قوعام • 01 قاراشا, 2022

جاۋىر جابا توقىلماسىن

985 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەل تاۋەلسىزدىگىن ساقتاپ, ونى كەلەر ۇر­پاق­قا اماناتتاۋ – ۇلى مىندەت. بۇل مىندەت ساپالى ورىندالۋى قاجەت. ياعني ەل تاۋەل­سىزدىگىن كەلەر ۇرپاققا تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ, اۋىر زارداپتار اكەلۋى مۇمكىن قاۋىپ-قاتەر­لەردى قازىر ەڭسەرىپ, مەملەكەتتىڭ ىن­تى­ماعىن بارىنشا نىعايتىپ بارىپ اماناتتاعان ءجون. بۇلاي ەتپەيىنشە تاۋەل­سىز­دىگىمىزدى وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ قولىنا تاپسىردىق دەپ توقمەيىلسۋ جارامايدى. سوندىقتان ەل تاۋەلسىزدىگىن قىل كوپىردىڭ ۇستىندە قالت-قۇلت ەتكىزبەي, سارا دا داڭعىل جولعا ءتۇسىرۋىمىز ماڭىزدى.

جەرىمىزدىڭ بۇگىنگى تۇتاستىعى كوڭىلگە دەمەۋ. بىراق «ەلىمىزدىڭ ىنتىماعى مەن بىرتۇتاستىعىنىڭ دەڭگەيى قانداي؟» دەگەن ساۋالعا شىنايى جاۋاپ بەرىلمەي كوڭىلدى سەمىرتۋ, ءوزىمىزدى ءوزىمىز الدارقاتۋ اداستىرادى. سونىمەن قاتار «قازاقستان ازامات­تا­رىنىڭ ورتاق مۇددەسى نە؟» دەگەن سۇراققا دا قوعام ىشىنەن جاۋاپ بەرىلۋگە ءتيىس. ال حالىقتىڭ ورتاق مۇددەسى ناقتىلانباي, ونىڭ اينالاسىنا جينالماي ەل بىرلىگى مىعىم دەپ ارقانى كەڭگە سالۋ ابەستىك بولار ەدى.

بۇگىندە قوعامىمىزدا حالقىمىزدىڭ مىز­عىماس بىرلىگىنە كۇمانمەن قارايتىندار بار­شىلىق. ولار ەل بىرلىگىنىڭ نىعايىپ كەلە جاتقانىن دالەلدەگىسى كەلىپ جانۇشىرىپ جۇر­گەندەردىڭ سوزدەرىنە سەنبەيدى ءارى وعان كە­كە­سىنمەن قارايدى. دەمەك اتقارۋشى بيلىك «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, ەل بىرلىگىنە تۇسكەن قانداي سىزاتتار بار ەكەنىن زەرتتەپ-زەردەلەپ, ودان قورىتىندى شىعارىپ, ەگەر قانداي دا ءبىر كىناراتتار تابىلىپ جاتسا, ولاردىڭ باستا­ۋىندا تۇرعان سەبەپتەردى انىقتاپ جانە ولاردى جويۋ كەرەك. ءبىز بۇل ءسوزدى تەكتەن-تەككە ايتىپ وتىرعانىمىز جوق. ويتكەنى ەل ىنتىماعىنىڭ بۇگىنگى دەڭگەيىنە قاتىستى ايتىلىپ جۇرگەن سىن-ەسكەرتپەلەر نەگىزسىز ەمەس. بۇعان قوعامىمىزدا كەزدەسىپ جاتاتىن ۇلتارالىق كەلىسپەۋشىلىك سىڭايىنداعى وقيعالاردى قوسا العاندا الەۋمەتتىك جەلىلەر­دەگى كوڭىل كۇيلەر اۋانى دالەل بولا الادى. وسى جەردە ايتا كەتەيىك, ۇلتارالىق كەلىسپەۋشىلىك, وكپە-رەنىش, داۋ-جانجال ىڭعا­يىن­داعى وقيعالاردى «تۇرمىستىق كەلىس­پەۋشىلىك, جانجال» دەپ, بىرلىگىمىزدىڭ مىقتىلىعىنا شاڭ جۋىتقىمىز كەلمەيدى. بۇل ولقىلىق ماسەلەنىڭ مانىسىنە تەرەڭنەن ۇڭىلۋگە مۇرشا بەرمەيدى. وسىلايشا, «جاۋىر جابا توقىلىپ» كەتە بارادى. بۇلاي جالعاسا بەرسە تۇبىندە بىرلىگىمىزدىڭ شىنايى دەڭگەيىمەن نە كورىنىسىمەن بەتپە-بەت كەلىپ, قۇتىمىز قاشىپ, ەسىمىزدى جيا الماي قالۋىمىز ابدەن مۇمكىن.

