پىكىر • 08 مامىر, 2023

جيھاز جاساۋدىڭ «شەبەرلەرى»

561 رەت كورسەتىلدى

جاھاندىق ىندەت بۇكىل الەمدى ۋىسىندا ۇستاعان كەزەڭدە ۇيىندە جاتىپ-اق جۇرتتى سازعا وتىرعىزىپ كەتكەن الاياقتاردىڭ تۇر­لەرى كوپ بولعانىن بىلەمىز. ينتەرنەت ار­قىلى جۇزەگە اساتىن قىلمىستىق ەپيزود­تاردىڭ بەلەڭ العانى سونشالىقتى, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ونىڭ «ۇزدىك وندىققا» كىرەتىن تۇرلەرىن جاريالاۋعا ءماجبۇر بولعانى دا ەستە.

ناقتى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, 2021 جىلى ەلىمىزدە قىلمىستىق كودەكستىڭ 190-بابى بويىنشا 30 مىڭنان اسا قىلمىستىق ءىس تىر­كەلىپ, الدىڭعى جىلدان 40 پايىزعا جوعارى بولدى. ەلدى وراسان شىعىنعا باتىرعان الاياق­تىقتاردىڭ ىشىندە تولەم كارتاسىنان اقشا سىپىرىپ الۋ, ازاماتتاردىڭ موينىنا نەسيە ءىلۋ, جوق تاۋارلار مەن پاتەرلەردى ساتۋ, ءبىلىم سالاسىنداعى دەلدالدىق جاساۋ سياقتى قىلمىستىق ارەكەتتەر بولسا, سولاردىڭ ىشىندە ءجيى كەزدەسەتىنى جيھاز «شەبەرلەرى» ەدى.

سول كەزدە Polisia.kz جاريالاپ وتىرعان ماتىندەردەگى وقيعالاردىڭ كوپشىلىگى ءبىر-بىرىنە ۇقساس بولاتىن. ماسەلەن, «الماتىدا جيھاز جيناۋدىڭ مامانى ونداعان ازاماتتى الداپ كەتتى» دەگەن حابارعا كوز سالساڭىز, نەگىزگى ستسەناري شىعادى. «جۇمىسسىز 1983 جىلى تۋعان ە. ەسىمدى ازامات وڭاي بايۋدىڭ جولدارىن ىزدەپ, الاياقتىققا نەگىزدەلگەن قىل­مىستىق جوسپار قۇردى. قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ شاھار اۋماعىندا 10-نان اسا الاياقتىق ارەكەتى بار. كۇدىكتى ينتەرنەتتە تاپسىرىس بويىنشا جيھازدىڭ ءار ءتۇرىن جاسايتىنى تۋرالى جارناما تاراتقان. اراعا ۋاقىت سالىپ ز. دەگەن ازاماتشا ءوزىنىڭ تىركەۋى بار جك-مەن بىرگە جۇمىس ىستەۋ تۋرالى ۇسىنىسپەن وعان جۇگىنەدى. ايەل ادام كليەنتتەردى تاۋىپ, كەلىسىمشارت جاسايدى, ال «جيھاز جاساۋشى» اعاشپەن جۇمىس ىستەي الاتىنىنا سەندىرەدى. سونداي-اق «مامان» ەكەۋارا مامىلەدە شىعىن ماتەريالدارى ءۇشىن تاپسىرىستىڭ 80%-ىن الدىن الا الاتىنىن كورسەتەدى. سەرىكتەستەر قول الىسىپ, تاپسىرىس­تار تۇراقتى تۇردە تۇسە باستايدى دا, كليەنتتەردەن كەمى 200 مىڭ جانە ودان دا كوپ سوماعا تاپسىرىستار قابىلدانعان», دەدى بوستاندىق اۋداندىق پوليتسيا باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ەدىلحان بايعاراەۆ.

اينالىپ كەلگەندە, الاياق ەشقانداي شىعىن ماتەريالدارىن ساتىپ الماعان جانە ەشتەڭە جاساماعان. كۇدىكتى كليەنتتەردەن العان اقشا­نى جەكە باسىنىڭ راقاتىنا جۇمساپ جۇرە بەر­گەن. ال كليەنتتەر كوپ ۇزاماي تاپسىرىس­تى جىلدامداتۋدى سۇراي باستادى. وكىنىشكە قاراي, الدانعان كليەنتتەردىڭ ەشقايسىسى جيھازدارىن الماق تۇگىلى, كورمەي كەتتى دەسەك تە بولادى. ويتكەنى «جيھاز جاساۋشى» الاياقتىڭ قولىنان كەلگەنى, ياعني تەك كوزدەگەنى – ادامداردىڭ سەنىمىنە كىرىپ, ۇرماي-سوقپاي-اق اقشالارىن الۋ. ال بۇل اقپارات ادەتتەگىدەي: «قازىرگى ۋاقىتتا ۇستالعان ادام الماتى قالاسى پد ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورىنا قامالدى. تەرگەۋ ارەكەتتەرى قر قك-ءنىڭ 190-بابى بو­يىنشا جۇرگىزىلىپ جاتىر.

