فوتو: ku.edu.kz
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى اقش ۋنيۆەرسيتەتىمەن وسىنداي ىنتىماقتاستىق ورناتقاننان بەرى سقۋ-عا مەملەكەت تاراپىنان ۇلكەن كوڭىل ءبولىنىپ, جاڭا وقۋ كورپۋستارىن, جاتاقحانا سالۋعا قىرۋار قاراجات بولىنگەن. قىستىڭ ۇسكىرىك ايازىندا ءىشى سۋىپ كەتەتىنى بولماسا, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ شىنىلى عيماراتى سىرتقى بولمىسىمەن قازىر قالانىڭ سانىنە اينالدى. الايدا بىتپەگەن شارۋالار دا كوپ, قۇرىلىس جۇمىستارى دا ءالى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل جەردە ءبىرىنشى باسشىنىڭ ءوزى عانا شەشۋگە ءتيىستى پروبلەمالار تۋىپ قالادى, سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە قارجىلىق ماسەلەلەر تۇيتكىلدى بولادى, بىراق ول جوق بولعان سوڭ باسقالار تايقي سوعىپ, ماسەلەنىڭ شەشىمى سوزىلىپ كەتەدى.
وسى ۋنيۆەرسيتەت بىلتىردان بەرى, ءبىر جىلعا جاقىن رەكتورسىز وتىر. ونىڭ الدىندا دا جىلداپ ءبىرىنشى باسشى بولماي, ءاربىر ءبىلىم سالاسىنىڭ پرورەكتورلارى كورپەنى وزدەرىنە مولىراق تارتۋدى كوزدەپ, تالاس-تارتىس تا شىعىپ قالىپ جاتاتىن. ءبارىنىڭ دە لاۋازىمدىق دارەجەسى بىردەي بولعان سوڭ ولار رەكتوردىڭ مىندەتىن اتقارىپ جۇرگەن ارىپتەسىن كەيدە مويىنداماي كەتەتىنى ءسوزسىز.
سقۋ-عا 2002 جىلدان بەرى 14 جىل بويى وڭداسىن ءاشىموۆ رەكتور بولىپ, 2016 جىلى زەينەتكەرلىك دەمالىسقا شىقتى. ونىڭ ورنىنا ءمينيستردىڭ بۇيرىعىمەن سەرىك ومىرباەۆ تۇرعان, الايدا ول 2019 جىلى قىزمەتىمەن قوشتاستى.
2016 جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتتەردىڭ رەكتورلارىن تاعايىنداۋ ءتارتىبى وزگەرتىلدى. بۇرىن ونى ءمينيستردىڭ ءوزى بۇيرىعىمەن تاعايىنداپ, جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الاتىن بولسا, ەندى ۇمىتكەردى كونكۋرسپەن قابىلدايتىن ءتارتىپ شىقتى. وعان قاتىساتىن ادام ۋنيۆەرسيتەتتى جاڭالاندىرۋ مەن جاڭعىرتۋدىڭ, جەتىلدىرۋ مەن جوعارىلاتۋدىڭ جوباسىن جاسايدى. بۇل ۇزاققا سوزىلاتىن بيۋروكراتيالىق ءۇردىس. ويتكەنى بىلمەگەن ادام ۋنيۆەرسيتەتكە كەلىپ, ۇزاق ۋاقىت اينالىسىپ, زەرتتەۋى, ونىڭ كەم-كەتىگىن تابۋى, جەتىلدىرۋ ءۇشىن نە قاجەتتىگىن بەلگىلەۋى كەرەك. وندايعا كىم شىداي بەرەدى؟ شەتتەن كەلەتىن ادام اقى-پۇلسىز ايلاپ جاتا الا ما؟ ال جەرگىلىكتىلەردىڭ اراسىندا رەكتورلىققا ۇمتىلا قوياتىن ادام سيرەك بولادى.
