«ويعا ءتۇستىم تولعاندىم, ءوز ءمىنىمدى قولعا الدىم, وزىمە-ءوزىم جاقپادىم, ەندى قايدا سيا الدىم» دەگەن اباي اتا ءومىر بويى كەمەلدىككە ۇمتىلىپتى. كۇن سايىن كەمشىلىگىمەن ايقاسىپ, تاۋلىك سايىن ويانا ءتۇسىپتى. ويانعان سايىن دەرەكسىز وتكەن جىلىنا, «پايداسىن كورە تۇرا تەكسەرمەگەن» عىلىم ءۇشىن وكىنىپتى. جانە سۇرەڭسىز سارساڭ جىلدارىنا وزگە ەمەس, ءوزىن كىنالاپتى. ء«بارى بولدى وزىمنەن, ءتاڭىرىم سالعان ناز ەمەس» دەپتى. جان سارايى تۇلەگەن سايىن حاكىم جۋاسي بەرىپتى, جىلاۋىق بولىپتى. ەستەلىكتەردە وڭاشالىقتى ءسۇيىپ, سان رەت اشۋعا شىراق جاققان ابايدىڭ كەمەلدەنگەن سايىن ءسابي سەكىلدى دارمەنسىز قالىپقا تۇسكەنى جازىلادى.
ءيا, ويانۋ ءاپ-ساتتە. بىرەۋلەر قالىڭ-قالىڭ تومدار ارقىلى ويانسا, ءبىرى ومىردەگى توسىن وقيعالار ۇستىندە, تەرەڭ قايعىدا ويانادى. «قايعى تەرەڭ بولعاندا قۇداي جاقىن, جان نۇرلى بولعاندا باق ءوزى قونارى» راس. پسيحولوگ ۆيكتور فرانكل كەۋدەدە جاسىرىنعان قۇندىلىقتار الدەبىر دۇنيەگە شاعىلۋ ارقىلى وياناتىنىن جازادى. ماسەلەن, بالانىڭ بويىنداعى ەرلىك پەن ورلىك ەرتەگىدەگى قاھارماندارمەن بىرگە ويانىپ, جانىن جەتىلدىرۋى مۇمكىن. ۆيكتور فرانكل ءتاۋراتتى وقىپ وتىرىپ, اناسىنا دەگەن ءىلتيپات-قۇرمەتى ويانعان ادامدى مىسالعا كەلتىرەدى. تۇركيادا مەكتەپ وقۋشىلارىنا وقۋعا مىندەتتى 50 كىتاپ جۇكتەلەدى ەكەن. ءارتۇرلى ادەبي, فيلسوسفيالىق, پسيحولوگيالىق كىتاپتاردى وقۋ ارقىلى وقۋشى ساناسىنداعى بەيىمدىلىك تالشىقتارى ويانىپ, سولايشا قاي ماماندىققا بەيىم ەكەنىن ءوزى-اق ءتۇسىنىپ, جۇرەگى قالاعان جولدى تاڭدايدى.
تولستويدىڭ كۇندەلىگىندەگى پىكىر ەسكە تۇسەدى. «ەڭ ۇلكەن اداسۋشىلىق – ادامداردى بىرجاقتى باعالاۋ. ولاردى مەيىرىمدى نەمەسە اشۋلانشاق, اقىماق, اقىلدى دەگەن وي قالىپتاستىرۋ. ادام اعىس سەكىلدى اعىپ وتىرادى, وندا بۇل قاسيەتتەردىڭ بارلىعى دا كەزدەسەدى. كەيدە اقىماق, كەيدە اقىلدى, كەيدە اشۋلانشاق, كەيدە مەيىرىمدى بولادى نەمەسە كەرىسىنشە. ءسىز ونى ءبىر جاقتى باعالادىڭىز دەلىك, ال ول قازىر مۇلدە وزگەرگەن, وزگە ادام!» راسىندا, شىن ادام – كۇندەلىكتى ويانۋشى, ءوزىن جەتىلدىرۋشى, ءار وقيعادان ساباق الۋشى ادام.
...ول بىردە ويانىپ كەتتى. تاڭ اتىپ كەتىپتى. وتكەن ومىرىنە قاراسا, قاتە ۇعىمعا قامالىپ, نەشە جىلىن وتكىزىپتى. ءوز اقىلىمەن ەمەس, بىرەۋدىڭ ساياز اقىلىمەن كۇن كەشىپ اداسىپتى. ىستەگەن قاتەلىكتەرى, ماعىناسىز سوزدەرى, جۇرتتىڭ مازاسىن العان قىرشاڭقى, داراقى ادەتتەرى ەسكە ءتۇسىپ جىلاعىسى كەلدى. بىراق جۇرەگىنىڭ تۇبىندە «ەشتەڭە كەش ەمەس!» دەگەن ءۇمىت وياندى. ءيا, ەشتەڭە دە كەش ەمەس.
