قازاق تىلىنە سۋداي, تۇتاس تۇركى الەمى ءۇشىن قىزمەت ەتكەن يشتۆان ماندوكيدى كوزى قاراقتى ەل بىلسە كەرەك. ماجار تىلىنە اۋدارىلعان «قازاقتىڭ 550 ماقال-ماتەلى» كىتابى ماندوكي مۇراسىنان الىنعان فوتوسۋرەتتەرمەن كومكەرىلىپتى. تۇساۋى كەسىلگەن ەكىنشى «كۋنداردىڭ سۋرەتتەلگەن حرونيكاسى» اتتى كىتاپ تا قازاق-ماجار قاتىناسىن تاريحي تۇرعىدا بەكىتە تۇسەر قۇندى دۇنيە دەپ بىلەمىز. ءىس-شاراعا قاتىسۋشى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى پرەزيدەنتىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى فۋزۋلي ءماجيدلي, ماجارستاننىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى وتتو يۆان رونا, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ءادىل احمەتوۆ, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى قازاق ءتىلى جانە تۇركىتانۋ كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى يۋلاي شاميلوعلى, ماجارستاندىق بەلگىلى تۇركولوگ شومفوي قارا جانە باسقا دا عالىمدار مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى باۋىرلاس ەلدەردىڭ مادەني-رۋحاني بايلانىسى تۋرالى اڭگىمەلەدى.
«بالالى ءۇي – بازار, بالاسىز ءۇي – مازار» دەگەن قازاق ماقالى ماجارلاردا دا بارىن ايتادى شاندور لەجاك. «قازاقتىڭ 550 ماقال-ماتەلىن» ماجار اقىنى, كوشۋت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, ماجارستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى فەرەنتس بۋددا اۋدارىپتى. بۇل كىسى وتىز جىلدان استام ۋاقىت قازاق مادەنيەتىن زەرتتەۋمەن كەلەدى ەكەن. 1988 جىلى ماجار وقىرماندارىنا قازاق ەرتەگىلەرىن تانىستىرعان.
«كۋنداردىڭ سۋرەتتەلگەن حرونيكاسى» اتتى ەنتسيكلوپەديالىق جيناققا كۋن (عۇن) حالقىنىڭ شىعۋ تەگى, قونىستانۋى جانە تاريحى تۋرالى عىلىمي زەرتتەۋلەر توپتاستىرىلعان. كىتاپ ءۇش بولىمنەن تۇرادى. ءبىرىنشى تاراۋدا عۇنداردىڭ تاريحى سيپاتتالسا, ەكىنشى بولىمدە ولارعا قاتىستى تەرميندەردىڭ تۇسىندىرمەلەرى بار. سونداي-اق سوڭعى بولىمىندە 49 ەلدى مەكەننىڭ تاريحى باياندالعان. مۇندا كوپ ايتىلا بەرمەيتىن دەرەكتەر مەن عۇنداردىڭ كورنەكتى تۇلعالارى تۋرالى مالىمەتتەر ەنگىزىلگەن.
كەزدەسۋ بارىسىندا فۋزۋلي ءماجيدلي القالى جيىن كورنەكتى تۇركولوگ قوڭىر ماندوكيدىڭ مۇرالارى ساقتالعان تۇركى اكادەمياسى عيماراتىندا ءوتۋىنىڭ سيمۆوليكالىق ءمانى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ماجارستان باعىتىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان جوبالارمەن تانىستىرا كەلە ول الداعى ۋاقىتتا اتقارىلاتىن جۇمىستارعا دا توقتالدى.
ماجارستان ۇلتتىق قۇرىلتايى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى شاندور لەجاك بولسا, تامىرلاس ەلدەردىڭ ورتاق قۇندىلىقتارىن زەرتتەپ, حالىقتاردىڭ باۋىرلاستىعىن ارتتىرۋدا اكادەميا اتقارىپ جاتقان جۇمىستارعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار تاراپتار ەكىجاقتى عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتىپ, كەلەشەكتە بىرلەسكەن جوبالار جۇزەگە اسىرۋعا ۋاعدالاستى. كەزدەسۋ بارىسىندا ف.ءماجيدلي مارتەبەلى مەيمان شاندور لەجاكقا ارنايى قۇرمەت كورسەتىپ, باۋىرلاستىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن اكادەميانىڭ الىشەر ناۋاي اتىنداعى التىن مەدالىمەن ماراپاتتادى.
2017 جىلى ماجارستان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنا باقىلاۋشى مارتەبەسىن الىپ, تۇركى الەمىنىڭ ىنتىماقتاستىق ينستيتۋتتارى اراسىندا وسى مارتەبەنى يەلەنگەن العاشقى مەملەكەت بولعانىن اتاپ وتكەن ءجون. اكادەميا ماجارستان مەن تۇركى الەمى ىقپالداستىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بىرقاتار ءىس-شارانى جۇزەگە اسىرۋدا. اتاپ ايتقاندا, نەمەت ديۋلا, ديورد الماشي, قوڭىر ماندوكي سىندى ماجار تۇركولوگتەرىنىڭ ميراسى مەن تاعىلىمىنا قاتىستى عىلىمي جوبالاردى قولعا الىپ, بىرقاتار ەڭبەكتى جارىققا شىعاردى.
