بۇل جيىنعا ىسكەر ازاماتتارمەن بىرگە پروكۋراتۋرا, سالالىق باسقارماسىنىڭ, كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باسشىلارى شاقىرىلدى. ۇزىن-ىرعاسى باسقوسۋعا 150-گە جۋىق ادام قاتىستى. كەزدەسۋ گالستۋكسىز ەركىن جاعدايدا وتكەن سوڭ بيزنەسمەندەر كوكەيدە جۇرگەن كوپتەگەن پروبلەماسىن ءوڭىر باسشىسىنا ىرىكپەي جەتكىزدى.
الدىمەن ءسوز العان شاھار باسشىسى بىلاي دەپ ايتتى. «كاسىپكەرلىكتى العا جىلجىتۋ – نارىقتىق ەكونوميكانى كۇشەيتۋدىڭ كەپىلى. وسىنى ۇستانعان مەملەكەتىمىز بۇگىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا بارلىق جاعداي جاساپ وتىر. ءبىز, جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك تاراپىنان قالا ەكونوميكاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ماڭىزدى, باسەكەگە قابىلەتتى جوبالاردى قولداۋعا بارىنشا ىقپال جاسايمىز. ال كاسىپكەرلەر بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنە وتىرىپ, بۇل باعىتتا جەمىستى ەڭبەك ەتۋلەرى قاجەت», دەدى ول.
كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى سابيرا ادامبەكوۆا ۇيىمنىڭ جۇمىسى, بيزنەس سالاسى تۋرالى ءبىراز جايتتان حاباردار ەتتى. ايتالىق, مەگاپوليستە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىنىڭ سانى 130 مىڭنان اسادى. شوب-تا جۇمىسپەن قامتىلعان تۇرعىندار سانى 214 مىڭ ادامدى قۇرايدى. شوب وندىرگەن ءونىم كولەمى 517,8 ملرد تەڭگەگە جەتتى. ول قالانىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىم ۇلەسىنىڭ 50 پايىزدان استامىنا تەڭ. كاسىپكەرلەر مۇددەسىن قورعاۋ بويىنشا ۇيىم بيىل ناتيجەلى جۇمىستار اتقاردى. پالاتا جانىنان اشىلعان 7 سالالىق كەڭەس بار. ول ەكونوميكانىڭ باستى باعىتتارىن قامتيدى. كەڭەستى قۇرۋداعى ماقسات – بيزنەستەگى نەگىزگى پروبلەمالاردى انىقتاپ, ساراپشىلارمەن تالقىلاپ, شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋ. كەڭەسكە شاھارداعى تابىستى كاسىپورىن باسشىلارى مەن بەلسەندى كاسىپكەرلەر مۇشە. ولاردىڭ جالپى سانى – 250 ادام. جىل باسىنان بەرى سالالىق كەڭەستەر 50 وتىرىس وتكىزگەن, 70 ماسەلە قاراعان. رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە – 16, جەرگىلىكتى بويىنشا 13 پروبلەما تالقىلادى. 26 ماسەلە شەشىمىن تاپسا, قالعانى ءالى قارالىپ جاتىر.
پالاتانىڭ كاسىپكەرلەر قۇقىعىن قورعاۋعا پروكۋراتۋرا كومەگىن كورسەتەدى. پروكۋراتۋرا باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ايدارحان دوماتوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, قۇزىرلى ورگان سالىق مەكەمەسىنىڭ 3 027 بۇيرىعىنىڭ كۇشىن جويعان, 119 كاسىپكەردىڭ 200 ميلليون تەڭگەدەن اسا ماتەريالدىق قۇقىعى قورعالدى. 6 سالا باسشىسى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
ال كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءبىرجان ازىمبەرديەۆ 2023 جىلعا كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا بولىنگەن قارجى 19 ميلليارد تەڭگەدەن اسقانىن ايتتى. 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا اياسىندا – 18,4 ميلليارد تەڭگە, «ىسكەر قالا» باعدارلاماسى بويىنشا 1,3 ميلليارد تەڭگە قارالعان.
جيىندا تالقىعا تۇسكەن ماسەلەگە كەلسەك, پالاتانىڭ ءبىلىم سالاسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى, «The English School» جشس قۇرىلتايشىسى ماقسات ابدۋكاريموۆ جەكە مەكتەپتەردە وقيتىن بالالارعا ماتەريالدىق كومەك كورسەتۋ جايىن ءسوز قىلدى. «جىل سايىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقۋشىلاردىڭ تاماعىنا بيۋدجەتتەن اقشا بولىنەدى, ال جەكەمەنشىك مەكتەپتەردە وقيتىن بالالارعا قارجى قاراستىرىلماعان. بۇگىنگى تاڭدا شاھاردا 120-دان اسا جەكەمەنشىك مەكتەپ بار, وندا جان باسىنا قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسىمەن 40 مىڭنان اسا بالا وقيدى. وسى ماسەلەگە وراي جەكە مەكتەپتەر اتىنان ۇكىمەتكە, وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە قاۋلىعا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى ءوتىنىش حات جىبەردىك», دەدى.
