ەگەمەن قازاقستان • 01 تامىز, 2022

تاندەم

260 رەت
كورسەتىلدى
19 مين
وقۋ ءۇشىن

ءسوز ەتپەك بولىپ وتىرعان كەيىپكەرىمىزبەن مەنىڭ ەڭ العاش قاشان, قالاي تانىسقانىم ناقتى ەسىمدە جوق. كەيىپكەرىمىز دەپ وتىرعانىم – ارىپتەس ءىنى, 18 جىل «ەگەمەن قازاقستاندا» تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەگەن ازامات ەركىن قىدىر. ونىڭ ءوزىنىڭ ايتۋى بويىنشا 80-جىلداردىڭ باسىندا ول ستاجەر ستۋدەنت, مەن گازەت قىزمەتكەرى «لەنينشىل جاستىڭ» دالىزىندە كەزدەسىپ, سالەمدەسىپ ءجۇرىپپىز. ءيا, بۇل قازمۋ-دىڭ 3-4-كۋرسىندا وقيتىن جۋرفاك قىز-جىگىتتەرىنىڭ جاستار باسىلىمىنا توقسان سايىن توپتالىپ كەلىپ, وندىرىستىك تاجىريبەدەن تولاسسىز ءوتىپ-كەتىپ جاتاتىن كەزى-ءتىن. مىنە, سولاردىڭ قاتارىندا ەركىن دە بولعان ەكەن. اتاپ ايتقاندا رەداكتسياداعى جارىلقاپ بەيسەنباەۆ باسقاراتىن ادامگەرشىلىك جانە تاربيە بولىمىندە ۇيرەنۋشى شاكىرت مىندەتىن اتقارىپتى. ودان جوعارىدا اتالعان فاكۋلتەتتە ديپلوم قورعاۋ... ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىرۋ... جولدامامەن شىمكەنتكە اتتانۋ... سونداعى وبلىستىق گازەتكە قىزمەتكە تۇرۋ...

تاندەم

مەن ول كەزدە مۇنىڭ بىرەۋىن دە بىلگەن ەمەسپىن. ونىڭ اتى-جونىنەن تەك 90-جىلداردىڭ باسىندا اعا گازەتتىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وڭىرىندەگى مەنشىكتى ءتىلشىسى قىزمەتىنە كىرىسكەندەگى جازعان ماقالالارى ارقىلى ءبىر-اق حا­باردار بولدىم. ال كەز­دەسىپ, تانىسقانىمىز 1996 جىل­دىڭ جازىنان باستالدى. بۇل اق­پارات مينيسترلىگىنىڭ ماۋسىم ايىنداعى سوڭعى اپتانىڭ جەك­سەنبىسىن جۋرناليستەر كۇنى دەپ بەلگىلەگەن كەز ەدى. سوعان باي­لانىستى الماتىداعى گازەت-جۋر­نال, راديو جانە تەلەۆيزيا قىز­مەت­كەرلەرى اراسىندا فۋتبولدان س.بەردىقۇلوۆ اتىنداعى تۋرنير وتەتىن بولدى. مينيسترلىكتىڭ ۇي­عارىمى بويىنشا ونى ۇيىم­داس­تىرىپ, وتكىزۋگە باقىلاۋ جاساۋ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە جاڭادان كەلگەن ەركىن قىدىرعا جۇكتەلىپتى. وسى­­عان بايلانىستى ول الداعى ءىس-شاراعا قاتىسۋعا ىنتا بىل­دىرگەن باق رەداكتسيالارى وكىل­دە­رىن جيناپ الىپ, اپتا سايىن­ جينالىس وتكىزىپ تۇردى. سۇرايتىنى – كوماندالاردىڭ جا­ساقتالۋ جاعدايى, ولارداعى ويىن­شى­لار­دىڭ الاڭعا كيىپ شىعاتىن سپورت­تىق فورمالارمەن قامتىلۋ دەڭگەيى. ال تالابى – دايىندىق يەلەرىنىڭ جۇمىستان كەيىنگى جات­تىعۋدان قالماۋى. قارايمىز: ءوڭى جىلى, بيازى جىگىت. مىنەزى جۇم­ساق, كىشىپەيىل. كۇتپەگەن جەردەن ءسوز تاۋىپ, ەلدى دۋ كۇلدىرەتىن ءازىلى دا جوق ەمەس. وسى قاسيەتىنە قاراپ ونى جاتسىنبادىق. بىر­دەن ءىش تارتىپ, تەز ءتىل تابىسىپ كەتتىك. ءسويتىپ, قولدان كەلگەن كومەگىمىزدى اياماۋعا تىرىستىق. سونىڭ ناتيجەسىندە تۋرنير دە ىڭ-شىڭسىز ءوتىپ, ءتيىستى ۆەدوم­ستۆونىڭ بۇل ءىس-شارانى جوعارى باعالاعانى بار.

