اتاق پەن ماقتاندى, ءتىپتى اقىندىقتى مۇرات تۇتقان جوق. بار ويى ءوزىن تانۋ, جاراتۋشىسىن تانۋعا جۇمىلدى. ۇلتىنا ادال قىزمەت ەتكىسى كەلدى, ادامداردىڭ جانىن ناداندىقتان اراشالاۋعا اسىقتى. كەمەلدىككە ۇمىتىلۋ جولىنداعى جۇرەگىنەن اعىلعان جىرلاردى حاتقا ءتۇسىردى.
...كەبىندەي اپپاق ەكى كۇمبەزدىڭ بىرىندە اباي مەن ءىنىسى وسپان جەرلەنسە, كەلەسى كۇمبەزدە شاكارىم مەن ۇلى احاتتىڭ سۇيەگى جاتىر. اياداي توبەشىك ىشىندە الىپ جۇرەك ۇيقىعا كەتكەن. جو-جوق, ونىڭ رۋحى وياۋ. جاڭاعىدان بەرگى توپ-توپ بۇلتتاي كەۋدەگە جيىلعان سەزىمدەر وسى تۇستا سەيىلە قالدى. باسىنا بارىپ ەڭىرەپ جىلاۋدى ارمان ەتكەن مەن ءۇشىن كەرىسىنشە سامالالى جەڭىلدىك ورناپ, رۋحىم ارشىلا باستاعانداي. بويىم تىكتەلىپ, باقىرعا الدانعان بۇعاۋلى تىرلىككە بوتەن تارتقاندايمىن. سوناۋ ەرتە كەزدەن كوكىرەگىمە دەرت قۇيىپ, سانامدى سىرلى ساۋلەسىمەن سانسىراتقان ۇلى اقىن ءبىر عانا جان يەسى بولعانى ما؟ ءبىر ادامعا مۇنشا قۇدىرەت سياتىن بولعانى ما؟ ءوزىن وياتقان ادام وزگەلەردى دە وياتار قاۋقارعا يە ەكەن-اۋ. قاراڭ عۇمىرمەن قازىناسىن جوعالتىپ, قور بولعان, ءتان تۇزاعىنا تۇسكەن ادامدار ءۇشىن ءبىزدىڭ جاسار جالعىز جاقسىلىعىمىز ءوزىمىزدى كەمەلدەندىرۋ عانا بولعانى ما؟
شىڭعىستاۋ اسا بيىك تە, اسا تومەن دە ەمەس توبەگە ۇقساس تاۋ ەكەن. الىستان اۋامەن دىرىلدەگەن قوڭىرقوشقىل سىلەمى مۇنارتادى. سەمەيدەن قاشىق تارتقان سالقار جيدەباي دالاسى ءبىر ءوزى ءبىر ەلدەي, ءبىر مەملەكەت ىسپەتتى. اقىن مۇراجايى الدىندا باعالى جابدىقتاردان جاسالعان پاۋەسكە تۇر. بەينە ءبىر بايرون مەن پۋشكيننىڭ اتقا جەككەن تارانتاسىنان كەم ەمەس پە دەرسىڭ. دوڭگەلەگى ۇلكەن, اعاشتارى ارنايى سىرلانىپ بويالعان. ءۇيدىڭ ءار بۇرىشىنان اۋلەتتىڭ باقۋاتتىلىعى, باي مۇراسى كورىنەدى. قۇداي تاعالا حاكىمگە رۋحاني بايلىقپەن بىرگە دۇنيە بايلىعىن دا بەرىپتى. بىراق دۇنيەگە دوس بولا الماعان جان كەلبەتى دينار مەن داڭققا ەمەس, تەرەڭ عىلىمعا شولدەپتى. ءتىپتى ء«بىر عىلىمنان باسقانىڭ ءبارى دە كەسەل اسقانعا» دەپ ءوزى مەن جاراتۋشىسىن تانۋدان وڭگەسىن ەكىنشى ساتىعا قويىپتى.
كولىك تەرەزەسىنەن كەمەڭگەر جولدار زىرعىپ قالىپ بارادى. الدا اقشۋلان بۇلتتار, قوينى-قونىشى كەڭ دالا. سانادان الدەبىر ويلار ەلەس بەرىپ, لەزدە جالت ەتىپ قۇلايدى. تۇرلاۋسىز جالعاننىڭ تۇرلاۋلى پەندەسى, ۇلتتىڭ دانا حاكىمى تۋعان ولكە بىزگە «قوش!» دەگەندەي.
