«بۇلاق باسىنان تۇنادى» دەمەكشى, انسامبل جەتەكشىسى, وتاعاسى تالعات سەمباەۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ, تىنىمسىز ىزدەنىسىنىڭ ارقاسىندا وتباسىلىق ءانسامبلدىڭ ءان قورجىنى جىلدان-جىلعا تۇرلەنىپ, شىرقاتا سالعان اسەم اندەرى جۇرەكتەردەن جىلى ورىن الۋدا. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءتۇرلى دەڭگەيدەگى بايقاۋلاردا باعىن سىناپ, جۇلدەلى ورىنداردان كورىنگەن جەتىستىكتەرىن ساۋساقپەن سانامالاپ تاۋىسا الماسىمىز انىق. ەڭبەك ەلەنىپ, مەرەي تاسىتقان ءتۇرلى دارەجەدەگى ديپلومدار مەن العىسحاتتار, قۇرمەت گراموتالارى ەلەۋلى جىلداردىڭ جەمىسى دەر ەدىك.
مىسالعا ايتساق, 2010 جىلى الماتى وبلىستىق «وتباسى – التىن دىڭگەك» بايقاۋىندا باس جۇلدەنى جەڭىپ الىپ, رەسپۋبليكا بويىنشا وتكەن بايقاۋدا 16 وتباسىنىڭ ىشىنەن 2-ورىندى يەلەنگەن ەدى. سودان بەرى ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدانىنا ساپارلاپ, كونتسەرتتىك باعدارلامالارىن ۇسىنعان سەمباەۆتار ءانسامبلى انسۇيەر قاۋىمنىڭ العىسىنا بولەندى. ونەردەگى ورىستەرى كەڭىپ, رەپەرتۋارلارى حالىقتىق مول مۇرالارمەن تولىقتى. ناتيجەسىندە «حالىقتىق» انسامبل اتاندى.
انسامبل جەتەكشىسى ءارى كومپوزيتور ت.سەمباەۆتىڭ ونەرگە قوسقان ولشەۋسىز ەڭبەگى ەسكەرىلىپ, وتكەن جىلى «مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى. وتباسىلىق ونەر ۇجىمىنىڭ ورىنداۋىنداعى وتىزدان اسا ءان – ت.سەمباەۆتىڭ ءتول تۋىندىسى. مۋزىكالىق اسپاپتاردا وڭدەلمەگەن وزگە دە اندەرىن قوسقاندا, وسى كۇنگە دەيىنگى شىعارماسىنىڭ جالپى سانى الپىستان اسادى. ونىڭ ىشىندە پاتريوتتىق تاقىرىپقا ارنالعان تۋىندىلارى ءبىر توبە. اندەرىنىڭ دەنى تۋعان جەر, سالت-ءداستۇر, انا مەن اكە, بالا, سۇيگەن جار, ۇستاز, كوكتەم سىندى ليريكالىق شىعارمالارعا نەگىزدەلىپ, ءار كەز تىڭداۋشىلارىن باۋراپ الادى. اۋداندا وتەتىن ءداستۇرلى مەرەكەلىك شارالاردا سازگەردىڭ «كەل, ناۋرىز», «استانا», «الماتىم», «جاڭا جىل» سياقتى اندەرى شىرقالىپ, ۇلتىمىزدىڭ رۋحىن اسپانداتادى. سونداي-اق اقىن ەسەنقۇل جاقىپبەكتىڭ «كۇز قالا تالدىقورعان», ءنۇسىپباي ءابدىراحىمنىڭ «قيماس مەكەن جەتىسۋ», «ۇمبەتالى – جىردىڭ قارا جورعاسى», امىرە ءارىننىڭ «قاراتالىم, ساعىنىشىم, اۋىلىم», قۋات قايرانبايدىڭ «جەتىسۋ», بايقالى نۇكەتاەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك باستاۋى», سامات نابيەۆتىڭ «تالدىقورعان» سياقتى ولەڭدەرىنە جازعان اندەرى مادەني شارالاردا ۇنەمى ورىندالىپ, تاقىرىپتىڭ ءمان-مازمۇنىن ارتتىرۋدا. كومپوزيتوردىڭ اندەرىن تانىمال ەسترادا جۇلدىزدارى دا ورىندايدى.
ونەرپاز اۋلەتتىڭ تىرەگىنە اينالعان تالعات ءشارىپ ۇلى «جەتىسۋ» مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن ءتامامداپ, سارقان مادەني-اعارتۋ ۋچيليششەسىندە مۋزىكا ءبولىمىنىڭ ۇستازى, ۇرمەلى اسپاپتار وركەسترىنىڭ ديريجەرى, الماتى قالاسىنداعى رەسپۋبليكالىق ءبىلىم جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىندا ەستەتيكالىق ءبولىمنىڭ ادىسكەرى قىزمەتتەرىن اتقارعان. قاسيەتتى جامبىل اۋدانىنا قونىس اۋدارعان العاشقى جىلداردان باستاپ, اۋەزدى ءان جازۋ دارىنى اشىلا باستاعان. قارعالى اۋىلىنداعى مەكتەپتە مۋزىكا پانىنەن ساباق بەرىپ, جاس جەتكىنشەكتەردى ونەرگە باۋلىپ جۇرگەندە تىرناقالدى «قارعالى» ءانى تۋادى. سودان باستاپ ءان تيەگى اعىتىلىپ, جەرگىلىكتى قالامگەرلەر راتبەك تەرلىكباەۆ, گۇلنار ومىرزاقوۆا, ۆيكتور نيكيتيندەردىڭ سوزدەرىنە جازىلعان اندەرى الاتاۋ اسپانىندا قالىقتاپ, كونتسەرتتەردە ۇزدىكسىز ورىندالىپ كەلەدى.
