قالاعا ءبىرىنشى كەزەكتە ينۆەستورلاردىڭ نازارى اۋدى. قالادا ونەركاسىپتىك نىساندار قۇرىلىسىنا ارنالعان الاڭ – ارنا وعان يندۋستريالدىق ايماعى بەلگىلەندى. وندا ىسكە اسىرىلاتىن بارلىق دەرلىك جوبا – جەكە ينۆەستيتسيالار, تەك وتاندىق قانا ەمەس, شەتەلدىك ينۆەستورلار دا تارتىلا باستادى. اتالعان الاڭقايدى بارىنشا تارتىمدى ەتۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيلىك از كۇش جۇمساپ جاتقان جوق, بۇل ورايدا قاجەتتى كوممۋنيكاتسيالاردى تارتىپ, جولدار سالىنىپ جاتىر. سونىمەن قاتار الداعى جۇكتەمەنى ەسكەرە وتىرىپ, 150 جانە 60 مۆت-تىق ەكى قوسالقى ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانىپ وتىر. بۇل قالا ەكونوميكاسىنا الداعى ۋاقىتتا 4000-نان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋعا نەگىز بولاتىن تاعى دا 150 ملرد تەڭگە قاراجات تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قۇرىلىس سالاسىندا دا ايتا قالارلىقتاي قارقىن بايقالادى. قالانىڭ ءاربىر دەرلىك شاعىناۋدانىندا تۇرعىن ۇيلەر مەن الەۋمەتتىك نىسان قۇرىلىستارى ءجۇرىپ جاتىر. قالالىقتارعا ۋاقىتشا قولايسىزدىقتار تۋىنداۋدا, الايدا تۇتاستاي العاندا جاقىن كەلەشەكتە ونىڭ بارلىعىنا اباتتاندىرىلعان اۋلالار, ىڭعايلى ساياباقتار مەن كولىك تۇراقتارى ورنالاساتىنى ءسوزسىز.
قالانىڭ 10-شاعىن اۋداندا 900 ورىندىق مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ قالدى. بيىلعى جىلعى قىركۇيەكتىڭ 1-ءى كۇنى مۇندا العاشقى قوڭىراۋ ءۇنى سىڭعىرلايتىن بولادى.
باس جوسپارعا سايكەس, بولاشاقتا كوپتەگەن الەۋمەتتىك نىساندار, اتاپ ايتساق, 500 ادام قابىلداي الاتىن ەمحانا, پەريناتالدى ورتالىق, جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىن, سونداي-اق ءمجا جوباسى اياسىندا – 350 توسەكتىك كوپبەيىندى اۋرۋحانا سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار قالانىڭ وبلىس ورتالىعى بولىپ تاعايىندالعان ساتىنەن باستالعان حالىق اعىنى ارتقاندىقتان, تۇرعىن ءۇيدىڭ جەتىسپەۋشىلىگى تىركەلىپ وتىر. ءبىز قازىرگى تاڭدا 10-شاعىن اۋداندى يگەرۋدى قولعا الدىق. بۇل جەردە 107 تۇرعىن ءۇي سالىنادى.
قالانىڭ ورتالىعىنداعى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى ينۆەستورلار ەسەبىنەن سالىنىپ جاتىر. قۇرىلىس بارىسىندا, نەگىزىنەن, وبلىس اۋماعىندا وندىرىلەتىن ماتەريالدار قولدانىلىپ, ال جۇمىستارعا جەرگىلىكتى تۇرعىندار تارتىلىپ وتىر.
دەي تۇرعانمەن, قوناەۆتا ءبىرىنشى پايدا بولعان نىسان, قار بارىسى ەكەنى ءسوزسىز. قالاعا وڭتۇستىك جاقتان كىرەبەرىسكە ورتالىق ەلەمەنتى – الماتى وبلىسىنىڭ سيمۆولى بولىپ سانالاتىن «قار بارىسى» ءمۇسىنى بار كومپوزيتسيالىق كەشەن ورناتىلدى. كەشەندى اينالدىرا لاندشافتىلىق باق وتىرعىزىلىپ, قىسقا مەرزىمنىڭ ىشىندە «استانا» گۇلزارى اباتتاندىرىلدى.
ورتالىق ساياباققا دا اۋقىمدى قايتا وڭدەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. 1 ماۋسىم – حالىقارالىق بالالاردى قورعاۋ كۇنىندە قوناەۆتا ەلىمىزدەگى ءىرى سكەيت-پارك اشىلدى. جالپى اۋماعى 9 400 شارشى مەتر جەرگە سكەيت-ايماق (2000 ش.م), بالالار الاڭقايى (400 ش.م), ۆوركاۋت ايماعى (200 ش.م), فوتوايماق, سونداي-اق, دەمالىس الاڭى ورنالاسقان. مۇندا سونداي-اق اۋماعى 150 شارشى مەتردى الاتىن مۇز ايدىنى ارەناسىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان. ونىڭ توبەسى جابىق جانە جىل بويى قىزمەت كورسەتەتىن بولادى. ول قىسقى ۋاقىتتا كونكي تەبۋشى اۋەسقويلاردى قابىلداسا, ال جازعى ماۋسىمدا روللەر ءۇي رەتىندە پايدالانىلماق. سۋ قويماسىنىڭ جاعالاۋىنا جاقىن جەرگە جاڭادان شولۋ شەڭبەرىن ورناتۋ كوزدەلىپ وتىر.
