وقۋ جىلى قالاي قورىتىندىلاندى؟

ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ءسوز العان وقۋ-اعار­تۋ ۆيتسە-ءمينيس­ترى ناتاليا جۇمادىل­داە­ۆا وقۋ جىلىنىڭ 25 ما­مىر­دا اياق­تا­لا­تىنىن ايتتى. وسى­عان قوسا ول سوڭعى قوڭى­راۋ جيى­نى تۇ­لەكتەرگە ۇيىمداس­تى­رى­لا­تى­نىن, ال قالعان سىنىپ­تار­دىڭ وقۋ­شىلارىنا سىنىپ ساعاتى وتكىزىلەتىنىن جەتكىزدى.

– 22 مىڭنان اسا مەكتەپكە دەيىنگى, ورتا ءبىلىم, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم وشاقتارى بيىلعى وقۋ جىلىن اياقتاۋعا ازىرلەنىپ جاتىر. بۇل ۇيىمداردا بيىلعى وقۋ جىلىندا 5 ميلليون­نان كوپ بالا ءبىلىم مەن تاربيە الدى. وسى جىلى 341 مىڭنان اسا تۇلەك 9-سىنىپتى اياقتايدى, ولار الداعى ۋاقىتتا 10-سىنىپتى جالعاستىرۋ نەمەسە كوللەدجگە ءتۇسۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. 11-سىنىپتى 186 مىڭنان كوپ تۇلەك بىتىرەدى. ولار ەندى بولاشاق ماماندىقتارىن تاڭدايدى. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترىنىڭ بۇي­رىعىنا سايكەس مەكتەپتەردە وقۋ مەرزىمى 2024 جىلدىڭ 25 مامىرىندا اياقتالادى. 24 مامىردا رەسپۋبليكانىڭ بار­لىق مەك­تەبىندە 1-10 سىنىپتار وقۋ­­شىلارىنا ء«بىلىمىم – وتانىما!» تاقىرىبىندا بىرىڭ­عاي سىنىپ ساعاتى وتەدى. سىنىپ ساعاتىنىڭ ماقساتى بالالاردى جىل بويى العان ءبىلىمىنىڭ نا­تيجەسىن قورىتىندىلاي بىلۋگە تاربيەلەۋگە باعىتتالادى. سون­داي-اق 25 مامىر كۇنى مەكتەپتە قاتىسۋىمەن «مەكتەبىم, ساعان مىڭ العىس!» اتتى سالتاناتتى ءىس-شارا مەكتەپتە وتكىزىلەدى. سالتاناتتى ءىس-شارانى وتكىزۋ فورماتىن, قاتىسۋشىلار قۇرا­مىن ءبىلىم ۇيىمدارى وزدەرى انىقتايدى, – دەدى ۆيتسە-مينيستر ن.جۇمادىلداەۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى مامىر ايىنىڭ سوڭعى كۇندەرىنەن ءداستۇرلى تۇردە جازعى دەما­لىسقا شىعادى. ال 5-11 سىنىپ وقۋشىلارىنا 27 مامىردان باستاپ ەمتيحاندار وتكىزىلەدى. ەم­تيحاندار اياقتالعان سوڭ ولار دا جازعى دەمالىسقا شىعا­دى. بيىل العاش رەت ءبىلىم الۋشى­لاردىڭ باعدارلامالار ماز­مۇنىن مەڭگەرۋىن باعالاۋ ماق­ساتىندا 5-8, 10-سىنىپتار ارالى­عىندا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنەن ارالىق ەمتيحاندار وتكىزىلەدى.

– 5-8, 10-سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن ەمتيحاندار 27 مامىردا باس­تالادى. 9-سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ ەمتيحاندارى 29 مامىردان 10 ماۋ­سىمعا دەيىن جالعاسادى. 11 سى­نىپتار ءۇشىن قورىتىندى ەمتيحاندار 28 مامىر مەن 11-ماۋ­سىم ارالىعىنا جوسپارلانعان. اتتەستاتتاردى سالتاناتتى تاپسىرۋ 12-15 ماۋسىم ارالىعىندا وتەدى. ال توتەنشە جاعداي جاريا­لانعان وڭىرلەردە (اقتوبە وبلىسىندا 9 مەكتەپ, اتىراۋ وبلىسىندا 3 مەكتەپ جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 5 مەكتەپ) وقۋشىلار ارالىق جانە قورىتىندى ەمتيحانداردان بوساتىلدى. 156 مىڭ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن بىتىرۋشىلەر ءۇشىن قورىتىندى اتتەستاتتاۋ 28 ماۋسىمعا دەيىن جۇرگىزىلەدى, ال ديپلوم تاپسىرۋ ءراسىمى 28 ماۋسىم مەن 1 شىلدە ارالىعىندا وتەدى, – دەدى سپيكەر ن.جۇمادىلداەۆا.

ءيا, بالالار اسىعا كۇتكەن جازعى دەمالىس تا جاقىنداپ قالدى. بۇل – ولارعا قۋا­نىش پەن ءتاتتى ەستەلىكتەردىڭ ۋاقى­تى بولعانىمەن, اتا-انالار مەن جازعى دەمالىستى ۇيىم­داستىرۋشىلار ءۇشىن قاتاڭ ءتارتىپ پەن ساقتىقتىڭ, قاۋىپسىزدىكتىڭ كەزەڭى. وسىعان وراي بريفينگتە بايانداما جاساعان وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترىنىڭ تاربيە باعىتى بويىنشا ورىنباسارى ەدىل وسپان مينيسترلىكتىڭ بالالار قاۋىپسىزدىگى, تاربيەسى جانە جازعى دەمالىسقا دايىندىق بويىنشا بىرقاتار شارا قابىلداعانىن ايتتى.

– بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا ۇلت­تىق زاڭناماعا بىرقاتار زاڭ­نامالىق وزگەرىس ەنگىزىلدى. اتاپ ايتقاندا, جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالارعا جەكە قولداۋ مەن كومەك كورسەتەتىن تالىمگەرلىك ينستيتۋتى ەنگىزىلدى. جۋىردا قابىل­دانعان «ايەلدەر مەن بالا­لاردىڭ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى» زاڭ اياسىندا بالالارعا زورلىق-زومبى­لىقتىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتەتىن نورمالار ەنگىزىلدى. سونداي-اق وسى زاڭ اياسىندا پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىقتارىن قۇرۋ تۋرالى اكىمدىكتەردىڭ وكىلەتتىكتەرى ايقىندالدى. بالالار اراسىن­داعى بۋللينگ, كيبەربۋللينگ پروبلەمالارىن شەشۋدە پسي­حولوگيالىق قولداۋ قىزمەتىنىڭ ءرولى وتە زور. وسى ماقساتتا قازىر­دىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ 12 وڭىرىندە پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىعى اشىلدى. وسىنداي ورتالىقتار بارلىق وڭىردە ىسكە كىرىسەدى. با­لالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا تاۋەلسىز قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتىن نىعايتۋ ماقساتىندا بالا قۇقىقتارى جونىندەگى وڭىر­لىك ۋاكىلدەردىڭ مارتەبەسى بەكى­تىلدى, – دەدى ە.وسپان.

ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, جاز ماۋسىمىنا دايىندىقتار دا ەرەكشە باقىلاۋدا. بيىلعى جاز ماۋ­سىمىندا مەكتەپ وقۋشىلا­رىنىڭ 92%-ى دەمالىس جانە بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ شارالارىمەن قامتىلادى. بۇگىندە 198 دەمالىس ورتالىقتارىنىڭ رەەسترى ازىر­لەنىپ, ولاردىڭ دايىندىعىن قابىلداۋ بەكىتىلگەن كەستەگە ساي جۇرگىزىلىپ جاتىر.

– مينيسترلىك تاراپىنان دەمالىس ورتالىقتارىنىڭ ءاربىر تۇرىنە قاتىستى بىرىڭعاي تالاپ­تاردى قامتيتىن ادىستەمە­لىك ۇسىنىمدار جيناعى ازىرلە­نىپ, اكىم­دىكتەرگە جولداندى. جي­ناق­تا جازعى ماۋسىمدى ساپالى ۇيىمداستىرۋعا قا­جەتتى نور­ماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتى­لەر­دىڭ بارلىعى قامتىلعان. اكىم­دىكتەرمەن بىرگە دەمالىس­پەن قامتىلاتىن بالالاردىڭ ءتىز­ىمىن ازىرلەۋ, دەمالىس ور­تالىقتارىنىڭ ءاربىر تۇرىنە قاتىستى بىرىڭعاي تالاپتاردى ەنگىزۋ; رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك شتابتاردى قۇرۋ بو­يىنشا جۇمىستار ۇيىمداس­تىرىلدى. سونىمەن قاتار بالا­لاردىڭ بوس ۋاقىتىن ۇيىم­داستىرۋ ولاردى ەڭبەكپەن, تۋريس­تىك, شىعارماشىلىق, ينتەل­لەكتۋالدىق, حالىقارالىق ءىس-شارالارمەن قامتۋ باعىتىندا جۇر­گىزىلەدى جانە رەسپۋبليكا كولەمىندە 81,1%-ىن قۇرايدى, –  دەدى ۆيتسە-مينيستر ە.وسپان.

ال وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اراي ورازوۆا مەملەكەت باسشى­سىنىڭ ءبىلىم سالاسىن تسيفرلاندىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىندە اتقارىلىپ جات­قان بىرقاتار جۇمىس پەن جا­ڭا­شىلدىققا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپتەردى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شە­شۋ ءۇشىن «قولجەتىمدى ين­تەر­نەت» ۇلتتىق جوباسى ايا­سىندا 2027 جىلعا دەيىن 2066 مەك­تەپكە تالشىقتى-وپتي­كا­لىق بايلانىس جەلىسىن تارتۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق «Starlink» تەحنولو­گياسى قاناتقاقتى جو­باسى شەڭ­بەرىندە 1993 مەكتەپ جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قوسى­لادى. بۇگىنگى تاڭدا 624 (31%) مەكتەپ «Starlink» جەرسەرىكتىك ينتەرنەتىنە قوسىلدى.

– «eGov mobile» ءموبيلدى قو­سىم­­شاسىندا قولجەتىمدى «Bilim» جاڭا قىزمەتى ىسكە قوسىل­دى. «Bilim» – بىرنەشە بولىم­نەن تۇرادى, وندا ءبىلىمى, وقۋدى اياقتاۋى تۋرالى تسيفرلىق قۇ­جاتتارى, قورعانشىلىق جانە قام­قورشىلىق تۋرالى اقپارات, بالانىڭ ءپروفيلى جانە ءبىلىم الۋ­شى تۋرالى قوسىمشا اقپا­رات قامتىلعان. سونداي-اق پەداگوگتەر ءۇشىن «پەداگوگ پورتفوليوسى» قولجەتىمدى. مۇندا مۇعا­لىمنىڭ ەلەكتروندىق قۇجا­تى قالىپتاستىرىلادى, وندا ەڭبەك ءوتىلى, قىزمەت جولى, ساناتى, اتتەستاتتاۋدان ءوتۋى بويىنشا مالىمەتتەر توپتاس­تىرىلعان. سونداي-اق سىزدەردىڭ نازار­لارى­ڭىزعا تاعى ءبىر جاڭا­لىقتى ۇسىنعىمىز كەلەدى: «eGov mobile» ءموبيلدى قوسىمشاسىندا ء«بىلىم تۋرالى اقپارات» جاڭا تسيفرلىق قۇجاتى ىسكە قوسىلدى. بۇل با­لانىڭ بالاباقشادا, مەكتەپتە نەمەسە كوللەدجدە وقيتىنىن راستايتىن قۇجات. مۇندا بالانىڭ جەكە دەرەكتەرىمەن قاتار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرى, بالاباقشا توبى, مەكتەپ ءۇشىن سىنىبى, كوللەدج ءۇشىن توپ كودى كورسەتىلەدى, – دەدى ۆيتسە-مينيستر ا.ورازوۆا.

سپيكەردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, وسىعان وراي ەندى وقۋ ورنىنان قاعاز تۇرىندەگى انىقتامالاردى تالاپ ەتۋ جانە الۋ توقتاتىلدى. ءار بالانىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيى­مى­نىڭ ەسەبىندە بولۋىن تسيفرلىق باقىلاۋ سىبايلاستىق پەن با­لا­­باقشالارداعى بالا سانىن جال­عان كورسەتۋ فاكتىلەرىنىڭ الدىن الادى. سونىمەن قاتار وتكەن جىل­دان باستاپ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم تۋرالى ديپلومدار تسيفرلىق فورماتتا «eGov mobile» ءموبيلدى قوسىمشاسىندا قولجەتىمدى بولدى. بيىلدان باستاپ نەگىزگى جانە ورتا ءبىلىم اتتەس­تاتتارىن تسيفرلاندىرۋ بو­يىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. بيىلعى تۇلەكتەر اتتەس­تات­تارىن «egov mobile» ءموبيلدى قوسىم­شا­سىنان الا الادى.