فورۋمنىڭ ماقساتى – ۇلت تاريحىنداعى كەمەڭگەر تۇلعالاردىڭ پاراسات پايىمىن زەردەلەۋ, ولاردىڭ وي-مۇراسىن, تالىمدىك قاسيەتىن جاڭعىرتۋ, ۇلتتىق تاربيە جەلىسىن ساقتاي وتىرىپ, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن جالعاستىرۋ.
ۋنيۆەرسيتەت رەكتورىنىڭ كەڭەسشىسى, بەلگىلى قالامگەر ءارى ادەبيەت سىنشىسى قۇلبەك ەرگوبەك, وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ تاربيە قايراتكەرلىگى حاقىندا ءسوز سويلەدى. جازۋشى «مەكتەپ ۇستازى. جاستار ۇستازى. ۇلت ۇستازى» تاقىرىبىندا ارنايى بايانداما جاسادى. ق.ەرگوبەك قازاقتىڭ قازىرگى تاريحىندا وزىندىك ورنى بار بىرەگەي تۇلعا جايلى تىڭ دەرەكتەرمەن ءبولىستى. ەڭبەك جولىن اۋىل مەكتەبىندە قاراپايىم ۇستازدىقتان باستاعان ءو.جانىبەكوۆتىڭ ۇستازدىق قابىلەتىن ايشىقتاپ, جاستاردىڭ كوشباسشىسى, يدەولوگيالىق جۇمىستىڭ قوزعاۋشى كۇشى ساناتىنداعى قايراتكەرلىك قاسيەتىن جوعارى باعالادى. ەلدەن ەرەك قارىمى, تاعىلىمدى ەڭبەگى جونىندە مول ماعلۇماتتارمەن مازمۇندى بايانداپ بەردى.
– وزبەكالى جانىبەكوۆ – ۇلت ۇستازى. ۇجىم ۋنيۆەرسيتەتتى قوعام قايراتكەرىنىڭ ەسىمىمەن اتاساق دەگەن ۇسىنىسىن كوپشىلىككە ءبىلدىرىپ وتىر. ال بۇگىن وسى ۇسىنىستى جۇزەگە اسىرۋدىڭ العاشقى قادامى رەتىندە «وزبەكالى جانىبەكوۆ ورتالىعىن» اشتىق. مۇنى – قوعام قايراتكەرىنە دەگەن قۇرمەت, يگىلىكتى ءىس دەپ بىلگەن ابزال, – دەدى ول.
ءوز كەزەگىندە «ورتالىق ۇلت تاريحىنداعى ءبىرتۋار تۇلعانىڭ ەتنوگرافيالىق باي مۇراسىن زەرتتەۋگە قىزمەت ەتەدى», دەدى عالىمدار. ياعني ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى, قازاق مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋ ءۇردىسى مەن دامۋ بەلەستەرىن عىلىمي تۇرعىدا دايەكتەلەدى. سول ارقىلى پەداگوگ-مامانداردىڭ ءبىلىمى مەن تاجىريبەسى بۇرىنعىدان دا كەڭەيە تۇسپەك.
ءيا, ءو.جانىبەكوۆ ۇلتتىق رۋحانياتقا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان تۇلعا بولعانى ءسوزسىز. ول جوعارى لاۋازىمدى قىزمەت اتقارعان تۇستا قازاق مادەنيەتى جاقسى دامىدى. قايراتكەر ۇلتتىق مادەني قۇندىلىقتاردى قايتا تۇلەتىپ جاڭعىرتۋعا كوپ كۇش سالعانىن بىلەمىز. وسىلايشا ونىڭ ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگى ۇلت ۇستازى دەگەن ابىرويلى اتاققا بولەدى.
جيىنعا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلدەرىنەن بولەك, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپتى تۇلعالارى, رەسپۋبليكاداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الەۋمەتتىك جانە تاربيە ىستەرى بويىنشا پرورەكتورلارى, وقۋ ورىندارىنىڭ سالالىق دەپارتامەنت باسشىلارى, ستۋدەنتتىك ءوزىن ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باس عيماراتىندا «قازىعۇرت» فولكلورلىق ءانسامبلىنىڭ ونەرىمەن جانە «ۇستازعا تاعزىم» ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويۋ راسىمىمەن باستالعان فورۋم قوناقتارىنا « ۇلى دالا ەلى – وركەنيەتتەر توعىسىندا» ارحەولوگيالىق كورمەسى مەن ستۋدەنتتەردىڭ «تاريحي تۇلعالار جاستار كوزىمەن» اتتى سۋرەت جانە قولونەر شەبەرلەرىنىڭ كورمەسى تانىستىرىلدى.
