«وتاندىق عىلىمعا بولىنەتىن قاراجات «جەتىم قىزدىڭ جۇگىندەي» بولىپ تۇر. الەم, كەلەسى كەزەكتە عىلىمنىڭ قاي سالاسىندا تىڭنان تۇرەن سالامىز, قاي بيىكتى باعىندىرامىز دەپ جۇرگەندە ءبىز عىلىمعا اقشانى قايدان تابامىز دەپ ءتۇبى تەسىك قالتامىزدى تۇرتكىلەپ وتىرمىز. سودان كەيىن ەلدەن اقىلدى باستار كەتىپ جاتىر دەپ سان سوعاتىنىمىز جانە بار», دەدى دەپۋتات.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا عىلىمعا جاۋاپتىلاردىڭ «جالپى ىشكى ءونىمنىڭ كەم دەگەندە 1 پروتسەنتى عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن وندىرىسكە جۇمسالسا» دەپ ايتىپ جۇرگەنىنە تالاي جىل بولعان. بىراق عىلىم جىل سايىن بيۋدجەتكە عانا قول جايۋعا ءماجبۇر. بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن عىلىمدى قارجىلاندىرۋعا 204 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ءبىر ەلدىڭ عىلىمىن اياققا تۇرعىزىپ, دامىتۋ ءۇشىن اتالعان سوما جەتكىلىكسىز.
«بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ, ونسىزدا كىم كورىنگەن بۇيىرىنەن تەسپەي سورىپ, ءتۇبى كورىنگەن بيۋدجەتكە سالماق سالماۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى بار. ول تالاپ زاڭدا تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلعان. ياكي, قازاقستاننىڭ جەراستى بايلىعىن قالاعانىنشا يگەرىپ, قيساپسىز قارجى تاۋىپ وتىرعان كومپانيالار اقشاسىنىڭ 1 پايىزىن عىلىمدى دامىتۋعا بەرۋى ءتيىس. زاڭدا سولاي كورسەتىلگەن. بار بولعانى 1 پايىزىن عانا. عىلىم جانە تەحنولوگيالار جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەستىڭ ءبىرىنشى وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ وندىرىسكە جۇمسايتىن قارجىسىنىڭ 1 پايىزىن عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا مىندەتتى ينۆەستيتسيا رەتىندە قۇيۋىنا ايرىقشا نازار اۋدارۋ قاجەت. بۇل رەتتە ءوندىرۋشى كومپانيالاردىڭ اتالعان شىعىندارىن ورتالىقتاندىرۋدى جالعاستىرۋ كەرەك», دەدى. الايدا قازاقتىڭ جەرىندەگى بايلىقتى بارىنشا قازىپ وتىرعان جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كومپانيالاردىڭ سول 1 پايىز قارجىسىن عىلىمعا جولداپ جاتقانى جونىندە اشىق اقپارات جوق. عىلىمنىڭ ناقتى قاي سالاسىنا قارجىلىق قولداۋ كورسەتىلگەنى تۋرالى دا انىق دەرەك جوق.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا جەر قويناۋىن پايدالانۋشى قاي كومپانيا عىلىمنىڭ قايسى سالاسىنا قانشا اقشا سالدى دەگەن ناقتى سۇراققا سالاعا جاۋاپتى مينيسترلىك وكىلدەرى ناقتى جاۋاپ بەرە المادى. قازاقتىڭ جەرىندەگى بايلىقتى قالاعانىنشا يگەرىپ, قىمباتشىلىقتان ابدەن زارەزاپ بولعان قازاق حالقىنىڭ عىلىمىن دامىتۋعا اقشاسىنىڭ 1 پايىزىن قيماي, زاڭدى تيىسىنشە ورىنداماي وتىرعان كومپانيالاردى قاتاڭ تارتىپكە شاقىرار كەز كەلدى.
وسى ورايدا دەپۋتات ۇسىنىستارىن ايتتى:
جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كومپانيالاردىڭ بۇگىنگە دەيىن عىلىمعا ناقتى قانشا قارجى بولگەنىن, ونىڭ قايدا جۇمسالعانىن قاتاڭ تەكسەرۋ كەرەك. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كومپانيالار عىلىمعا دەپ بولگەن 1 پايىز قاراجاتقا جاسالاتىن عىلىمي جوبالارعا ارنايى اشىق بايقاۋ جاريالانۋى ءتيىس. قاي جوبانىڭ ۇتقانى, وعان قانشا تەڭگە اۋدارىلعانى انىق كورسەتىلۋى قاجەت. 1 پايىزدىق مەجەنى ورىنداماعان كومپانيالارعا زاڭعا سايكەس شارا قولدانۋ كەرەك. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كومپانيالار عىلىمعا دەپ بولگەن قارجىنى ورتالىقتاندىرۋدىڭ تەتىگىن ىزدەۋ كەرەك. سول ءۇشىن ارنايى قور قۇرىپ, عىلىمدى قولداۋعا ارنالعان قاراجاتتىڭ بارلىعى سونىڭ قامباسىنا اۋدارىلۋى ءتيىس. بۇل قوردىڭ جۇمىسىن تاۋەلسىز كوميسسيا باقىلاۋى كەرەك, ونىڭ قۇرامىنا قوعام بەلسەندىلەرى مىندەتتى تۇردە كىرۋى قاجەت.
اتالعان دەپۋتاتتىق ساۋال بويىنشا زاڭنامادا بەلگىلەنگەن مەرزىم ىشىندە جازباشا جاۋاپ كۇتىلەدى.