«LSM kz» جشس قۇرىلتايشىسى نويان تولەگەنوۆ تە جارىسسوزگە شىقتى. ول سوڭعى ەكى جىل بيزنەس ءۇشىن قيىن بولعانىن, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك وكىلدەرىنىڭ ءبىرازى شىعىنعا ۇشىراعانىن ايتىپ بەردى. وسىعان بايلانىستى بولشەك سالىق مولشەرلەمەسىن تومەندەتۋ شوب دامۋىنا سەرپىن بەرەتىنىن مالىمدەدى. سوندىقتان قالالىق ءماسليحات بولشەك سالىق مولشەرلەمەسىن 4%-تەن 2%-عا تومەندەتۋ ماسەلەسىن قاراۋدى سۇرادى. كاسىپكەرلەر پالاتاسى وڭىرلىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى بەكايدار نۇرماشەۆتىڭ ايتۋىنشا, قالادا حالىق سانى ءوسىپ كەلەدى. سول سەبەپتى مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ توسەكتىك ورىندار سانىن 6 مىڭعا جەتكىزۋ قاجەت. شىمكەنت ەنشىسىن الىپ كەتكەنىمەن, تۇركىستان وبلىستىق مەديتسينالىق مەكەمەلەرى مەگاپوليستەن ءالى كوشپەدى. بۇل دا توسەكتىك ورىن جەتىسپەۋشىلىگىنە كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتىر. ويتكەنى ناۋقاستى قاراۋدا, ستاتسيونارعا جاتقىزۋدا باسىمدىق ءبىرىنشى كەزەكتە وبلىس تۇرعىندارىنا بەرىلەدى.
باسقوسۋدا «قازتەرموپلاست» جشس باسشىسى قانات دوسىموۆ تا ءسوز الىپ, «جۇلدىز» يندۋستريالىق ايماعىنداعى ەلەكتر جارىعىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە توقتالدى. ول يندۋستريالدى ايماقتا جالپى قۇنى 160 ملرد تەڭگەنىڭ ۇستىندەگى 50-گە جۋىق جوبانىڭ ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن باياندادى. البەتتە زاۋىت-فابريكالاردى ۋاقتىلى ىسكە قوسۋ ءۇشىن قۋاتتى ەلەكتر ەنەرگياسى قاجەت. ال ول, وكىنىشكە قاراي, يندۋستريالدى ايماقتا بولماي تۇر. سونىمەن بىرگە «بايتەرەك اگرو» اوك توراعاسى تاحيربەك نيشانباەۆ ءسۇتتى باعىتتاعى فەرمالاردىڭ نەسيە الا الماي جاتقانىن باياندادى. سەبەبى «اگرو نەسيە كورپوراتسياسىنىڭ» تالابىنا ساي شارۋا قوجالىعىنىڭ مەنشىگىندە ءوزىنىڭ نەمەسە جالعا العان جايىلىم جەرى بولۋ كەرەك ەكەن. ءبىر قىزىعى, جەر كودەكسىندە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالارداعى جايىلىم جەر دەگەن سانات مۇلدەم جوق. وسى رەتتە شارۋا ەۋروپا ەلدەرىنەن اكەلىنگەن اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مالعا جايىلىم جەردىڭ قاجەت ەمەس ەكەنىن ايتادى. سونداي-اق جيىندا «Retail Stores Kazakhstan» جشس باس ديرەكتورى نارگيزا كەريمباەۆا شىمكەنتتەگى ينتەرنەت ماسەلەسىن كوتەردى. قالا اۋماعى ۇلعايىپ, كاسىپكەرلىك نىسان كوبەيگەن, دەگەنمەن سوعان ساي ينتەرنەت جانە ۇيالى بايلانىس ساپاسى كوڭىل كونشىتپەي وتىر, دەيدى.
جينالىستا سالالىق باسقارما باسشىلارى كاسىپكەرلەر اۋزىنان شىققان بارلىق پروبلەمانى قويىن داپتەرلەرىنە جازىپ الدى. شاھار باسشىسى كوتەرىلگەن ماسەلەلەردى شەشۋگە كۇش سالاتىنىن جەتكىزدى. سوسىن بيزنەس وكىلدەرىن قالا ەكونوميكاسىن جانداندىرۋعا, يمپورتتىق تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋعا, وتاندىق ءوندىرىستى دامىتۋعا, حالىقتىڭ تۇرمىسىن, ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋعا, باسقا دا الەۋمەتتىك قيىندىقتاردى بىرلەسىپ ەڭسەرۋگە شاقىردى.
بيلىك پەن بيزنەس اراسىنداعى ەركىن ديالوگ ءداستۇرلى ۇردىسكە اينالاتىن بولدى.
شىمكەنت