وتاعاسىنىڭ ومىرلىك قوساعى, اياۋلى جارى ك ۇلىمحان قالاليەۆا دا – ءانشى ءارى بىرنەشە ءاننىڭ ءسوزىن جازعان دارىن يەسى. ونەرلى وتباسى قورجىنىنداعى جەتپىسكە جۋىق ءاننىڭ جيىرمادان استامىنىڭ ولەڭىن جازعان وسى ك ۇلىمحان قالاليەۆا. كومپوزيتوردىڭ جوعارىدا ايتقان «قارعالى» ءانىنىڭ ءسوزىن جازعان دا – جارى. ت.سەمباەۆ بۇل ءانى ءۇشىن مۇقان تولەباەۆ اتىنداعى ءداستۇرلى وبلىستىق كومپوزيتورلار بايقاۋىندا 36 سازگەردىڭ ىشىندە «جەتىسۋىم – جەرۇيىعىم» اتالىمى بويىنشا 3-ورىن العان.
كەربۇلاق اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن ك ۇلىمحان تۇرسىنقىزىنىڭ «تۋعان جەرىم – ءباسشيىم», «ۇستازىم», «سەن», «التىن ۇيا مەكتەبىم», باسقا دا اندەرى كەڭ تارالعان. جاستايىنان ونەردى ومىرىنە سەرىك ەتكەن ۇلاعاتتى ۇستازدىڭ ماماندىعى – قوبىزشى, دومبىراشى. وسى كۇنى ول – ۇزىناعاش اۋىلىنداعى «ايگولەك» بوبەكجايىنىڭ مۋزىكا جەتەكشىسى. بۇعان قوسا سارىباستاۋ ورتا مەكتەبىندە مۋزىكا پانىنەن ساباق بەرەدى.
«مەن بالا كۇنىمنەن وتە بەلسەندى بولدىم, قولىما دومبىرا الىپ ايتىسقا دا قاتىستىم, نەبىر جۇيرىكتەرمەن قىز قۋعا دا شاباتىنمىن. دالانىڭ ەركەسى بولىپ وسە كەلە, ءان مەن جىرعا اۋەستەندىم. باسشي اۋىلىندا كىتاپحاناشى, كلۋبتا ادىسكەر رەتىندە مادەني ءىس-شارالاردىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇردىم. ونەردى قۇلاي ءسۇيدىم, ءان-كۇي دەسە ىشكەن اسىمدى جەرگە قوياتىنمىن. سونىڭ ارقاسىندا جيىرما جىلعا جۋىقتاپتى, وتباسىمىزبەن ەل الدىندا ونەرىمىزدى كورسەتىپ كەلەمىز», دەيدى.
ومىردە دە, ونەر ايدىنىندا دا قوس اققۋداي قاتار جۇزگەن جاراسىمدى جۇپتىڭ بالالارى دا شەتىنەن وزدەرىنە تارتقان ونەرلى. تۇلا بويى تۇڭعىشى جانەل اۋداندىق «ونەر» مەكتەبىندە ۇستازدىق ەتسە, ۇلى ءانۋار – اۋداندىق ء«سۇيىنباي سازى» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلىنىڭ بەلدى ءانشىسى. ونەرلى وتباسىنىڭ كۇيەۋ بالاسى, ياعني جانەلدىڭ سەرىگى ەرسەيىت بورانباەۆ تا – وسى ءانسامبلدىڭ كونتسەرت جۇرگىزۋشىسى ءارى ءانشىسى. سەمباەۆتار وتباسىنىڭ كەلىنى جادىرا امانقوسقىزى بولسا, مىڭ بۇرالعان ءبيشى. ال كەنجەسى تاۋلان تالعات ۇلى دا – وتباسىلىق ءانسامبلدىڭ مۇشەسى. بۇگىندە ءوز الدىنا ونەر مەكتەبىن اشىپ, جاس بۋىندى باۋلۋدا.
اۋلەتىن انمەن تەربەگەن ت.سەمباەۆ وتكەن جىلى 60 جاسقا تولۋىنا وراي جامبىل اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاندى. وسىلايشا, ونەردىڭ جارىق جۇلدىزىنا اينالعان سەمباەۆتار وتباسىلىق حالىقتىق ءانسامبلىنىڭ كەلەشەگى كەمەلدەنىپ كەلەدى.
الماتى وبلىسى
