«بiلەتiندەردىڭ ايتۋىنشا وكتەمشiل اپپاراتتىڭ باسقارۋىمەن ءومiر سۇرگەننەن زاڭنىڭ باسقارۋىمەن عۇمىر كەشكەن جەڭiل كورىنەدى. ارينە, ول ءۇشىن ەڭ الدىمەن زاڭنىڭ ءوزى جۇرت كوڭىلىنەن شىعاتىنداي بولۋى كەرەك. بۇگىندە بارشامىزدىڭ شىنايى قۇقىلى مەملەكەتكە تەزىرەك جەتۋدى ارماندايتىنىمىز دا سوندىقتان.
ال ساپالى زاڭ سول قۇجاتتاردى بەكىتىپ, ومىرگە جولداما بەرەتىن دەپۋتاتتاردىڭ ءوز ستاتۋسىن ناقتى ايقىنداۋدان باستالعانى ماقۇل-اق. سول سەبەپتى, سەسسيادا «قازاق سسر-iندەگى حالىق دەپۋتاتتارىنىڭ ستاتۋسى تۋرالى» رەسپۋبليكا زانىنىڭ جوباسى جونىندە بايانداما تىڭدالعاننان كەيىن, دەپۋتاتتار كەشە اتالعان قۇجاتتى تالقىلاۋعا كىرىستى.
نەگە ەكەنى بەلگiسiز, كۇن وتكەن سايىن زالدا وتىراتىن حالىق قالاۋلىلارىنىڭ قاتارى سيرەپ بارادى. ماسەلەن, بۇگiنگi العاشقى ماجiلiسكە 357 دەپۋتاتتىڭ 251 عانا قاتىستى. توراعالىق ەتۋشى قازاق CCP جوعارعى سوۆەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى س.ءابدىلديننىڭ حابارلاۋىنشا, 10 دەپۋتات ماجiلiسكە دالەلدى سەبەپتەرمەن قاتىسپاي وتىرعان كورىنەدى. ال وزگە سەكسەنىنىڭ دە دالەلدى سەبەپتەرى بار شىعار, بىراق ارينە, بۇل جاعداي سەسسيانىڭ شىرايىن شىعارا قويماسا كەرەك», دەلىنگەن ماقالادا.
اۆتورلاردىڭ جازۋىنشا, دەپۋتاتتار ءوز قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى تۋرالى ماسەلەگە تيiسiنشە ءمان بەرە قاراعان. زاڭ جوباسىنىڭ بۇكىل بابىنا قاتىستى پىكىر ايتىلعان. اسىرەسە دەپۋتاتتىق مiندەتتەرiن اتقارۋعا بايلانىستى جاسالاتىن جاعدايلار تولعاندىرعانى بايقالادى.
«دەپۋتاتتاردان iستi تالاپ ەتۋ ءۇشىن ولاردى پراۆومەن قامتاماسىز ەتiپ, ءتيىستى جاعدايلار جاسالعانى ماقۇل. – مىسالى, مەنiڭ سايلاۋ وكرۋگىمدە 70 ەلدى مەكەن بار, – دەدi دەپۋتات ا.پونومارەۆ. – ونىڭ ءبىر قاتارىنا كۇنىنە اۆتوبۋس ءبىر-اق رەت قاتىنايدى. سوندىقتان سايلاۋشىلارىممەن كەزدەسۋ وتكىزۋ, ولاردىڭ ارىز-شاعىمدارىنا بايلانىستى ساپارعا شىعۋ ەلەۋلi قولايسىزدىق تۋعىزادى. قالالىق جەردە تۇراتىن دەپۋتاتتار ءۇشىن, بالكىم, جەكە ترانسپورتتىڭ قاجەتى جوق شىعار, ال سەلولىق وكرۋگتەردەن سايلانعان قازاق سسر حالىق دەپۋتاتتارىنا ءوز قارجىسىنا جەڭىل ماشينا بولىنگەنى دۇرىس بولار ەدى», دەلىنگەن ماقالادا.
باسىلىم كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, زالداعى كومپيۋتەردىڭ كومەگىمەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋ جۇرگىزىلگەن. داۋىس بەرۋدiڭ ناتيجەسiندە زالدا وتىرعان دەپۋتاتتاردىڭ 190-ى جەكە جەڭىل كولىك العىسى كەلەتىنىن جەتكىزىپتى.
« – كورiپ وتىرسىزدار, بۇل كوپ تسيفر... – دەدi جوعارعى كەڭەس توراعاسى.
Heگىزگى ماسەلەگە كوشەيىك. ماجiلiستە دەپۋتاتتاردىڭ ەڭبەك دەمالىسىن بەلگىلەۋ ەگجەي-تەگجەي اڭگىمە بولدى. سايلاۋشىلار اماناتى دا قىزۋ پىكىرتالاس تۋعىزدى. وسىلاردىڭ قاي-قايسىسى بويىنشا دا ءارتۇرلى, ءتىپتى قاراما-قايشى پىكىرلەر ايتىلدى.
– دەپۋتاتتارعا ارتىقشىلىق جاعداي جاساۋ ماسەلەسىنە ويلانا قاراۋ كەرەك, ءبىز قانداي ەلدە, قاي ۋاقىتتا ءومىر ءسۇرىپ وتىرعانىمىزدى ۇمىتپايىق, قاراپايىمدىلىقتان اسپايىق, – دەدى دەپۋتات يۋ.ن.سىتوۆ.
