عىلىم • كەشە

تورعايدان بوستونعا دەيىن...

5 مين
وقۋ ءۇشىن

كەي ادامنىڭ ءومىرى مەن ەڭبەك جولى تۇتاس ءبىر ۇرپاققا ونەگە بولىپ, جول نۇسقايتىنى انىق. بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز – حالىقارالىق دەڭگەيدە ءبىلىم العان ۇستاز, اقش-تاعى بوستون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ مامانى قارلىعاش ناديم. ونىڭ العاشقى ءبىلىم ساپارى ل. ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «اۋدارما ءىسى» ماماندىعىنان باستاۋ العان. ستۋدەنت كەزىندە قارلىعاش حالىق­ارالىق مۇمكىندىكتى ءتيىمدى پايدالانا ءبىلدى. «اكادەميا­لىق ۇتقىر­لىق» باعدارلاماسى ارقىلى پول­شانىڭ وپولە قالاسىندا وقىپ, ەۋرو­پالىق ءبىلىم جۇيەسىمەن تانىستى. شەتەلدەگى بۇل تاجىريبە ونىڭ دۇنيە­­تانىمىن كەڭەي­تىپ قانا قويماي, حالىقارالىق بايلانىس ورناتۋىنا جول اشتى.

تورعايدان بوستونعا دەيىن...

كەيىن ءوزى دە ۇستاز رەتىندە شا­كىرتتەرىن الەمدىك ءبىلىم جۇيە­سىمەن, ءارتۇرلى مادەنيەت­پەن تانىسۋعا ىنتالاندىرىپ, ولاردى ەۋروپانىڭ مادەني جانە تاريحي ورتالىقتارىنا باستاپ بارىپ ءجۇردى. ستۋدەنتتەرى العاش رەت شەتەلگە شىعىپ, اعىلشىن تىلىندە ەركىن سويلەسۋگە ىنتا­لانعانىن كورگەن ول سول اسەردەن ءالى ارىلا الماي ءجۇر.

ەڭبەك جولىن استاناداعى ەۋرازيا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتىنىڭ جوعارى كوللەدجىندە اعىلشىن ءتىلى وقىتۋشىسى رەتىندە باستاعان قارلىعاش كەيىن جەكە ءبىلىم سالاسىنا بەت بۇردى. ول استانادا «Eager Beaver» ءتىل ورتالىعىن اشىپ, جۇزدەگەن وقۋشى مەن ستۋدەنتتىڭ اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋىنە كومەكتەستى. ونىڭ شاكىرت­تەرى ءتۇرلى وليمپيادالار مەن ءبىلىم سايىستا­رىندا جوعارى ناتيجەلەر كورسەتىپ, جۇلدەلى ورىندارعا يە بولدى. ۇستاز ءۇشىن ەڭ ۇلكەن ماراپات, ارينە, شاكىرتتەرىنىڭ جەتىستىگى. قار­لىعاشتىڭ كاسىبي قىزمەتىنىڭ باستى ەرەك­شەلىگى دە وسى ۇستانىمنان ايقىن كورىنەدى.

ماگيستراتۋرادا وقىپ جۇرگەن كەزىن­دە قارلىعاش اقش-تاعى «JNCL-NCLIS Leadership & Advocacy Program» باعدار­لاماسىنا قاتىسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. سان تەستتەن ءوتىپ, ىرىكتەلگەن ول ۆاشينگتوندا تاعىلىمدامادان ءوتتى. سول ساپار ونىڭ ومىرىندەگى ماڭىزدى كەزەڭدەردىڭ بىرىنە اينالدى. الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن بارعان ادامدار, ءتۇرلى مادەنيەتتەردىڭ توعىسى, جاڭا مۇمكىندىكتەرگە تولى ورتا ونىڭ بالا كۇنگى ارماندارىنىڭ ءبىرىن ورىنداعانداي بولدى. سول كەزدە ول كەيىن كەلە امەريكاعا قايتا بارىپ,  حالىقارالىق دەڭگەيدە ءبىلىم الۋدى ماقسات ەتتى. ارادا بەس جىل وتكەندە بۇل ارمانى شىندىققا اينالدى. كوپ وتپەي قارلىعاش «بولاشاق» حالىقارالىق باعدارلاماسى ستيپەندياسىن جەڭىپ الدى.