«جاڭا ىلە» جاڭا تۇرعىن ءۇي ءماسسيۆىنىڭ قۇرىلىسى قالانسا, قالا اۋماعى ەكى ەسە دەرلىك مولشەرگە, ياعني 9 مىڭ گەكتاردان 19 مىڭ گەكتارعا ۇلكەيەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
وبلىس اكىمى مارات ەلەۋسىزوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, وبلىس اۋماعىندا 4 يندۋستريالىق ايماق ورنالاسقان. سونىمەن قاتار ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسى نەگىزىندە الماتى وبلىسىندا 2048 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان, اۋدانى 30 مىڭ گەكتار بولاتىن الماتى – قوناەۆ تاسجولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان «G4 City» ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قۇرىلىپ, ونى سالۋعا وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستورلار تارتۋعا قولايلى جاعداي ۇسىنىلىپ وتىر.
جۋىردا وبلىستا «جەتىگەن» كولىك-لوگيستيكالىق ورتالىعى ىسكە قوسىلدى. ورتالىق ەڭ الدىمەن, قازاقستاننىڭ كولىك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمىن جاڭا سيپاتتا جەتىلدىرۋدى ماقسات ەتەدى.
بيىلعى جىلدىڭ اتوقسانداعى سالىقتار مەن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر بويىنشا بيۋدجەت قورجىنى 43,3 ملرد تەڭگەگە تولىعىپ, جوسپار 105%-عا ورىندالدى.
نەگىزگى كاپيتالعا 15,3 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 4 ملرد تەڭگەگە ارتىپ 33,5 پايىزعا جەتتى.
قوناەۆ قالاسىنداعى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى 6 مىڭعا جەتىپ, ونداعى قىزمەتكەرلەر سانى 16 مىڭ ادام.
ءوندىرىس ورىندارىندا كورسەتىلگەن قىزمەتتەر مەن شىعارىلعان ءونىم كولەمى 52,5 ملرد تەڭگەگە تولىقسا, بيۋدجەتكە 15 ملرد تەڭگەگە جۋىق سالىق تۇسكەن.
بيىلعى ساناق بويىنشا بۇعان دەيىن 764 جۇمىسسىز ازاماتتان ءوتىنىش ءتۇسىپ, ونىڭ 436-سى قىزمەتكە ورنالاستىرىلعان.
تۋريزمگە قولايلى وڭىردە 120 نىسان قىزمەت كورسەتۋگە دايىن.
قازىرگى تاڭدا قالا اۋماعىندا 7 قالالىق-كوممۋنالدىق جاعاجايلار بار.
جالپى ۇزىندىعى 5,5 شاقىرىمدى قۇرايتىن 8-ءشى قالالىق قوسىمشا جاعاجايدى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى باستالدى.
تىلەۋقابىل مىڭجاسار,
ارداگەر جۋرناليست, الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى:
بولاشاعى جارقىن شاھار
– «حابار» اگەنتتىگىندە الماتى وبلىسىنىڭ مەنشىكتى ءتىلشىسى رەتىندە 21 جىل قىزمەت ەتتىم. سوندىقتان بۇل ءوڭىردىڭ تىنىس-تىرشىلىگى بەس ساۋساقتاي بەلگىلى. الماتى وبلىسى ءبولىنىپ, وبلىس ورتالىعىنا قوناەۆ قالاسى بەرىلگەندە حالىقپەن بىرگە قاتتى قۋانعانداردىڭ ءبىرىمىن. سول سەبەپتى قالانىڭ ءوسىپ-وركەندەيتىنىنە كامىل سەنىمدىمىن. سەبەبى قالا توعىز جولدىڭ تورابىندا تۇر. اينالما جولدار سالىنىپ جاتىر. الماتىمەن اراسى 60-70 شاقىرىمدى عانا قۇرايدى. مەگاپوليسكە ماڭايلاي الماي, بولماسا كاسىبىن اشا الماي جۇرگەن ازاماتتاردىڭ وسى قالادان ورىن تاۋىپ, ءىسىن ىلگەرىلەتۋگە مۇمكىندىك جاسالادى. ولارعا جاعداي جاساۋ كەرەك. سوندا بۇل قالا وزىنەن-ءوزى داميدى. حالىق سانى ازداعان جىلداردان سوڭ كۇرت ءوسىپ, 200-300 مىڭعا جەتەتىن بولادى.
