الەم بىرىنشىلىگىنىڭ ءۇشىنشى پارتياسى 12 ءساۋىر – عارىشكەرلەر كۇنىنە تۇسپا-تۇس كەلگەندىكتەن, ءداستۇر بويىنشا باسەكەنىڭ العاشقى ءجۇرىسىن جاساۋ قازاقستاننىڭ ەكىنشى عارىشكەرى, 1994-2001 جىلدار ارالىعىندا ءۇش مارتە اۋە كەڭىستىگىنە كوتەرىلىپ, اسپان الەمىندە 341 كۇن 09 ساعات 46 مينۋتىن وتكىزگەن, سەگىز رەت اشىق كوسموسقا شىققان تالعات مۇساباەۆقا بۇيىردى. ادەتتە, ويىندى اق تاستارمەن باستايتىن شاحماتشى العاشقى رەسمي ءجۇرىستى جاسايتىن تۇلعاعا ءوزىنىڭ ءبىرىنشى قادامىن قاي تاسپەن باستايتىنىن ايتىپ, ۇسىناتىن. الايدا يان نەپومنياششي وسىمەن ەكىنشى مارتە قۇرمەتتى قوناققا قارسىلاسى الدىندا ءوزىنىڭ العاشقى قادامىنىڭ قۇپياسىن اشۋدان باس تارتىپ, ت.مۇساباەۆقا قالاعان تاسىن قيمىلداتۋعا رۇقسات بەردى.
ماتچقا توقتالار بولساق, دين ويىن زالىنا ماتچ باستالاردان شامامەن بەس مينۋت بۇرىن ەرتە كەلدى. ول الدىمەن قارسىلاسىنىڭ اتىن حاتتاماعا جازىپ, تاقتاداعى فيگۋرالارىن مۇقيات تۇزەتىپ, ۇستەلدىڭ شاڭىن ءسۇرتىپ قويدى. ال يان نەپومنياششي بولسا, ءۇشىنشى پارتيانىڭ باستالۋىنا ەكى مينۋت قالعاندا كەلدى. دين ياننىڭ قولىن الىپ, ورنىنان تۇرىپ, كۇرتەسىن شەشىپ, ورىندىققا قويدى دا قايتا وتىردى. وسى ءساتتى نازاردان تىس قالدىرماعان شاحمات ماماندارى قىتايلىق گروسسمەيستەردىڭ بۇل ارەكەتىنە تاڭدانىستارىن ءبىلدىردى. ياعني ولار الدىڭعى ەكى ويىنداعى دينگە قاراعاندا ءۇشىنشى پارتيانىڭ الدىنداعى دين – ءوز-وزىنە سەنىمدى جانە جەڭىسكە دەگەن جىگەرى انىق بايقالعانىن ايتادى.
ماتچ قارساڭىندا فيدە-ءنىڭ قازاق تىلىندەگى كوممەنتاتورى ءارى شاحماتشى ولجاس مەڭعاليمەن تىلدەسكەنىمىزدە ول دين ليجەن بۇدان بىلاي ويىنىن جاقسارتپاسا, مەرزىمىنەن بۇرىن جەڭىلىپ قالۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتقان ەدى. «جالپى دين – بۇرىن-سوڭدى مۇنداي اۋقىمدى جارىستارعا قاتىسپاعان تاجىريبەسى از شاحماتشى. استاناداعى الەم چەمپيوناتىنىڭ العاشقى ەكى پارتياسىنان كەيىن ونىڭ وسى تاجىريبەسىزدىگى انىق بايقالدى. ماسەلەن, ول ءبىرىنشى پارتيادا وتە ناشار وينادى. جەڭىلىپ قالۋى دا مۇمكىن ەدى. بىراق باعىنا وراي تەڭ ءتۇستى. ال ەكىنشى پارتيادا ياننىڭ قارقىنىنا توتەپ بەرە الماي, «شاشىلىپ» قالدى. ەندى ول ءۇشىنشى پارتيادان باستاپ جان دۇنيەسىمەن بەرىلىپ ويناپ, كاسىبي دەڭگەيىن كورسەتە المايتىن بولسا, باسەكە مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتالۋى دا عاجاپ ەمەس», دەدى ساراپشى.
يان نەپومنياششي ءۇشىنشى پارتياداعى العاشقى ءجۇرىسى ارقىلى كوپشىلىكتى ءبىراز تاڭعالدىردى دەسە دە بولادى. ويتكەنى يان ادەتتە ماتچتى d4 جۇرىسىمەن باستايتىن. الايدا ول بۇل جولى قادامىن وزگەرتىپ, e4 ءجۇرىسىن جاسادى. دين دە ءبىرىنشى جۇرىسىنەن ورتالىق الاڭدى كۇشەيتتى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ەكى شاحماتشى دا 17 جۇرىسكە دەيىن 2022 جىلعى انيش گيري مەن دين ليجەن اراسىنداعى پارتيانى دالمە-ءدال قايتالادى. سول كەزدە ول باسەكە دە تەڭ اياقتالعان بولاتىن.