ءوستىپ جۇرگەندە استانا الما­تى­دان اقمولاعا كوشەتىن بول­دى. بۇل 1997 جىلدىڭ اياق كەزى ەدى. وسىعان بايلانىستى باس­تالعان الاساپىراندا باق سالاسى دا وڭتايلانۋ, قىسقارۋ ۇدە­رىستەرىن باستارىنان وتكەرە باستادى. ءسويتىپ, «بالاپان باسىنا, تۇرىمتاي تۇسىنا» دەيتىندەي زامان تۋدى. سوندا نە ىستەرىن بىلمەگەن كوپ ارىپتەستەرىمىزدىڭ ويىندا ءبىر عانا ءۇمىت بولدى. ول – ەلورداعا بەت العان ۇلكەن كوشكە ىلىگۋ-ءتىن. سونداي نيەت ماعان دا تىنىم بەرمەي ءجۇردى. بۇعان: «استانادا قالالىق گازەت اشىلعالى جاتىر. سوعان مينيسترلىك باس رەداكتوردىڭ ورىنباسارىن ىزدەستىرۋدە. بار­عان قىزمەتكەرلەرگە اكىمدىك ءۇي دە بەرەمىز دەپ وتىر», دەگەن جاناشىر جان ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ ءسوزى قامشى بولعان ەدى. سودان نە كەرەك: «تاۋە­كەل!» دەپ ارقاعا اتتان­دىم. پويىزدان تۇسكەن بويدا اكىمدىك­كە, ودان «اقمولا اقشامى» گا­زە­تىنە كەلىپ, جۇمىستى باستادىم. ۇجىم مۇشەلەرى ءار جاق­تان جينالىپتى. تاتۋ بولدىق. ەنتۋزيازممەن ەڭبەك ەتتىك. ءسوي­تىپ, گازەتتى  جۇتىندىرىپ, ەل وقي­تىنداي قىزىقتى ەتىپ شىعا­رىپ جاتتىق. بىراق قالا اكىمى جاق­سىبەك ادىلبەكوۆتەن حابار جوق. ء«ۇي بەرەمىن», دەگەن ءسوزىن جۇتقان سياقتى. «قوي, – دەدىم ارادا سەگىز اي وتكەن سوڭ. – جاعداي وسىلاي بولا بەرسە, جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ەڭبەك دەمالىسىن الايىن دا الماتىما كەتەيىن. سودان بۇل جەرگە قايتا ورالماي-اق قويايىن».

