ءوڭىردىڭ ءال-اۋقات دارەجەسى

جيناقتا كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدىڭ ايماقتىق دامۋىن­دا الشاقتىقتار ارتىپ كەلە جات­قاندىعى باياندالعان جانە بۇل پروب­لەمانى شەشۋگە باعىت­تال­عان ۇسىنىستار كەلتىرىلگەن. حالقىمىزدىڭ وڭىرلىك دەڭگەيدەگى ءال-اۋقاتىن زەرتتەۋ ماماندار ءۇشىن دە, ساياساتكەرلەر ءۇشىن دە سالىستىرمالى تۇردە جاڭا باعىت. ءال-اۋقاتتى ولشەۋ وركەندەۋ مەن دامۋدىڭ باسىم كورسەتكىشى رە­تىن­دە ءىجو نەمەسە جالپى ۇلتتىق تابىس سەكىلدى ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ حالىق ءومىرىنىڭ جاقسارۋىنا قانشالىقتى اسەر ەتكەنىن انىقتاۋعا باعىتتالعان.

ماتەريالدىق جاعدايدىڭ ما­ڭىزدى اسپەكتىسى – ءۇي شارۋاشى­لىق­تارىنىڭ قارجىلىق جانە ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعى. ورتاشا العاندا ەل بويىنشا ازاماتتاردىڭ 51%-ى كۇن كو­رۋ­­دە قيىندىقتار كوپ ەكەنىن حابارلاعان. الماتى وبلىسىندا بۇل كورسەتكىش 60%-دان اسادى. شىعىس پەن باتىستىڭ كوپ ايماعىندا جاعداي ورتاشادان جوعارى. جەتىسۋ, الماتى, ۇلىتاۋ, شىعىس قازاقستان جانە تۇركىستاندا رەسپوندەنتتەردىڭ 54-تەن 62%-نا دەيىن ەكونوميكالىق جاعدايى اۋىر جانە تۇراقسىز. كەيبىر وبلىس تۇرعىندارىنىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە دەگەن سەنىمى, قارجىلىق جانە تۇرعىن ءۇي جاعدايى, مەديتسينالىق قىزمەت, ءبىلىم بەرۋ مەن جەكە قاۋىپ­سىز­دىك پارامەترلەرى بويىنشا قانا­عات­تان­ۋى تومەن دەڭگەيدە.

ء(ومىر ساپاسى ولشەمدەرىندەگى وبلىستاردىڭ كورسەتكىشى, جاسىل ءتۇس –
ەڭ جوعارعى دەڭگەي, قوڭىر ءتۇس – ەڭ تومەنگى دەڭگەيدى كورسەتەدى)

ازيا دامۋ بانكى الەۋمەتتىك احۋالدى جاقسارتۋ ءۇشىن كەلەسىدەي ۇسىنىستار جاساعان:

• ۇلتتىق ساياسات جالپى رەس­پۋب­ليكالىق دەڭگەيدەگى كوز­قاراسپەن قاتار ايماقتارعا قا­تىس­تى زەرتتەلگەن نۇسقاۋ­لىق­تار­دى قامتۋى كەرەك. سونداي-اق سۋ­بۇلتتىق دەڭگەيدە ايماقتىق ءال-اۋقاتقا قاتىستى ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى مەم­لەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىنا جەتكىلىكتى ارەكەت ەتۋ ەركىندىگى قاجەت.
• ۇكىمەتتەگى وڭىرلىك نىسانالى كورسەتكىشتەر ايماقتاعى ءال-اۋقات دەڭگەيىنە سايكەس جەرگىلىكتى مۇددەلى تاراپتاردى تارتا وتىرىپ ايقىندالۋعا ءتيىس.
• ءوڭىر ءال-اۋقاتىنداعى نەگىزگى كەمشىلىكتەردى جويۋ ءۇشىن ۇكىمەت قارجىلاندىرۋى قاجەت. ول ءۇشىن بيۋدجەت قاراجاتىن ايماقتار بو­يىنشا ءبولۋ تۋرالى شەشىم قا­بىلداۋ كەزىندە وڭىرلەردىڭ ءال-اۋقات دەڭگەيىن ەسكەرگەن ءجون.
• الەۋمەتتىك دامۋدىڭ ەڭ تو­مەن­گى ستاندارتتار جۇيەسىن قۇرۋ قازاقستاندا ايماقتاردىڭ دا­مۋىن قامتاماسىز ەتۋگە وڭ ىقپال ەتەر ەدى. سونداي-اق وڭىرلىك دەڭ­گەيدە ينستيتۋتسيونالدىق الەۋەت­تى نىعايتۋ جونىندە شارالار قا­بىلداۋ قاجەت.

جالپى, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق ساياسات ناتي­جە­لەرىنە دەگەن كوزقاراستىڭ دەڭ­گە­يىن ەلەمەۋدىڭ قاۋپى جوعارى. بۇكىل الەمدە ارتتا قالعان جانە قۇلدىراپ بارا جاتقان تەرري­تو­ريا­لارعا ءتان ايماقتىق تەڭ­گەرىمسىزدىك پەن ونىمەن بايلانىستى نارازىلىق ساياسي جانە الەۋمەتتىك تولقۋ­لار­دىڭ نەگىزگى سەبەبى ەكەنى بەل­گى­لى. قازاقستان وبلىستارىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق ءال-اۋقا­تىنىڭ وزىق جانە ءالسىز جاق­تارى تۋرالى عى­لىمي-ساراپ­تا­مالىق اقپارات ءاربىر وڭىرگە ءوزىنىڭ الەۋەتىن تولىق ىسكە اسى­رۋ­عا جول اشا وتىرىپ, تەڭ مۇم­كىن­دىكتەردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن رەسۋرستاردى ورتالىقتان وڭىر­لىك باسقارۋ دەڭگەيىنە ءتيىمدى ءبولۋ­دى ۇيىمداستىرۋعا بايلانىس­تى شەشىمدەرگە وڭ ىقپال ەتۋى مۇم­كىن.

اينۇر ابايقىزى,

قازاقستان قوعامدىق
دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپشى-مەنەدجەرى