ال باسقوسۋدىڭ رەسمي ءبولىمى «تاريحي تۇلعالار» كورىنىسىمەن باستاۋ الدى. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ القالى ماجىلىسىنە شىمكەنت قالاسىنىڭ ىشكى ساياسات جانە جاستار ىستەرى جونىندەگى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى سەرعازى ءابىلحايىروۆ قاتىسىپ, كەلگەن قوناقتارعا قۇتتىقتاۋ لەبىزىن ءبىلدىردى. سونىمەن بىرگە ول بيىك ازاماتتىق مارتەبەسى بار ۇلى تۇلعالاردى قۇرمەتتەۋگە, ولاردىڭ ەسىمدەرىن حالىق جادىندا جاڭعىرتۋعا ارنالعان ەلدىك جيىننىڭ شىمكەنت قالاسىندا ءوتۋىن ۇلكەن مارتەبە دەپ باعالاپ, حالىقتىڭ تۇعىرلى تۇلعالارىنىڭ ومىرلىك جولى ۇلتتىق تاريحي ساباقتاستىقتىڭ ۇزدىكسىز ءداستۇرىن جالعايتىنىن اتاپ ءوتتى.
بۇدان بولەك عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ا.ابىلايحاننىڭ «بابالار اڭساعان پاراساتتى, كەمەل ۇرپاق» جانە وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور گ.سۇگىرباەۆانىڭ «وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى ترانسفورماتسياسى جانە ۇلتتىق كود» تاقىرىبىنداعى باياندامالارى تىڭدالدى. ۋنيۆەرسيتەت باسشىسى گ.سۇگىرباەۆا فورۋم جۇمىسىنا قاتىسۋعا كەلگەن ازاماتتاردىڭ ىزگى نيەت, ىقىلاستارىنا ەرەكشە ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, وقۋ ورنىنىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى جونىندە كەڭ ماعلۇمات بەرە كەتتى. رەكتور ءوز بايانداماسىندا وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 2020 جىلدان باستاپ ءبىلىم بەرۋدەگى زاماناۋي ترەندتەرگە سايكەس ترانسفورماتسيانىڭ جاڭا كەزەڭىنە قادام باسقانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق وسىناۋ باستامالار ساپالى زاماناۋي ءبىلىم, ىرگەلى يننوۆاتسيالىق عىلىم, رۋحاني قۇندىلىققا نەگىزدەلگەن تاربيە, دامىعان ينفراقۇرىلىم باسىمدىقتارى بويىنشا ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىنا توقتالدى.
جاڭا فورماتتاعى پەداگوگتەردى دايارلاۋدا رۋحاني كەمەلدەنۋ مەن ۇلتتىق كودتى نەگىزگە العان ۋنيۆەرسيتەت كەشەندى رەبرەندينگ جۇرگىزگەنىن, ناتيجەسىندە وقۋ ورنىنىڭ جاڭا لوگوتيپى بەكىتىلىپ, وقۋ عيماراتتارىنا «شاڭىراق», «تۇمار», «قازىنا» سىندى ۇلتتىق اتاۋلار بەرىلگەنىن مالىمدەدى. نەگىزگى اۋديتوريالار « ۇلى دالا», «ماڭگىلىك ەل» دەگەن اتاۋلارعا يە بولسا, ءماجىلىس زالى «قازاقستان» اتاۋىمەن اتالاتىنىن حابارلادى. وقۋ ورنىنىڭ سايتى دا تۇرلەنىپ, جاڭا تارتىمدى فورماتقا كوشىرىلگەنىن جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە ۇلتتىق تانىمنىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋدە بىرنەشە حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىرىلعانىن, ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارىنىڭ باستاماسىمەن ۇلتتىق كود تاقىرىبى بويىنشا تىڭ مازمۇندى عىلىمي جوبالاردى ىسكە اسىرۋ قولعا الىنعانىن باياندادى.
فورۋم بارىسىندا سپيكەرلەر تاراپىنان « ۇلى ۇستاز – ءال-فارابي», «اباي قۇنانباەۆتىڭ «تولىق ادام» ءىلىمى جانە قازىرگى جاستار», ء«ال-فارابي جانە شاكارىم مۇراسىنداعى «كەمەل ادام» ماسەلەسى», «ى.التىنسارين مۇرالارى تاربيە قۇرالى رەتىندە», « ۇلى دالانىڭ ۇلى قىزدارى», «ستۋدەنتتىك جاستار اراسىندا ەسىرتكى جانە ناشاقورلىقتىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى, كەزدەسەتىن ماسەلەلەر مەن شەشۋ جولدارى», «اكادەميالىق ادالدىق جانە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋداعى جاستاردىڭ ۇلەسى», ء«اليحان بوكەيحانوۆ جانە الاش اعارتۋشىلارى ۇلتتىق تاربيە تۋرالى», «ماعجان جۇماباەۆتىڭ «پەداگوگيكا» ەڭبەگى جانە جاستار تاربيەسى», «تسيفرلىق تەحنولوگيالار پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدىڭ قۇرالى رەتىندە» تاقىرىپتارى بويىنشا باياندامالار تىڭدالدى.