وسىنداي ويمەن جۇرگەندە قاراشا ءوتتى. جەلتوقسان تۋدى. مىنە, سول ۋاقىتتا «اقمولا اق­شا­مىنا» مەنى ىزدەپ ەركىننىڭ كەل­مەسى بار ما؟! مۇلدەم كۇتپەگەن نارسە. توسىن جاعداي. ويتكەنى ول كەزدە سان ساپالاق جۇمىستار­مەن يۋ-قيۋ تىرلىك كەشىپ جاتقان بۇل قالادا بىرەۋدى بىرەۋ ىزدەۋ, اماندىقتى ءبىلىپ, حال سۇراسۋ دەگەن ىلۋدە عانا ءبىر كەزدەسەتىن جاعداي بولاتىن. وسىنداي جال­عىزسىراپ ءارى قۇلازىپ جۇر­گەن ساتتە ەركىننىڭ كەلۋى... قۋا­­نىپ, ارقا-جارقا بولدىق تا قال­­­دىق. اماندىق-ساۋلىق سۇ­راس­­­قان سوڭ ايتقانى: ەندى ەكى-ءۇش ايدا «ەگەمەن قازاقستان» گازە­تىنىڭ ۇجىمى دا الماتىدان استا­ناعا قونىس اۋدارماقشى ەكەن. كەيىن «اقمولا اقشامى» رەداك­تسياسىنداعى ەكەۋمىزدىڭ سول كەزدەسۋىمىز تۋرالى ەركىننىڭ ء«ومىر ءسۇرۋ فورمۋلاسى» اتتى ما­قالاسىندا بىلاي دەپ جازعانى بار: «ەگەمەننىڭ» بولاشاق وفي­سىندەگى جوندەۋ جۇمىسىنان قو­لىم قالت ەتكەندە جانبولات اعا­نى ىزدەپ, قالالىق گازەتكە بار­­دىم. كوردىم. اڭگىمەلەستىم. وتىرعان كەڭسە, ونداعى بولمە كوزگە وتە قوراش ەكەن. ۇستەل, ورىن­­­دىق, شكاف... ءبارى ەسكى. اعا­مىزعا قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي كابينەت بەرىلىپتى. وندا ارىپتەسى تالعات باتىرحان ەكەۋى قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ وتىر. قالاي دەگەندە دە بۇلاردىڭ ءبارى قالا­نىڭ باس گازەتى دەگەن اتقا ساي كەلىپ تۇرعان جوق. بىراق جاكەڭنىڭ جۇ­زىنەن ول ولقىلىقتارعا رەنجىپ نە كوڭىل كۇيىن جۇدەتىپ وتىرعا­نى كورىنبەيدى. ونى ءسوز ەتۋگە ۋاقىتى دا, قۇلقى دا جوق سياقتى. ايتاتىنى – جۇمىس. تىلگە تيەك ەتەتىنى – گازەت. اڭگىمەلەيتىنى – باسپاحانا».

سودان ءبىر اپتا وتكەن سوڭ... ءيا, سونداي ۋاقىت ارالىعى شاماسىندا ءبىز «ەگەمەن قازاقستاندا» وزگەرىس بولىپتى دەگەن حابار ەستىدىك. ۇزىنقۇلاقتىڭ ايتۋىنشا ءۋاليحان قاليجانوۆ باسقا جۇمىسقا اۋىسىپتى دا كوپتەن بەرى ءبىرىنشى ورىنباسار بولىپ كەلە جاتقان ەرجۇمان سمايىل باس رەداكتورلىققا تاعايىندالىپتى. ال ەركىن انەۋگۇنى ءبىزدى ىزدەپ, امانداسۋعا كەلگەن ەركىن قىدىر ءبىر ساتى جوعارىلاپ, ەرجۇمان اعامىزدىڭ بۇرىنعى قىزمەتىن اتقاراتىن بولعان. «ە, جارايدى»,  دەدىك تە قويدىق بۇل جاڭالىققا. ويتكەنى الماتىداعى «ەگەمەن» قايدا, ءبىز قايدا؟.. جان-جاققا بۇرىلىپ قارايتىن شاما جوق. قاربالاس تىرلىك. بىراق سودان كوپ ۇزاماي ماعان دا ءبىر حاباردىڭ كەلىپ جەتكەنى!.. اقپارات جانە قوعامدىق كەلىسىم مينيسترلىگىنىڭ ۇيعارىمىمەن مەن جوعارىداعى گازەت باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارۋعا باراتىن بولىپپىن.

