سەبەبى قۋانىشباەۆتىڭ اباي بەينەسىن ءدال اۆتور قيالىنداعىداي بەينەلىلىك بيىگىنە الىپ شىعادى دەگەنگە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءوزى ۇلكەن كۇمانمەن قاراپتى. ءتىپتى ءاۋ باستا ۇلى جازۋشى ابايعا لايىق اكتەر تابا الماي: «اتتەڭ, اكتەر سۆەردلين قازاقشا بىلسە, ناعىز ابايدىڭ بەينەسىن جاساي الار ەدى-اۋ!..» دەپ اھ ۇرىپتى. ونىڭ ۇستىنە شوقتىعى بيىك بۇل تاريحي بەينەگە اركىمنىڭ-اق تالاسى ءھام دامەسى بولعانى انىق. تالاستى تا تارتىستى ءساتتى رەجيسسەر اسقار توقپانوۆ: «مەن ابايدى قاليبەككە بەردىم دەگەنىمدە, ءتىپتى اكتەرلەر دە سەنگەن جوق. ونى مەن شاكەن (ايمانوۆ) مەن قاپاننىڭ (بادىروۆ): «توعىزىنشى دۋبلەر بولساق تا ابايدى وينايمىز...» دەگەن تۆورچەستۆولىق تىلەكتەرىنەن اڭعاردىم» دەپ جازادى.
العاشقى تالقىلاۋدا باستى رولگە قاليبەكتى لايىق دەپ تاپقان رەجيسسەر توقپانوۆ تاڭداۋىنا مۇحتار اۋەزوۆ تە ءوزىنىڭ كوڭىلتولماۋشىلىعىن جاسىرماپتى. ال مۇنداي كۇدىك البەتتە سەزىمتال اكتەر كوڭىلىن سەنىمسىزدىككە ۇرىندىرعانى انىق. ءدال وسى كەزدى رەجيسسەر بىلاي دەپ ەسكە الادى:
«...كەلەسى كۇنى مۇحتار تەاترعا كەلدى. كورەرمەندەر زالىنىڭ ەڭ تۇكپىرىنە بارىپ وتىردى دا ماعان: «باستاي بەر!» دەدى. رەپەتيتسيا باستالىپ كەتتى. ايدار مەن اجاردى بايلاۋ ساحناسىنان باستاپ ويعا شومىپ تۇرعان ابايعا ورازبايدىڭ: «ارۋاق بارى شىن بولسا, قانات-قۇيرىعىڭدى وتارمىن سەنىڭ!» دەگەن جەرىنە دەيىن ءۇنى شىقپاي وتىرعان اۆتور, ابايدىڭ: «سەن نە دەيسىڭ؟» دەگەن جەرىندە اتىپ تۇرىپ, جۇگىرىپ ءبىرىنشى قاتارعا جەتىپ كەلىپ: – ەي, قاليبەك, «سەن نە دەيسىڭ؟» دەگەندى ايتا المايسىڭ عوي. ءتىلىڭ كۇرمەلەدى عوي... وسى كۇنگە دەيىن ءبىر ءسوزىن ايتا المايسىڭ. سەنەن قالاي اباي شىعادى؟ «سەن نە دەيسىڭدە» بۇكىل اباي بەينەسىنىڭ كىلتى تۇر. وسى ءبىر سوزىندە كۇيىنۋ دە, ءتۇڭىلۋ دە, تەبىرەنۋ دە, تاڭدانۋ دا, تاعىسىن تاعى تولىپ جاتقان كوپ استارلى سىر جاتىر. ال سەنىڭ «نە دەيسىنىڭدە» جالاڭ قابات, جاي ادامنىڭ ايتاتىن, وندا دا تۇتىقپا جابىنىڭ ءۇنى عانا تۇر. ءپالى, سەندەردەي اكتەرى بار, مىناداي رەجيسسەرى بار مەن باقىتسىزبىن. «اباي» تراگەدياسى – سيمفونيا, ال سيمفونيانى بالالايكامەن ويناسا نە بولار ەدى؟ سەندەر بالالايكاشىسىڭدار, دەپ قاليبەكتى دە, مەنى دە, بۇكىل كوللەكتيۆتى دە قاتتى مۇقاتىپ, كۇدەر ۇزە اۆتور سەمەيگە ءجۇرىپ كەتتى».
وسى وقيعادان كەيىن تىعىرىققا تىرەلگەن شىعارماشىلىق توپ ەندى شىنداپ ساسا باستايدى. الايدا شەگىنەرگە جول جوق ەدى. سوندىقتان رەجيسسەر اكتەر بويىنا ابايدى ء«سىڭىرۋ» ءۇشىن سان ءتۇرلى ايلا-تاسىلگە كوشەدى. ونىڭ العاشقىسى – رەجيسسەرلىك مەنمەندىككە سالماي, ءبىرىنشى پلانعا اكتەردىڭ ءوزىن شىعارۋ. ياعني اسقار توقپانوۆ اكتەردى ءوز تالابى نەگىزىندە توقپاقتاماي, كەرىسىنشە ساحناگەرگە بارىنشا ەركىندىك بەرەدى. «ابايدى مەنەن ارتىق ەشكىم بىلمەيدى, ءتىپتى رەجيسسەرىنىڭ ءوزى مەنەن سۇرايدى, ۇيرەنگىسى كەلەدى» دەگەن سانا قاليبەككە بەرىك ورناسىن دەپ تىلەدىم. بۇلاي ەتكەن سەبەبىم – اكتەر وزىنە ءوزى ابدەن بەرىك سەنسە, ابايعا لايىقتى سانالى تاكاپپارلىق, ۇستازدىق سەزىمى ونىڭ ويىنا نىق ورناپ, بەكىنەدى. رەجيسسەر بىلەتىندىگىن ءبىلدىرىپ, اكتەردىڭ الدى-ارتىن وراپ تاستاسا, وندا جالتاقتىق, شاكىرتتىك پايدا بولادى, وزىنە ءوزى ونشا سەنىڭكىرەمەيدى, قاناتتانا, شابىتقا يە بولا الماي قالادى» دەپ تۇسىندىرەدى بۇل قادامىن رەجيسسەردىڭ ءوزى.