حاندىعىمىزدان ايىرىلىپ, ەل تىزگىنى وزگەنىڭ قولىنا تۇسكەن كەزدەن تاۋەلسىز­دىگىمىزدى العانعا دەيىنگى ارالىقتا قازاقتى مەنسىنبەۋ­شى­لىك, تومەن ساناۋشىلىق سياقتى جاعىمسىز ۇردىستەر بەلەڭ الدى. بىراق بۇل ءۇردىس تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ءوز ء«جۇرىسىن» توقتاتۋى كەرەك ەدى, ولاي بولمادى. قايتا ۇدەپ بارادى.

مويىنداۋىمىز كەرەك, ءبىز تاۋەلسىزدىك ال­عان العاشقى ساتتەردەگى قوعامىمىزدىڭ ىشكى قايشىلىقتارىنان ءالى كۇنگە اجىراعان جوقپىز. ناقتىلاي ايتقاندا, قازاق ۇلتىنىڭ اتىنىڭ وزۋىنا بۇكىل جان دۇنيەسىمەن قارسى شىققان, قازاق دەسە جۇرەگى قاتايىپ, قاقايىپ قالعان جەرلەستەرىمىزدىڭ سول كەزدەگى تۋدىرعان قوعامدىق كوڭىل كۇي اۋانى ءالى كۇنگە سەيىلمەي وتىر. دالىرەگى تاۋەلسىزدىك تاڭى اتقان تۇستاعى ساياسي-قوعامدىق اۋىر اتموسفەرانىڭ اۋىلىنان قارعا ادىم الىستامادىق. بەينە ءبىر ۋاقىت كوشىنەن ءتۇسىپ قالىپ, سول توقسانىنشى جىلداردا قالىپ قويعاندايمىز.

كەڭەستىك جۇيە ىدىراعان تۇستا ءوز وتان­­داستارىمىزدان قۇقايدىڭ نەشە اتاسىن كورگەنىمىز ەستەن شىعار ما؟ «ينتەر­ناتسيونالدىق مىن­دەت», «ۇلتارالىق تەڭ قاتىناس», «مىزعىماس دوستىق», «حالىقتار دوستىعى جاساسىن» دەگەن تىركەستەردى كۇن سايىن جاقتارى تالماي ايتاتىن كوپتەگەن ازامات قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگى سىنعا ءتۇسىپ, اقىرىندا قۇداي بۇيىرتىپ تاۋەلسىزدىك تاڭى اتقاندا قاباقتارىن تارس جاۋىپ, سىرت اينالعاندارى, جاس تاۋەلسىز ەلدىڭ العاشقى قادام­دارىنا كەدەرگى جاساپ باققانى ۇمىت­قىڭ كەلسە دە ويدان كەتپەيدى. ءبىر وكىنىشتىسى سول, ولاردىڭ كوپشىلىگى جوعارى ءبىلىمدى, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى باسشىلىقتاردا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ازاماتتار ەدى. وسىنداي كەرتارتپا كوزقاراستاعىلاردىڭ ىشكى پيعىلى – قازاقستاننىڭ دەربەس ەل بولماۋى. مىنە, وسىندايلار, قازاققا توبەدەن مەنسىنبەي قاراعىسى كەلەتىندەر لەگى قازىرگى تاڭدا دا ازايماي وتىرعانىن انىق سەزەسىڭ. مۇن­دايلاردى ءبىز وزىمىزگە قانشالىقتى تارتساق تا ولار ءوزىن قازاقستاننىڭ ءتول بالاسى دەپ ەسەپتەي المايدى. بۇرىنعى وتارشىلدىق كوزقاراستان اجىراماعان كەسىرلەر كەرۋەنى ءالى كۇنگە دەيىن ءوز كوشتەرىن تۇزەپ كەلە جاتقانى قىنجىلتادى. وتىز جىلدان استام ۋاقىت وتسە دە جات پيعىل­دى­لاردىڭ ءۇنى ءالى كۇنگە قاتتى شىعۋدا. بۇل ءبىزدى ۇلت رەتىندە ۇيىستىرا الماي وتىرعان ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ جوق­تىعىنىڭ ناقتى كورىنىسى. بۇل – ۇلكەن كىنارات. ونى جويماي, تاۋەلسىزدىگىمىزدى باياندى جولعا ءتۇسىرۋ قيىن.

سوڭعى جاڭالىقتار