«مينيسترلىك «اقمولا اقشا­مى» باسىلىمىنداعى جاساعان جۇمىسىڭىزعا ريزا, – دەدى اتال­عان ۆەدومستۆوداعى دەپارتامەنت ديرەكتورى اناتولي گۋرسكي. – قالالىق گازەت ۇلكەن جولعا ءتۇس­تى. ەندى وندا ءسىز ىستەيتىن ەشتەڭە قالعان جوق. سوندىقتان ەرتەڭ­نەن باستاپ الماتىداعى «ەگەمەن قازاقستانعا» بەت العانىڭىز دۇ­رىس». اناتولي ستەپانوۆيچتىڭ مىنا ءسوزىن ەستىگەندە مەنىڭ كوز الدىما وسى جاقىن ۋاقىتتا­عى وتە تانىس ءومىر سۋرەتى ەلەس بەرىپ وتكەندەي بولدى. ول اعا گازەت وكىلى ەركىننىڭ «اقمولا اقشامىنا» مەنى ىزدەپ كەلۋى, اڭگىمەلەسىپ, ۇزاق وتىرىپ قايتۋى ەدى. «دەمەك سوندا ول مۇندا تەگىن سوقپاعان ەكەن عوي. مينيسترلىك, رەداكتسيا جۇكتەگەن تاپسىرمامەن تاياۋداعى بولىپ قالۋى مۇمكىن اۋىس-تۇيىسكە كادر ىزدەپ, سونى بارلاپ قايتقان ساپارى-اۋ شاماسى», دەگەن وي كەلگەن سوندا ماعان. بۇل  راس تا ەدى. ونىڭ كەيىن بەلگىلى بولعانى بار.

...مىنە, سودان باستاپ مەن ەركىنمەن اعا گازەتتە 18 جىلعا جۋىق جۇمىس ىستەدىم. ەكى ادامنىڭ ءبىر مەكەمەدە بۇلاي ەڭبەك ەتۋى ۇزاق ۋاقىت. ءيا, وتە ۇلكەن مەرزىم. سونداعى ريزا بولاتىنىم – كۇن, اي, جىلدار بويعى قاۋىرت, قات-قابات جۇمىس ۇدەرىسىندە ورتاق ءتىل تابىسىپ, تۇسىنىستىكپەن ەڭبەك ەتكەنىمىز. قۋاناتىنىم – ساناعا سالماق تۇسىرەتىن نەبىر قيىن, كۇردەلى پسيحولوگيالىق ارپالىس ساتتەرىندە دە ء«اي» دەس­پەي, ادامگەرشىلىك اتتى التىن ار­قاۋ­دان اجىراماعانىمىز.