ەكىنشىسى – قاليبەك قۋانىشباەۆتىڭ اكتەرلىكتەن بولەك, جازۋشىلىق تا ونەرى بار. كەزىندە جارىق كورگەن «شانشارلار» دەگەن جيناعى ساحناگەردى ۇلى اقىن بەينەسىنە جاقىنداتا تۇسەر تاماشا جول ەدى. وسىنى تۇسىنگەن رەجيسسەر دايىندىق بارىسىندا اكتەر ويىنىنداعى اتالعان شىعارماشىلىق قابىلەتتىڭ بارىنشا اشىلۋىنا جاعداي جاسايدى. ناتيجەسىندە, «اباي اۋزىنداعى ويلار, ويلاردان تۋعان سوزدەر ساحنادا جاتتاندى ايتىلماي, جازۋشى قاليبەكتىڭ ءوز تىلەگىنەن, ماقساتىنان تۋعان ىستىق, اسەرلى, ارەكەتتى دۇنيەگە اينالىپ وتىردى. اباي مەن اكتەردىڭ تىلەگى دە, ويى دا تابيعي قابىسىپ, ابايدىڭ جىلاۋى, قۋانۋى, كۇيىنۋى, ءتۇڭىلۋى قاليبەكتىڭ ءوز قاسيەتىنە اينالىپ, كەيىپكەرماندىلىك دارەجەسىنە كوتەرىلدى».
اباي بەينەسىنىڭ شىنايىلىق بيىگىندە بەدەرلەنۋىنە جول سالعان ءۇشىنشى ءتاسىل – گريم. زامانىنداعى ءوز ءىسىنىڭ كانىگى شەبەرى ايگىلى سۋرەتشى سەرگەي گۋسكوۆ جاساعان گريم قۋانىشباەۆتى اباي بەينەسىنە تىپتەن جاقىنداتا ءتۇستى: «اباي گريمىمەن اكتەرلەرگە كەلگەندە ءبارىنىڭ كوزقاراستارى, باعالاۋلارى مۇلدە وزگەرىپ كەتتى. ۇلكەندى-كىشىلى – ءبارى-ءبارى يباداتپەن, قۇرمەتپەن قارسى الىستى. ءتىرى ابايدى كورگەندەي بولىپ ارداقتاپ, باس يە قابىلدادى» دەپ ەسكە الىپتى رەجيسسەر بۇل تاريحي ءساتتى.
ءسويتىپ, قالىڭ قازاق اسىعا كۇتكەن «اباي» قويىلىمىنىڭ پرەمەراسى 1940 جىلدىڭ 20 قازانىندا زور تابىسپەن وتەدى. باسىنان سەنىمسىزدىك تانىتقان اۆتوردىڭ ءوزى شەبەر سومدالعان اباي بەينەسىنە يلانعانى, ءتانتى بولعانى سونشالىق: «...جامان قاليبەكتەن جاپ-جاقسى اباي شىعىپتى» دەپ ريزا كوڭىلىن جاسىرماي, اكتەردىڭ قولىن الىپ, قۇشاعىنا قىسىپتى.
قاليبەك قۋانىشباەۆتىڭ اباي بەينەسىن كەمەلىنە كەلتىرە كەيىپتەگەنى سونشالىق, ءوز داۋىرىندە بۇل تابىستى ەڭبەك تومازو سالۆيني مەن وستۋجەۆتىڭ وتەللوسى, ب.بابوچكيننىڭ چاپاەۆى سىندى كەسەك بەينەلەرمەن قاتار ايتىلدى. ال تاريحي قويىلىمدى كوزىمەن كورگەندەر قاللەكيدىڭ ابايىن ءالى كۇنگە دەيىن اڭىز عىپ ايتادى.
راس, ساحنادا ويلى, كەسەك بەينە تۋدىرۋ وڭاي ەمەس. اسىرەسە, كەيىنگى كەزدە ءتۇرلى فورما مەن جاڭالىق قۋىپ, جالاڭدىققا ۇرىنىپ جاتقان كەي رەجيسسەردىڭ جەڭىل جۇمىستارىن كورگەندە, ەرىكسىز العاشقى ابايدىڭ ساحناعا شىعۋ تاريحىن ەسكە الامىز. سونداي ساتتە جاڭالىق ەمەس, ەڭ اۋەلى كەمەلدىككە كوتەرىلۋدى ويلاعان تالاعامپاز اۋەزوۆ, تالاپشىل توقپانوۆ ءھام كەمەڭگەر قۋانىشبەۆ وداعى ويعا ورالادى. تەاترداعى جاڭالىققا قۇشتار جاستارعا ساحنادا ۇلى ابايدىڭ تاريحي بەينەسىن تۋدىرعان تۇلعالاردىڭ وسى ءبىر جەمىستى ەڭبەگى تاعىلىم بولسا, قانەكي؟!.