«بوستون ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الا ءجۇرىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمدەرىن دايارلايتىن ەڭ بەدەلدى باعدارلامالاردىڭ ءبىرى – CELTA كۋرسىن Pass B ناتيجەسىمەن اياقتا­دىم. بۇل كورسەتكىش – الەم بويىنشا وسى باعدارلامانى تامامداعان مۇعالىمدەردىڭ شامامەن ۇزدىك 20-25 پايىزىنا عانا بەرىلەتىن جوعارى ناتيجە. اتالعان جەتىستىك مەنىڭ كاسىبي دايىندىعىمنىڭ ساپاسىن جانە ۇزدىكسىز دامۋعا دەگەن ۇمتىلى­سىم­دى ايقىن دالەلدەيدى. اقش-تا ءبىلىم الا ءجۇرىپ, مەن تەك ستۋدەنت رەتىندە عانا ەمەس, كاسىبي مامان رەتىندە دە بەلسەندى دامىدىم. سونىمەن بىرگە حالىقارالىق كونفەرەنتسيالارعا قاتىسىپ, الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن ءبىلىم سالاسىنىڭ ماماندارىمەن تاجىريبە الماستىم. ۋاقىت وتە كەلە ءوزىمنىڭ باستى ميس­سيامنىڭ ءبىرى – حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى اقپاراتتى ەلىمىز­دىڭ مۇعالىمدەرىنە جەتكىزۋگە قۇلشىنىپ ءجۇرمىن», دەيدى ول.

وسى باعدارلاما اياسىندا ول وتباسىمەن بىرگە امەريكا قۇراما شتاتتارىنا قونىس اۋدارىپ, الەمنىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن بوستون ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا قابىلداندى. مۇندا ول TESOL & Applied Linguistics باعدارلاماسى بويىنشا ەكىنشى ماگيسترلىك دارەجەسىن الدى. بۇل كەزەڭ ونىڭ اكادەميالىق ءارى كاسىبي دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەردى. الەمنىڭ ءتۇرلى ەلدەرىنەن كەلگەن ماماندارمەن بىرگە ءبىلىم الۋ قارلىعاشقا حالىقارالىق تاجى­ريبە جيناقتاپ, زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ تاسىلدەرىن تەرەڭ زەرتتەۋگە مۇمكىندىك بەردى.

امەريكاداعى وقىعان جىلدارى قارلىعاش­­تىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باستاما­سى­نا جول اشتى. ول حالىقارالىق باع­دار­لامالار مەن كاسىبي دامۋ مۇمكىن­دىك­تەرى تۋرالى اقپاراتتىڭ ەلىمىزدەگى, اسىرەسە اۋىلداعى مۇعالىمدەرگە جەتكىلىكسىز ەكەنىن بايقادى. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقسا­تىندا الەۋمەتتىك جەلىدە «Coffee, Tea & Chalk» قاۋىمداستىعىن قۇردى. وسى الاڭ ارقىلى ۇستازدار حالىقارالىق گرانتتار, كون­فەرەنتسيالار, تاعىلىمدامالار مەن كاسىبي دامۋ باعدارلامالارى تۋرالى اق­پارات الادى. قارلىعاش تۇراقتى تۇردە تەگىن ۆەبينارلار وتكىزىپ, ارىپتەستەرىنە حالىقارالىق مۇمكىندىككە جول اشۋعا كومەك­تەسىپ كەلەدى.

قارلىعاش ءناديمنىڭ ءومىر جولى تور­عايداعى قاراپايىم اۋىلدان باستالىپ, استانا, ەۋروپا, ءتىپتى سوناۋ امەريكاعا جالعاسقان ءبىلىم ساپارىنا ۇلاستى. زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «حالىق پەن حالىقتى, ادام مەن ادامدى تەڭەستىرەتىن – ءبىلىم» دەگەن اسىل ءسوزى قارلىعاش سىندى تالاپتى جاستىڭ ومىرىنە قاراتا ايتىلعانداي. ونىڭ تورعايدان بوستونعا دەيىن ءبىلىم سوقپاعى – زامانداستارىنا ۇلگى.

سوڭعى جاڭالىقتار