ماتچتىڭ 16-شى جۇرىسىنە كەلگەندە ويىندى اعىلشىن تىلىندە جۇرگىزىپ وتىرعان ا.گيري ياننىڭ f3 قادامىن اسا ءساتسىز ءجۇرىس دەپ باعالاپ, وعان بۇلاي جۇرۋگە كەڭەس بەرمەيتىنىن ايتىپ قالدى. سەبەبى ءوزى دە ءبىر جىل بۇرىن دينمەن ويناعاندا f3 ءجۇرىسىن جاساعان ەكەن. ول نەپومنياششيگە 16-شى جۇرىستە Nb3 ءجۇرىسى الدەقايدا ءتيىمدى بولار ەدى دەيدى. ال ماتچتى قازاقشا جۇرگىزگەن ولجاس مەڭعالي دە ەكى شاحماتشىنىڭ ءبىر جىل بۇرىنعى ويىندى قايتالاپ جاتقانىنا تاڭعالعانىن ايتتى.
دەگەنمەن يان 17-ءشى جۇرىسكە كەلگەندە گيري-دين پارتياسىنان اۋىتقىپ, Nce2 قادامىن جاسادى. بىراق ءارى قارايعى ماتچ 30 جۇرىسكە دەيىن جالعاسىپ, تاعى دا تەڭ ناتيجە تىركەلدى. بۇل جولعى باسەكە ءۇش ساعاتقا جالعاستى. ەكى شاحماتشى ءبىرىنشى پارتيادا 49 ءجۇرىس جاساپ, بەس ساعاتتىق ماتچتا تەڭ ويناعان بولاتىن.
ءۇشىنشى پارتيادان كەيىن ەكى شاحماتشى دا ادەتتەگىدەي ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا قاتىسىپ, ويىن تۋرالى ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. «وتە تارتىستى ويىن بولدى. بىراق ناتيجەگە كوڭىلىم تولمايدى. دەسە دە تەڭ ەسەپتىڭ ءوزى ەكەۋمىزدى دە قاناعاتتاندىراتىن ناتيجە دەپ ويلايمىن», دەدى دين. يان نەپومنياششي دە «تەڭ ناتيجە – بۇگىنگى ويىننىڭ ءادىل باعاسى», دەپ قىسقا قايىردى.
استانادا ءوتىپ جاتقان شاحمات الەمىندەگى ەڭ ەلەۋلى وقيعانى كوزبەن كورىپ, يان نەپومنياششي مەن دين ليجەن اراسىنداعى تارتىستى باسەكەنى تاماشالاۋ ءۇشىن الىس-جاقىن شەتەلدەردەن جانكۇيەرلەرمەن بىرگە بىرقاتار داڭقتى گروسسمەيستەرلەر دە كەلگەن.
ءۇشىنشى جارىس كۇنى اياسىندا ماتچتى 2018 جىلعى جىلدام شاحماتتان الەم چەمپيونى, 2011 جىلى 14 جاس, 11 اي, 14 كۇندە گروسسمەيستەر اتاعىن العان رەسەيلىك شاحماتشى دانيل دۋبوۆ جانە الەم بىرىنشىلىگىنىڭ ءار جاس ساناتىنداعى جەڭىمپازى, قازاق قىزدارى اراسىنداعى ەڭ جاس گروسسمەيستەر اتانعان وتانداسىمىز دينارا سادۋاقاسوۆامەن بىرگە تاماشالاۋدىڭ ءساتى ءتۇسىپ, باسەكە بارىسىندا ويىن تۋرالى پىكىرلەرىن دە سۇراپ بىلدىك.
– ەكى پارتيانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا يان ءبىر جەڭىس جانە ءبىر تەڭ ويىنمەن الدا كەلە جاتىر. الەم چەمپيوناتىنىڭ الدىندا شاحمات ماماندارى, جانكۇيەرلەر وزدەرىنىڭ فاۆوريتتەرىن ايتىپ جاتتى عوي. مەنىڭ ويىمشا, نەپومنياششيدە الەم چەمپيونى اتانۋعا جاقسى مۇمكىندىك تۋىپ تۇر. ويتكەنى فۋتبول تىلىمەن ايتار بولساق, يان ءبىر گول سوعىپ, ەسەپتە العا شىعىپ الدى. ەندى ول وسى باسىمدىعىن ساقتاپ قالۋعا ءتيىس. سونىمەن قاتار ونىڭ بۇل بىرىنشىلىكتە قارسىلاسىنا قاراعاندا تاجىريبەسى مول. ال تاجىريبە كوپ جاعدايدا ۇلكەن ءرول وينايتىنىن ۇمىتپاعان ابزال, – دەدى د.دۋبوۆ.
ال دينارا سادۋاقاسوۆا مۇنداي تارتىستى باسەكەلەردە بولجام جاساۋ قيىن بولاتىنىن, تارازى باسى كەز كەلگەن ۋاقىتتا اۋىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. «ازىرشە شاحماتشىلار ەكى پارتيا وينادى. باسىمدىق ياندا بولعانىمەن, دين كەز كەلگەن ۋاقىتتا ويىندا بۇرىلىس جاساپ كەتۋى مۇمكىن. ول ءبىرىنشى پارتيادا تەڭ ويناپ, ەكىنشىسىندە جەڭىلگەنىمەن, الداعى ۋاقىتتا جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنىپ, ويىنعا بەيىمدەلەدى دەپ ويلايمىن», دەيدى د.سادۋاقاسوۆا.
