شارۋاشىلىق • 28 مامىر, 2024

قىرداعى قىزۋ ەڭبەك

105 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ديقاندارى ەگىن قامىمەن كۇنى-ءتۇنى ەگىس دالاسىندا ءجۇر. قازىردىڭ وزىندە 119 مىڭ گەكتارعا جۋىق (62%) ءداندى داقىل, 41 مىڭ گەكتاردان استام (36%) ماي­لى داقىل جانە 13,5 مىڭ گەكتارداي (31%) مال ازىقتىق داقىل ەگىلدى.

قىرداعى قىزۋ ەڭبەك

سۋرەتتى تۇسىرگەن – رافحات حالەلوۆ

«مۇنىڭ سىرتىندا 745 گا كارتوپ, 418 گا كوكونىس, 281 گا باقشا (15%) وتىر­عىزىلدى. ەگۋ جۇمىستارى جوس­پار­عا سايكەس ءجۇرىپ جاتىر», دەيدى وب­لىس­­تىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقار­ما­­سىنىڭ باسشىسى رۇستەم زۇلقاشەۆ.

بيىل باتىس قازاقستان وبلىسى كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنان كوپ زارداپ شەكتى. كوكتەمنىڭ جىلعا ازىق بولاتىن باعالى ءبىراز كۇنى تابيعات اپاتىنا قارسى كۇرەسپەن ءوتىپ كەتتى. بۇكىل كۇش ءتىلسىز جاۋعا قارسى جۇمسالدى. سۋ تاسقىنىنان تىكەلەي زارداپ شەككەن ەگىس القاپتارى دا بار. مىسالى, وڭىردە 4 957 گا كۇزدىك ءداندى داقىل سۋ استىندا قالعان. كەي جەردە جىلىجايلار مەن شارۋاشىلىق جانىنداعى قويماداعى تىڭايتقىشتار ب ۇلىن­گەن. ءبىر ءتاۋىرى, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى 17 مامىردا «تابيعي سي­پات­تاعى توتەنشە جاعداي ناتيجە­سىندە جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارعا كەل­تىرىلگەن زالالدى وتەۋ قاعي­دا­­لارىن» بەكىتتى. ەندى ەلىمىزدە وسىم­دىك شارۋاشىلىعى بويىنشا سۋ تاس­قى­نىنان كەلگەن شىعىندارعا وتەم­اقى تولەنەدى. قازىر جەر-جەردە شىعىندى ەسەپتەۋ ءۇشىن ارنايى كوميسسيا قۇرىلىپ جاتىر ەكەن.

جوعارىدا ايتقانداي, مەملەكەت ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن ەرەكشە نازارعا الىپ وتىر. ءساۋىر ايىندا اقجايىق وڭىرىنە اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ, كەيىن ونىڭ ورىنباسارى امانعالي بەردالين سىندى جاۋاپتى سالا باسشىلارى جۇمىس ساپارىمەن ارنايى كەلىپ, ءوڭىر ديقاندارىمەن جۇزدەستى. مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن قولداۋ شارالارى تۋرالى بايانداپ, شارۋالاردىڭ سۇراقتارىنا دا جا­ۋاپ بەردى.

كوكتەمگى ەگىس ناۋقانى وبلىس باسشى­لىعىنىڭ دا ۇدايى باقىلاۋىندا تۇر. مامىردىڭ 19-ى كۇنى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى قاليار ايتمۇحامبەتوۆ ەگىس جۇمىستارىنىڭ بارىسىن كوزبەن كورىپ, ديقاندارمەن بەتپە-بەت كەزدەسۋ ءۇشىن ءوڭىردىڭ ەڭ استىقتى ولكەسى باي­تە­رەك اۋدانىندا جۇمىس ساپارىمەن بول­دى. ساپار بارىسىندا اتالعان اۋ­دان­­­نىڭ بىرقاتار شارۋاشىلىعىن ارا­­لادى. اتاپ ايتقاندا, «گەپارد», «شو­ناي­­­بەكوۆ», «التىن بولاشاق», «مار-ەل»­ شارۋا قوجالىقتارى جانە «اسان اۋىل»­ جشس باسشىلارىمەن كەز­­دەستى. ناقتى دالا جاعدايىندا ۇجىم­­مەن تانىسىپ, كوكتەمگى ەگىستىڭ با­رى­­سىن كوردى.