ۇمىتكەر الدىمەن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بايقاۋ كەڭەسىنىڭ كونكۋرسىنان وتەدى. بۇل كەڭەسكە دە مۇشەلەر جيناۋ بيۋروكراتتىق كەدەرگىلەردىڭ ءبىرى. بايقاۋ كەڭەسى ءوزىنىڭ شەشىمىن رەسپۋبليكالىق كونكۋرسقا جىبەرەدى. وندا دا ءبىر ادامدى قالاپ ەمەس, كەمىندە ءۇش ادامنىڭ ەسىمىن جىبەرۋى كەرەك. وسى ۇمىتكەرلەر پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى باسقاراتىن رەسپۋبليكالىق كوميسسيانىڭ الدىنان وتەدى. ول كوميسسيانى دا لىپ ەتىپ ۇيىمداستىرا قويۋ وڭاي شارۋا ەمەس. كوميسسيانىڭ بارلىق مۇشەلەرى ءبىر ۋاقىتتا جينالا قويمايدى. ءتىپتى جينالعان كۇننىڭ وزىندە ءۇش ادامنىڭ ىشىنەن ءبىر ادامدى بىردەن تاڭداي الماي, ماسەلە ۇزاققا سوزىلادى. ولاردىڭ كريتەريىنىڭ تالابىن تولىق وتەيتىن قايدان بولا بەرسىن؟ ال كوميسسيا مۇشەلەرىن رەكتور بولماسا قيىن-اۋ دەگەن ماسەلە ەمەس, ءوزىنىڭ تالابىنان شىعا الماعانعا كەلىسىم بەرۋ قيىن, ارينە.
وسىنداي كەدەرگىلەردەن ۇمىتكەرلەر وتە الماي, سەرىك ومىرباەۆ كەتكەن سوڭ سقۋ ەكى جىل بويى رەكتورسىز تۇردى. تەك 2021 جىلى عانا جاڭا رەكتور – ەرلان شولانوۆ كەلدى. الايدا ول بىلتىر, ياعني 2023 جىلدىڭ ماۋسىمىنان باسقا قىزمەتكە كەتكەن ەدى. سودان بەرى سقۋ تاعى باسشىسىز وتىر. ۇجىم مۇشەلەرى كونكۋرس بولىپ جاتىر ما, جوق پا – ودان دا حابارسىز.
ءبىر جىل بويى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورسىز وقىپ شىقتى. مۇندايدى باستان كەشىپ وتىرعان جالعىز سقۋ ەمەس, ەلىمىزدىڭ باسقا دا 5-6 جوو وسىندايدىڭ تالكەگىن تارتىپ وتىر. تەرەڭنەن ويلاپ قاراعان كىسىگە وسىنىڭ ءوزى ماسقارا. 10-15 مىڭ ادامدىق مەكەمەنىڭ ءبىر جىل بويى, ءتىپتى ودان دا كوپ ۋاقىت باسشىسىز بولۋى قايدا سىيادى؟
رەكتور تاعايىنداۋ وسىنداي قىم-قۋىت تورەشىلدىك كەدەرگىلەرمەن جۇرەتىن بولسا, ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ جۇمىسىنا «اقىل ايتقىش» ءبىر كەڭەستەر دە قۇرىلعان. بايقاۋ كەڭەسىنەن باسقا تاعى ءبىر ديرەكتورلار كەڭەسى دەگەن بار. ول قانداي «ديرەكتورلاردىڭ» باسىن قوساتىن كەڭەس ەكەنى بەلگىسىز. سقۋ-دىڭ سونداي كەڭەسىنىڭ توراعالىعىنا بيىل بەلگىلى عالىم بايتوق كەلدى. بۇل ازاماتتى بلوگەر جانە قوعام بەلسەندىسى رەتىندە بىلەتىنبىز. سوڭعى قىزمەتى – كوكشەتاۋداعى ش.ءۋاليحانوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى.
جالپى, جوعارى ءبىلىمنىڭ قۇرىلىمىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ, ءبىرىنشى باسشىنى تاعايىنداۋدى تۇراقتى ءبىر ارناعا تۇسىرەتىن كەز كەلگەن سياقتى. بىزدىڭشە, شەكارالىق وڭىردە رەكتور مەملەكەتشىل, وتانشىل تۇلعا بولۋى كەرەك. سوندىقتان كونكۋرستا ءبىرىنشى ولشەم وسى بولعانى ءجون. ءتىپتى اريزونالىق ارىپتەستەردىڭ الدىندا جوو-نىڭ ءبىر جىل بويى ءبىرىنشى باسشىسىز تۇرعانى ۇيات-اق.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