جيىننىڭ ەكىنشى بولىگىندە ۋنيۆەرسيتەتكە كەلگەن قوناقتار وقۋ ورداسىنىڭ قوعامدىق كاسىپتەر دايارلاۋ ورتالىعىنىڭ ۇيىرمە جەتەكشىلەرى وتكىزگەن «ۇلتتىق كود – رۋحاني بولمىس كىلتى» شەبەرلىك ساباقتارىن تاماشالادى. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پرورەكتورلارىنا ارنالىپ «ماعجان جۇماباەۆتىڭ مۇراسى نەگىزىندە بالالاردى تسيفرلىق ويىندارمەن تاربيەلەۋ مەن وقىتۋ», «جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى تاربيە جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ ادىستەمەلىگى» سەمينارلارى ۇيىمداستىرىلىپ, «اشىق ميكروفون» فورماتىندا جيىلعان كوپشىلىك ءبىر-بىرىمەن پىكىر الماستى.
ال ستۋدەنتتىك ءوزىن ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى ءۇشىن كوشباسشىلىق قاسيەت پسيحولوگيالىق ترەنينگى وتكىزىلىپ, جاستار وزدەرىنىڭ ماسەلەسىنە ارنالعان پىكىر الماسۋ الاڭىندا باس قوستى. كەلەلى جيىن ۋنيۆەرسيتەت جاستارىنىڭ گالا-كونتسەرتىمەن جالعاسىن تاپتى.
وسى تۇستا ايتا كەتۋ كەرەك, بيىل «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى» ازىرلەنىپ, بەكىتىلدى. اتالعان قۇجاتتا باسىم باعىتتاردىڭ نەگىزگىسى رەتىندە وتاندىق عالىمدار سانىن ارتتىرۋ, عىلىمي ەكوجۇيەنى نىعايتۋ, عىلىمنىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسىن ارتتىرۋ, ۋنيۆەرسيتەتتىك عىلىمدى دامىتۋ, عىلىمدى باسقارۋدىڭ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ سەكىلدى مىندەتتەر ايقىندالعان.
ءوز كەزەگىندە شىمكەنت قالاسىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن جىلى عىلىمدى قولداۋعا 200 ملن تەڭگەگە جۋىق قارجى باعىتتالدى. عىلىم سالاسىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋ اياسىندا 6 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, ونىڭ 3-ءى «جاس عالىم» باعىتىنا ارنالدى. ال 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق جوبالار بويىنشا گرانتتىق قارجىلاندىرۋعا 13 جوبا ۇسىنىلدى. ۋنيۆەرسيتەتتە سوڭعى ەكى جىلدا 90-نان استام ماقالا حالىقارالىق رەتسەنزيالاناتىن جۋرنالداردا جاريالانسا, 20 ادەبي تۋىندى اۆتورلىق كۋالىك يەلەندى. 5 وقىتۋشى-پروفەسسور «بولاشاق» ستيپەندياسىنىڭ يەگەرى ساناتىندا عىلىمي تاعىلىمدامادان ءوتتى. عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىن ۋنيۆەرسيتەتىشىلىك قارجىلاندىرۋ شەڭبەرىندە 8,5 ملن تەڭگەگە 8 جوبا ىرىكتەلىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. بيىل بۇل باعىتقا قارالعان قارجى 13,5 ملن تەڭگەگە جەتتى. سوڭعى ءۇش جىل كولەمىندە ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا 6 – حالىقارالىق, 4 – رەسپۋبليكالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا ءوتىپ, وسى كەزەڭدە 74 ستۋدەنت حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق وليمپيادالاردىڭ جەڭىمپازى اتانعان. ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا تاجىكستاننىڭ حۋدجاند مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيى, «قازاقستان حالقىنا» جانە «Kemel Bolashaq» قورلارىمەن ارىپتەستىك بايلانىستار ورناتىلعان.
سونىمەن ەكى كۇنگە جالعاسقان رەسپۋبليكالىق فورۋمعا قاتىسۋشىلارى «جاڭارعان, جاڭعىرعان, تۇرلەنگەن تۇركىستان» تاقىرىبى اياسىندا تۇركىستان وبلىسى اۋماعىنداعى مادەني-تاريحي ورىندارمەن دە تانىسىپ قايتتى.