ايتا كەتەيىك, بۇگىندە ەلىمىزدە ءاربىر شارۋاعا مەملەكەت تاراپىنان كور­سەتىلەتىن قولداۋ ءتۇرى كوپ. مىسالى, سۋار­مالى ەگىن­شىلىكتى دامىتۋ ءۇشىن وعان قاجەتتى جابدىقتاردىڭ قۇنىنان 80%-عا دەيىن كوتەرىپ, جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن سۋبسيديالاۋ جۇرگىزىلەدى. وتان­دىق زاۋىتتاردان ساتىپ الىنعان تىڭايت­قىش قۇنىنىڭ 60%-ى بيۋدجەت ەسەبىنەن وتەلەدى. شارۋالارعا تىڭايت­قىش باعاسىنىڭ 40%-ىن ءبولىپ تولەۋ مۇم­كىندىگى بەرىلگەن. سونداي-اق ساتىپ الىنعان ەليتالىق جانە ءبىرىنشى رەپ­رو­دۋكتسيالى تۇقىمدار ءۇشىن سۋبسيديا­لاۋ ۇلەسى دە بيىل ۇلعاي­تى­لىپ وتىر. قاليار شا­ديار­ ۇلى وسى جاڭالىقتىڭ ءبارىن شارۋالارعا ءتۇ­سىن­دىرىپ, مەملە­كەتتىڭ قولداۋىن سەزىنۋگە شاقىردى.

ەستە بولسا, بۇرىن ءدال كوك­تەمگى ەگىس پەن كۇزگى قىرمان ۋاقىتىندا جانار­ماي تابىلماي, باعاسى قىمباتتاپ كەتۋ­شى ەدى عوي. ال ماۋسىم­دىق جۇمىس­تار­دى ۋاقتىلى جۇر­گىزۋ ءۇشىن ديقان قاۋىمى ارزان­دا­تىلعان ديزەل وتىنىنا مۇقتاج.

«بيىل ءبىزدىڭ وبلىسقا اتىراۋ مۇ­ناي وڭدەۋ زاۋىتىنان كوكتەمگى دا­­لا جۇمىستارىنا 8,5 مىڭ تون­­نا ارزان­­دا­تىلعان ديزەل وتى­نى­ ءبولىن­دى. جەتكىزۋشى وپەرا­تور­ – «Neftek Operating» جشس. ­1 ليتر جا­نار­­­­مايدىڭ باعاسى – 238 تەڭ­گە.­­ بۇل – رەس­­­پۋب­ليكا بويىنشا ەڭ تو­مەن­­ باع­ا­نىڭ ءبىرى», دەيدى رۇستەم مۇل­­كاي­ ۇلى.

شارۋالار ديزەل وتىنىن وبلىس جانە اۋدان ورتالىقتارىن­داعى وزدە­رى­نە ىڭعايلى جانار-جاعار­­­ماي قۇيۋ بەكەت­تەرىنەن الىپ جاتىر.

بيىل وڭىردە وسىمدىك شارۋا­شى­لىعىن سۋبسيديالاۋ باع­دار­لامالارى ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 2 ملرد تەڭگەگە جۋىق قاراجات بولىنگەن ەكەن. سونىڭ ىشىندە 1,4 ملرد تەڭگە سۋب­سي­ديا­لاۋعا قاراستىرىلعان. «بۇل بىل­تىر­عىدان 27%-عا ارتىق», دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى قاليار ايت­مۇ­حام­بەتوۆ.

قازىر ديقاندار تۇقىمعا, تى­ڭايت­­قىشقا, باسىم داقىلدار بو­يىنشا سۋب­سيديالاۋعا ءوتىنىش بەرىپ جاتىر. بۇل دالالىق جۇ­مىس­تار قارساڭىندا شارۋالار ءۇشىن اينالىم قاراجاتىن تولىق­تى­رۋعا جاقسى مۇمكىندىك ەكەنى ءسوزسىز. سۋب­سيديالاۋدان بولەك, بيۋدجەت قارا­جاتى ەسەبىنەن شارۋا­­لاردىڭ ەگۋگە دايىنداعان تۇقىم­دارىنىڭ ساپا­سىن تەكسەرتۋ ءۇشىن 29 ملن تەڭگە بولىنگەن. بۇل جۇمىستى «قازاگ­رەكس» اق جانە «ورال جەر» جشس زەرت­حانالارى اتقارىپ جاتىر.

دەمەۋ قارجىلاردان بولەك, «اگ­رار­­­لىق نەسيە كورپورا­تسيا­سى» اق ارقى­­لى «كەڭ دالا» باعدار­لا­ماسى بو­يىنشا كوكتەمگى دالا جۇ­مىس­­تا­رىن قار­جى­لاندىرۋعا جىل باسى­­نان بەرى وڭىردە 2,4 ملرد تەڭ­گە ءبولى­نىپ, تو­لىق يگەرىلگەن ەكەن. جال­پى, رەس­پۋب­ليكا بويىنشا شا­رۋا­لار­دىڭ ەگىس جۇمىستارىن وڭتاي­لى مەر­زىم­دە, جوس­پارلانعان مەجە­دە وتكىزۋىن قام­تاما­سىز ەتۋ ءۇشىن «اگرار­لىق نەسيە كور­پو­را­تسيا­سى» اق ار­ق­ىلى باتىس قازاق­ستان وب­لى­­سىنا قوسىمشا 7,0 ملرد تەڭ­گە (5%-بەن) بولىنگەن. كەپىلدىك ماسە­­لە­سىندە دە ەداۋىر جەڭىلدىك بار, ياعني «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق نەسيەنىڭ 85%-ىنا كەپىل بو­لا­دى.

 

باتىس قازاقستان وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار