ءبىلىم • 10 ءساۋىر, 2024

«توتەنشە توقسانداعى» ءبىلىم

160 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدىڭ كوپ جەرىن سۋ باسىپ جاتقانى بەلگىلى. سول سۋ تاسقىنى سەبەبىنەن توتەنشە جاعداي جاريالانعان وڭىرلەردە ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسى قالاي جۇرگىزىلىپ جاتىر؟ «توتەنشە توقسانعا» تاپ كەلگەن پەداگوگتەردى قولداۋ, ولاردىڭ ەڭبەكاقىسىن ەسەپتەۋ ماسەلەسى قالاي بولماق؟ وسى ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ كوردىك.

«توتەنشە توقسانداعى» ءبىلىم

قازىر ەلىمىزدەگى 10 وڭىر­دە توتەنشە جاع­­­داي جاريا­لان­دى. وسى وڭىر­لەردىڭ با­رىندە وقۋ­شىلارعا بۇل وقۋ كە­زەڭى «تو­­تەنشە توقسان» بولىپ تۇر. «بايتال تۇگىل باس قاي­عى» بو­لىپ تۇرعان تۇستا وقىتۋ پەداگوگكە ­دە, ءبىلىم الۋ وقۋشىلارعا دا وڭاي­عا سوق­پاسى انىق. بىراق سوعان قاراماستان, وقۋدى توقتاتۋعا بولمايدى. بىراق قالاي؟ بۇل تۇرعىدا بىزدە تاجىريبە بار, بۇكىل ەلدە توتەنشە جاعداي جاريالانعان پاندەميا كە­زىن­دە دە وقۋ توقتاتىلمادى, ءبىر رەت «توتەنشە توقساندى» وتكىزگەنبىز. ارينە, ونىڭ ءبى­لىم ساپاسىنا ەداۋىر ناشار اسەر ەتكەنىن ساراپشىلار ايتىپ, ءالى دە زەرتتەپ جاتىر. دە­گەن­مەن سول ۋاقىتتا ءسال دە بولسا قالىپتاستىرىپ العان قا­شىقتان وقىتۋ جۇيەسى قازىر دە «كومەككە كەلمەك».

وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى تا­راتقان سوڭعى اقپاراتقا سۇ­يەن­سەك, وڭىرلىك ءبىلىم باس­قار­مالارىمەن بىرگە بالا­لاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە وقۋ ۇدەرىسىن ساپالى ۇيىم­داستىرۋ بويىنشا جۇ­مىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇ­گىنگى تاڭدا ۋاقىتشا ورنالاستىرۋ پۋنكتتەرىندە 3 مىڭ­عا جۋىق بالا بار. ولارعا پسي­حو­لوگيالىق قىزمەت كورسەتۋ ۇيىمداستىرىلدى.

«بالالار قاجەتتى وقۋ قۇ­رالدارىمەن جانە قاشىق­تان وقۋ ءۇشىن تەحنيكالىق جاب­دىقتارمەن, تاماقپەن جانە كيىم-كەشەكپەن قامتاما­سىز ەتىلدى. ينتەرنەتتىڭ جىلدام­­دىعى تومەن اۋىلدىق مەك­تەپتەردى Starlink جەلىسىنە قو­سۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. سون­­داي-اق رەسپۋبليكالىق ما­ڭىز­داعى يننوۆاتسيالىق مەك­تەپ-ليتسەيلەرىنىڭ جاتاقحا­نا­­لارىندا بالالاردى ورنا­لاستىرۋ مەن وقۋ ۇدەرىسى ۇيىم­داستىرىلادى. بالا قۇقىق­تا­رى جونىندەگى وڭىرلىك ۋاكىل­­دە­­رى بالالارعا قۇقىقتىق جانە پسيحولوگيالىق كومەك بەرۋگە, سونداي-اق وقۋشىلاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا جاعداي جا­ساۋعا بەلسەندى ارالاسىپ جا­تىر. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 28 ءبىلىم ۇيىمى اتىراۋ وبلىسى قۇلسارى قالاسىنىڭ ەۆاكۋاتسيالانعان تۇرعىندا­رىن قابىلداپ وتىر. سۋ تاسقى­نى بول­عان وڭىرلەردە بارلىعى 127 ءبىلىم نىسانى تۇر­عىن­دار­دى ۋاقىتشا ورنالاستى­رۋ پۋنكتى بولىپ ايقىندال­دى», دە­لىنگەن جوعارىدا اتال­عان مي­نيسترلىكتىڭ حابارلاماسىندا.

وتكەن اپتادا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ وڭىرلىك ءبىلىم باسقارمالارى باس­شىلارىنىڭ قاتىسۋى­مەن وتكەن اپپاراتتىق كەڭەستە سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ايماقتارداعى بالالاردى ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزدىك جازعى سا­ۋىقتىرۋ ورتالىقتارىنا جى­بەرۋدى تاپسىرعان ەدى. مي­نيستر: «وقۋ ۇدەرىسىن ساپالى ۇيىمداستىرا وتىرىپ, بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن قۇقىقتارىن قورعاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. بالا­لاردىڭ قۇقىقتارىن قور­عاۋ كوميتەتى ەڭ الدىمەن كومەك­كە مۇقتاج وتباسىلارداعى وقۋ­شى­لاردىڭ جازعى دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ كەرەك», دەگەن.  وسىدان سوڭ مينيسترلىك ەلى­مىزدەگى جىل بويى جۇمىس ىستەيتىن 11 ساۋىقتىرۋ ورتا­لى­عى 6 ساۋىردەن باستاپ وقۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرا وتىرىپ, بالالاردى قابىلداۋعا دايىن ەكەنىن, ساۋىقتىرۋ ور­تا­لىقتارىنا وقۋشىلاردى تا­سىمالداۋ ءۇشىن قاۋىپسىزدىك جونىندەگى نۇسقاۋلىق پەن ۆە­دومستۆوارالىق ءىس-قيمىل الگو­ريتمىن ازىرلەگەنىن حابارلادى. سوڭعى دەرەكتەرگە قاراعان­دا, تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەن وڭىرلەردەگى وقۋشىلاردى ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىنا جى­بەرۋگە جولدامالار ءبولىندى. ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىنا قابىلداۋدىڭ  تەك ءبىرىنشى كۇنى اقمولا وبلىسىنداعى «جاس­داۋرەن» لاگەرى 80-نەن اسا بالانى قابىلدادى.

اپپاراتتىق كەڭەس بارىسىندا مينيستر بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىمەن قاتار, سۋ تاس­قى­نى سالدارىنان قيىن جاع­داي­عا تاپ بولعان پەداگوگتەردى قولداۋ ماسەلەسىنە دە توقتال­دى. سالا باسشىسى سۋ تاسقىنى­نا قارسى ءىس-شارالار­عا قاتىس­قان ارىپتەستەرىنە كور­سەت­كەن كاسىبيلىگى, ادام­گەرشىلىگى جانە شىنايى ءپاتريوتيزمى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى. مي­نيسترلىكتىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇ­گىندە ءبىلىم سالاسىنىڭ 20 مىڭ قىز­مەتكەرى ۆولونتەر رەتىندە ­سۋ تاسقىنىنا قار­سى ءىس-شارالار­عا قاتىسىپ, ونىڭ ىشىندە 10 مىڭ­نان كو­بى ەۆاكۋاتسيالىق پۋنك­ت­تەر­دە جۇمىس جاساپ جاتىر. سا­لا­لىق كەلىسىمگە سايكەس, تو­تەن­شە جاعداي كەزەڭىندە ءبى­لىم سا­لاسى قىزمەتكەرلەرى­نىڭ ەڭ­بەك­اقىسىن ەسەپتەۋ توتەن­شە جاعدايعا دەيىنگى بەلگى­لەن­گەن مولشەردە جۇرگىزىلەدى. سو­نى­مەن قاتار پەداگوگتەردى قول­داۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا. تو­تەن­شە جاعداي جاريالانعان وڭىر­لەردە پەداگوگتەردىڭ اتتەس­تات­تاۋدان ءوتۋ مەرزىمى كەيىنگە اۋىستىرىلادى. 

سوڭعى جاڭالىقتار