...«ەگەمەن قازاقستان» گازەتى اكتسيونەرلىك قوعام بولىپ قۇ­رىل­دى. ونىڭ باسشىلىعىنا ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ كەلدى. ال­عاشقى باسقوسۋداعى اڭگىمەدەن اڭعارعانىمىز, الداعى قولعا الاتىن ىستەردىڭ كوپ ەكەنى ەدى. ولار: جارناما ماسەلەسىمەن مىق­تاپ اينالى­سىپ, ايماقتاردان اقىلى نەگىزدەگى بەتتەردى كوپتەپ ۇيىمداستىرۋ, گازەتتىڭ وتپەلى كەزەڭدەگى تومەن ءتۇسىپ  كەتكەن تيراجىن كوتەرىپ, «قازپوشتانىڭ» باسپاحانا­دان كەيىن قولعا الاتىن تاسىمال شى­عىنىن ازايتۋدىڭ جولىن تا­بۋ. مۇنىڭ سىرتىندا 1958 جىلعى تىڭ يگەرۋ كەزىن­دە سالىنىپ, سودان بەرى كۇردەلى جوندەۋ كورمەي, اپاتتى جاعداي­دا تۇرعان رەداكتسيا عيمارا­تىن جاڭادان سالۋ جوسپارى دا كەزەك كۇتىپ تۇرعان ماسەلە ەدى. مىنە, وسى جۇمىستاردى باستاۋ, جۇ­يە­لى جۇرگىزىپ, تياناقتى اياقتاۋ ءۇشىن اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ پرە­زيدەنتى مەن ەكى ورىنباسارى جانە باس رەداكتور اراسىندا ءتارتىپ پەن رەتتىلىككە نەگىزدەلگەن ىنتى­ماق اتتى ۇعىمنىڭ ءتۇزۋ سىزىعى قاجەت-ءتىن. قۋانىشتىسى, از عانا ۋاقىت  ارالىعىندا وعان قول جەت­كىزىلىپ, ويلاستىرىلعان جايتتار جۇزەگە اسا باستادى. سونىڭ ناتيجەسىندە گازەت تيراجى ءوستى. ءسوز ەتىلىپ وتىرعان ۋاقىتتاعى جاندانعان جۇمىستار قاتارىنا سونداي-اق جارنامانى دا قوسۋعا بولادى. بۇرىن رەداكتسياعا ونى مۇددەلى مەكەمەلەر عانا اكەلىپ, ءوز ونىم­دەرىن ەلگە اقىلى نەگىزدە تانىستىرىپ جاتاتىن. ەندى زاۋىت, فير­مالارعا اگەنت دەپ اتالاتىن گازەت قىزمەتكەرى بارىپ, قوسىم­شا قارجىنىڭ جاڭا مۇمكىندىك كو­زىن تاپتى. وسىنىڭ ءبارى اكتسيو­نەر­لىك قوعام پرەزيدەنتى مەن ونىڭ ەكى ورىنباسارىنىڭ جانە باس رەداكتوردىڭ تۇسىنىستىككە تو­لى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى ەدى. وركەنيەتتى ەلدەردە مۇنى تاندەم دەيدى. ءاۋ باستا بۇل تەحني­كا سالاسىنداعى ماشينالار مەحانيزمىنىڭ جۇمىسىنا بايلانىستى ايتىلاتىن بولعان. ونىڭ ءمانى مىنادا. كادىمگى «ك-700» تراكتورى بار ەمەس پە؟ مىنە, سونىڭ ءون بويىن ۇستاپ تۇرار نە­گىزگى بەلتەمىر – وزەككە ۇلكەندى-كىشىلى بىرنەشە دەتال ورنالاسقان عوي. موتور وت العاندا ولار بىرىنە ءبىرى دەم بەرە بىرىگىپ وتىرىپ قي­مىلدايدى. سويتەدى دە ءبارى كۇش قوسا ۇيلەسىمدى جۇمىس ىرعاعىنا قول جەتكىزەدى. ءبىزدىڭ ءسوز ەتىپ وتىرعان ماسەلەمىزدەگى ۇعىمدا دا ول سولاي. سونداي ماعىناعا يە. تابيعي تىلمەن ايتقاندا, تاندەم – بەلگىلى ءبىر جاعدايعا بايلانىستى ءىستى قولعا العاندا وي, كوزقاراس, ماقساتتىڭ ءبارى ءوزارا ۇيلەسىم تاۋىپ, ء«بىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارا» وتىرىپ جەتىستىككە جەتۋ.