ال ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز, الاياقتىق وسى ءتۇرى ءالى دە وركەندەپ تۇر. تىرشىلىك بولعان سوڭ جۇرتتىڭ بارىنە ءبىرىنشى كەزەكتە اس-سۋىمەن بىرگە جيھاز دا كەرەك. ال «جيھاز جاسايتىندار» وڭ مەن سولىن اجىراتا الاتىن ەڭ ساق ادامداردىڭ ءوزىن دە سازعا وتىرعىزىپ كەتە الادى. ونى اينالامىزداعى كورشىلەردەن دە كورىپ وتىرعاندىقتان, پاندەميا كەزىندە «جيھاز شەبەرلەرى» دەگەن فايل اشىپ, وعان قاتىستى قىلمىستىق ەپيزودتاردى جيناستىرا بەرگەن ەكەنبىز. ال مۇنى تومەندەگىدەي جاعداي قايتا ەسكە ءتۇسىرىپ وتىر.

«داپ-دارداي بولعاندا الاياقتاردىڭ قار­ماعىنا ءتۇستىم. جيعان-تەرگەنىمە جيھاز جاسا­تۋعا تاپسىرىس بەرگەنمىن. ەندى جيھاز دا جوق, اقشا دا جوق. سارسەنبىنىڭ ساتىندە حارد-كول­لەكشەن وپەراتسياسىن باستايمىن. ءارى قاراي كۇتۋدىڭ ءمانى جوق. دوستار, اباي بولىڭىزدار, مىنا الاياقتاردان ساق بولىڭىزدار», دەپ جازىپ وتىرعان زامانداسىمىز «Izumrud mebel» دەپ اتالاتىن كومپانيانىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەر­دەگى پاراقشالارى مەن سول ادامداردىڭ جەكە كۋالىگىن سالىپ وتىر.

ال الاياقتاردىڭ كەزەكتى قۇربانى «كومپانيا وكىلدەرىمەن» كەزدەسكەن, ولار ەكى رەت ولشەپ, كەرەكتى جيھازدى جەتى رەت ءپىشىپ, ماتەريالدار مەن باسقا دا كەرەك-جاراقتارىن (فۋرنيتۋرا) الۋعا كەلىسىلگەن سومانىڭ جارتىسىن الىپ, ءىزىم-قايىم جوعالعان. قاراپ وتىر­ساق, جاڭادان ءۇي سالعان كورشىلەردىڭ دە جيھاز شەبەرلەرىنە الدانباعانى از. كەرەك بولسا, قوماقتى قاراجاتتى الدىن الا قالتاسىنا باسىپ, قاشپاي-اق تەمىر توردىڭ ار جاعىنان شىققاندارى بار. بۇل جەردەگى ەپيزود مىناداي: جيھاز جاساۋشى ءبىراز ادامنان تاپسىرىس الىپ, اقشالارىن جيناپ العان سوڭ, ايەلىنىڭ اقىلىمەن شەتەلگە دەمالۋعا كەتەدى. قايتىپ كەلگەن سوڭ ماتەريال الۋعا, ارينە, اقشا جوق, بىردەڭەسى بولار دەپ تاپسىرىس ۇستىنە تاپسىرىس جاماپ, اقىرىندا قارىزعا بەلشەدەن باتىپ, «ال قايتارا المايمىن, قايتەسىڭدەر» دەگەننەن كەيىن سوتتالىپ وتىر.

اينالىپ كەلگەندە, كۇيەتىن دە, شىعىن شەگەتىن دە – مومىن حالىق. ميلليون تەڭگەنىڭ باسپالداعى دا, سۋرەتتەگىدەي ادەمى ءاسۇي جيھازى دا جوق. ءوز ءىسىنىڭ ناعىز مايتالماندارىنا, ادال ادامدارعا دەگەن سەنىمدى جوعالتپاۋ ءۇشىن سەنىمدى جەرگە جۇگىنىڭىز.