جەڭىس كۇنى جاقىنداعان تۇستا رەداكتسيامىزعا ءبىر قاريا كىسى كەلدى. قولىندا ءبىر پاراق قاعاز بەن جاۋىنگەردىڭ فوتوسى بار. اڭگىمەلەسە كەلە جاسلان اقساقال اتاسى بەگالى بايارىسوۆتىڭ (بوياريسوۆ) ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندەگى ەرلىگىن وسكەلەڭ ۇرپاقپەن بولىسۋگە كەلگەنىن تۇسىندىك.
بۇل سوعىستا قازاقستاننان كوپتەگەن داڭقتى ديۆيزيا شىققانى بەلگىلى. ۇلى دالادا قۇرىلعان تۇمەندەر كەڭەس وداعىن قورعاۋدا جان الىسىپ, جان بەرىستى. ەرلىگىمەن كوزگە ءتۇستى. وسىنداي كۇشتىك قۇرىلىمنىڭ ءبىرى – اقتوبە وبلىسىندا ىرگەتاسى قالانعان 312-اتقىشتار ديۆيزياسى. ونىڭ قۇرامى نەگىزىنەن ءۇش ۇلتتان جاساقتالعان. ال قازاقتاردىڭ ۇلەسى 32 پايىزدى قۇراعان ەكەن. ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز وسى ديۆيزيانىڭ 859-ارتيللەريالىق پولكى ساپىنا ەنگەن قازاق جاۋىنگەرى.
بەگالى بايارىسوۆ 1901 جىلى كوكشەتاۋ وبلىسىنىڭ ايىرتاۋ اۋدانىنا قاراستى سارىساي ناۋرىز اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. مايدانعا شاقىرىلعانعا دەيىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ «ناۋرىز» كولحوزىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ, مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان. قاراپايىم تىرلىكپەن اينالىسىپ جۇرگەن ازامات سوعىستىڭ كەسىرىنەن, وتان الدىنداعى بورىشىن وتەۋ ءۇشىن كۋيبىشەۆ اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتتىڭ شاقىرتۋىمەن اسكەرگە الىنادى. 312-اتقىشتار ديۆيزياسى مايدان دالاسىنا بارا سالا ماسكەۋدى قورعاۋعا اتتانادى. تۇمەن اسكەردى بوروۆسك قالاسىنىڭ ماڭىنا قورعانىستى ۇستاپ تۇرۋعا جىبەرەدى. وسىلايشا, جاۋىنگەرلەر 11 قازاننان باستاپ 18 قازانعا دەيىن فاشيستەردىڭ شابۋىلىنا توسقاۋىل قويادى. الايدا قارسىلاس كۇشى باسىم ەدى. ونىڭ ۇستىنە, قارۋ-جاراق جەتكىزۋ جاعىنان دا قيىندىق تۋعان سىڭايلى. ونى ديۆيزيا كومانديرى الەكساندر ناۋموۆتىڭ 43-ارميا شتابىنا جازعان حاتىنان دا بايقايمىز. ماسەلەن, باياندامادا تۇمەنباسى قولدا بار ارتيللەريالىق جانە اتىس قارۋلارىنىڭ وق-ءدارى ءبىر كۇنگە عانا جەتەتىنىن جازعان. ءۇستى-ۇستىنە توگىلگەن ۆەرماحت اسكەرىنىڭ ەكپىنىنە شىداماي, ديۆيزيا شەگىنە وتىرىپ ۇرىس سالادى. بىراق قان توگىس مايداندا كوپتەگەن ساربازىنان ايىرىلادى. مىسالى, ەكى ايدىڭ ىشىندە 11 مىڭنان اساتىن جاۋىنگەردىڭ 9,5 مىڭعا جۋىعى جەر جاستانعان. وسىعان بايلانىستى ديۆيزيانى تىلعا اكەتىپ, قايتا جاساقتاعان. ءسويتىپ, 1942 جىلعى 9 شىلدەدە قايتادان مايدانعا اتتاندى. وسىلايشا, 312-اتقىشتار ديۆيزياسى جاۋدى تىقسىرا قۋعا زور ۇلەس قوسقان.
كەيىپكەرىمىز 1943 جىلعى 13 قازاندا جەڭىل جاراقات الادى. بىراق جازىلىپ شىققان سوڭ قايتادان ۇرىسقا كىرىسكەن. بەگالى اقساقال تالاي مارتە ەرلىك تانىتىپ, تاپقىرلىعىمەن كوزگە ءتۇسىپ, بىرقاتار ماراپات يەلەندى. 1944 جىلعى 22 شىلدەدە «اسكەري ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىن تاعادى. ال 15 قىركۇيەكتە «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالعان. ماسەلەن, «اسكەري ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالى شابۋىلعا شىققان فاشيست اسكەرىن توقتاتىپ, 2 پۋلەمەنت پەن 20-عا جۋىق جاۋىنگەردى جەر جاستاندىرعانى ءۇشىن بەرىلگەن. سونداي-اق 1945 جىلعى 28 اقپاندا جاۋ اسكەرىمەن كۇرەستە جانقيارلىق ەرلىك تانىتقانى ءۇشىن «قىزىل جۇلدىز» وردەنىمەن ماراپاتتالعان. سوعىس اياقتالعاننان كەيىن بەگالى بوياريسوۆكە «گەرمانيانى جەڭگەنى ءۇشىن» مەدالى تابىستالدى. 312-اتقىشتار ديۆيزياسى 1945 جىلعى 5 مامىردا ەلبا وزەنىنىڭ شىعىس جاعالاۋىنا جەتەدى. وسى جەردە امەريكالىق جاۋىنگەرلەرمەن كەزدەسىپ, ءوڭىردى فاشيست اسكەرىنەن تازالاعان ەكەن. سودان 7 ماۋسىمعا دەيىن بەرليندە تۇراقتايدى. ديۆيزيا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن ماراپات يەلەنگەن. سمولەنسك قالاسىن ازات ەتۋدە كورسەتكەن جانقيارلىعى ءۇشىن اسكەري قۇرامانى «سمولەنسك ديۆيزياسى» دەپ اتاپ كەتتى. سونداي-اق «قىزىل تۋ» وردەنىمەن, ەكىنشى دارەجەلى سۋۆوروۆ وردەنىمەن, ەكىنشى دارەجەلى كۋتۋزوۆ وردەنىمەن ماراپاتتالدى. ديۆيزيا قۇرامىنداعى 9 ادام كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن الدى.
ايىرتاۋلىق جاۋىنگەر سوعىس اياقتالعاننان كەيىن ەلگە ورالدى. تۋعان جەرىنە ورالىپ, سوۆحوزدا جۇمىسىن جالعاستىردى. زەينەتكە شىققانعا دەيىن مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىستى. بۇگىندە ونىڭ ۇرپاعى اتاسىنىڭ ەرلىگىن ماقتانىشپەن ايتادى.