– كەيبiر دەپۋتاتتاردىڭ ەڭبەك دەمالىسىن 36 كۇنگە سوزۋدى, قىزمەت بابىنا بايلانىستى كولiك تالاپ ەتۋىن ازىرگە ارتىق دەپ ويلايمىن, – دەدى ءۇزىلىس كەزىندە اڭگىمەلەسكەنiمiزدە دەپۋتات ج.تۇياقباەۆ. – اماناتتارىن ورىنداۋ ءۇشىن دەپۋتاتتار سايلاۋشىلارىنىڭ اراسىنا ايىنا ءتورت-بەس كۇن بولسە جەتىپ جاتىر.
– قازىرگى جاعدايدا كوبىنە جوسپارلى وبەكتىلەردى امانات ەتiپ الىپ, ءبىز ءوزiمiزدi دە, سايلاۋشىلاردى دا الداۋعا ءماجبۇرمىز. شەتەلدەردە اماناتتالۋ دەگەن بولمايدى. وبەكتىلەردى سالۋمەن ءتيىستى مەكەمەلەر اينالىسادى. سوندىقتان ءبىز دە امانات قابىلداۋ دەگەننەن ارىلۋىمىز كەرەك. دەپۋتاتتار نەگىزىنەن ساپالى زاڭ شىعارۋمەن اينالىسقانى ءجون, – دەگەن وي ايتتى دەپۋتات س.بايباتىروۆ.
– اماناتتار قالۋى كەرەك, ونسىز ءبىز سايلاۋشىلارىمىزدىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنان قول ءۇزىپ قالامىز, – دەپ دەپۋتات ج.كارىپجانوۆ ول پiكiردi قۇپتامادى.
وسىنداي پىكىرتالاستىڭ ناتيجەسىندە ەكi جوبا دا تولىقتىرىلىپ, تۇزەتىلۋى ءۇشىن تۇراقتى كوميتەتكە جىبەرىلەتىن بولدى.
– بەسىنشى كۇن جۇمىس ىستەسەك تە, ءالi ماڭىزدى زاڭ قابىلداي العان جوقپىز, – دەگەن قىنجىلىس ءبىلدىردى دەپۋتات م.كالماتاەۆ.
وعان جوعارعى كەڭەس توراعاسى: «قازىرگى جاعدايدا زاڭنىڭ ساپالى قابىلدانۋى ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرۋى كەرەك» دەگەن تۇرعىدا جاۋاپ بەردى. ارينە, زاڭ قابىلدانباي جاتىپ, قايتا تۇزەتۋلەرگە دۋشار بولماۋ ءۇشىن مۇنىڭ ءوزى دۇرىس تا. وسى كۇنى تالقىلانعان «قازاق سسر حالىق دەپۋتاتىن كەرى شاقىرىپ الۋ ءتارتىبى تۋرالى» رەسپۋبليكا زاڭىنىڭ جوباسىن تالقىلاۋدا تارتىستى ءوتتى. پىكىرسايىستىڭ ورتا تۇسىنا كەلگەندە دەپۋتات ا.ف.كوزلوۆ:
– جولداستار, وسى جوبانى تالقىلاۋ كەرەك پە ءوزى؟ مىسالى, وزگە ەلدەردە مۇنداي زاڭ جوق. سايلاۋشىلار دەپۋتاتتارىن وزدەرى سايلاپ العان ەكەن, ەندى وكىلەتتىك مەرزىمى بىتكەنشە شىداسىن, – دەپ ماسەلە قويعاندا, العاشىندا جۇرت اڭتارىلىپ قالعانداي بولدى», دەلىنگەن ماقالادا.
تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتاردىڭ جەرگىلىكتى لاۋازىمدى قىزمەت يەلەرiنiڭ قىسىمىنا دۋشار بولماۋى, ولاردىڭ سۇراۋ سالۋىنا جاۋاپ بەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى ءسوز بولعان.
«تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت: دەپۋتاتتارىمىزدىڭ رەسپۋبليكامىزدىڭ مەملەكەتتىك تىلىندە سويلەۋ بەلسەندىلىگى تىم تەمەن. ولاردىڭ انا تiلiندە سويلەۋى ءۇشىن ەندى قانداي جابدىقتىڭ قاجەت ەكەندىگىن ءوز باسىمىز تۇسiنە المادىق...
سەسسيادا جۋرناليستەردىڭ جۇمىس iستەۋiنە قامقورلىق جاعى ءالى كۇتكەندەگىدەي دەڭگەيگە كوتەرiلمەي وتىر. تىركەلگەن جۋرناليستەرگە سول كۇنى تالقىلاناتىن كۇجاتتاردىڭ, بىرنەشە عانا داناسى بەرىلەدى, سوندىقتان نەگiزiنەن تەك قولىڭا ۇستاپ قانا ۇلگەرەسىڭ. زاڭ جوبالارىنىڭ تەكستەرiنەن دەپۋتاتتار سياقتى حاباردار بولىپ وتىرۋ ازىرگە ارمان كۇيىندە قالدى. دەمەك, رەپورتاجدارىمىزدا كەيبiر قۇجاتتاردىڭ تيiستi باپتارىن كورسەتە وتىرىپ اڭگىمەلەي الماساك, بۇل تەك ءوزىمىزدىڭ كىنامىز ەمەس دەگەن ويدامىز», دەپ ماقالانى قورىتىندىلايدى گ.ەڭسەپوۆا مەن ءا.الىبەكوۆ.