وسى ارادا وقىرماندار تاراپىنان: «ال سول تابىسقا جەت­كىزگەن ورتاق ىستە ماقالانىڭ باسىنان بەرى ءسوز ەتىپ كەلە جاتقان كەيىپكەرىمىز نەندەي ەڭبەگىمەن ەرەكشەلەنىپ, قانداي قارىم-قابىلەتىمەن ۇجىم ەسىندە قالدى؟» دەگەن سۇراق تۋى مۇمكىن. ايتا­يىق. 2006 جىلى «ەگەمەن قازاق­ستان» گازەتى ورنالاسقان ەكى قا­باتتى عيمارات قابىرعالارى ءۇش-ءتورت جەردەن جارىلىپ, ناعىز اپاتتىق دەڭگەيگە جەتتى. سول كەزدە اكتسيونەرلىك قوعام پرەزيدەنتى ساۋكەڭ, ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ اقپارات ءمينيسترى ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆتى ەرتىپ اكەلىپ, ورىن العان جاعدايدى كورسەتكەندە, ۆەدومستۆو باسشىسى شوشىپ كەتتى. ءبىر اپتادان سوڭ پارلامەنت مىنبەسىنەن تابىلعان ول ساۋكەڭ ەكەۋى كەزەك-كەزەك سويلەگەندە, دە­پۋتاتتاردىڭ مينيستر مەن گازەت باسشىسىنىڭ جاڭا كەڭسە سالۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن قولداماۋعا اددىلەرى قالمادى. ءسويتىپ, جىل اياقتالۋعا ءۇش اي قالعاندا بيۋدجەت جوسپارىنا ەندى دە, 2007 جىلى باستالاتىن قۇرىلىستى جۇرگىزۋ اكتسيونەرلىك قوعام پرە­زيدەنتىنىڭ ورىنباسارى ەركىن قىدىرعا جۇكتەلدى. مىنە, وسى جەردە ونىڭ بۇرىن جۇرت مۇلدە بايقاماعان بولەك قىرى اشىلدى. بۇل قازىرگى زامانعا اۋاداي قاجەت بەيىمدىلىك – مەنەدجەرلىك قاسيەت ەدى. سونىڭ ارقاسىندا 15-كە جۋىق ۇيىمداستىرۋ جۇ­مى­سى ماقساتكەرشىلىكپەن وتە تەز ءارى وڭتايلى جۇرگىزىلدى. ءسوي­تىپ, 2007 جىلدىڭ جازىندا باس­تالعان جۇمىس توقتاۋسىز ءجۇر­دى دە وتىردى. عيماراتتىڭ ىرگە­تاسى قۇيىلىپ, قابىرعالارى قا­لا­نىپ, شاتىرى جابىلا باس­تا­عاندا, ونىڭ استىنداعى كەڭ دە بيىك جەرتولەگە ۇلكەندى-كىشى­لى قو­راپ, جاشىكتەر اكەلىنىپ كىر­گىزىلە باستادى. كەيىن بىلسەك, بۇل «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» جاڭا كەڭسەسىنە قاجەت ۇستەلدەر مەن ورىن­دىقتار, ديۆان جانە كومپيۋتەر كەشەندەرى ەكەن. «وفيس دايىن بولعاندا ساتىپ الساق, ون­دا كەش قالىپ, قىمباتشىلىق­قا ۇرىنامىز. ول كەزدە باعا ءبىر ورنىندا تۇرماي, ەكى-ءۇش ەسە ءوسىپ كەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان قازىر قامتىپ قالعانىمىز دۇرىس», دەپ تۇسىندىرگەنى بار مۇنى سول كەز­دە ەركىن.

توعىز قابات ەڭسەلى ءوفيستىڭ نەگىزگى جۇمىستارى ءبىتىپ, وندا تەك ەندى سىرلاۋ مەن ارلەۋ سياقتى ۇساق-تۇيەك تىرلىكتەر قالعاندا, اكتسيونەرلىك قوعام باسشىلىعى الدىنا ەركىن تاراپىنان تاعى ءبىر ۇسىنىستىڭ تۇسكەنى!.. با­سىندا بۇعان تۇسىنبەدىك. كە­يىن بايقاپ قاراساق, اقىلعا قو­نىم­دى شارۋا. مەملەكەتتىڭ جۇر­گىزىلىپ جاتقان قۇرىلىسقا دەپ بولگەن قارجىسىنان ءبىراز اقشا ۇنەمدەلىپ قالعان عوي. «سونى ۇكىمەتكە قايتارماي, وسى عي­ماراتقا قاتىسى بار دەگەن دالەلدەمەمەن جاپسارلاستىرىپ, شاعىن وتباسىلىق جاتاقحانا سالىپ جىبەرسەك قايتەدى؟ سول كەزدە بىزدەگى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى ايتارلىقتاي شەشىمىن تاۋىپ قا­لار ەدى», دەدى ول. اكتسيونەرلىك قوعام باسشىسىنىڭ بۇعان ايتقان جاۋابى: «تاۋەكەل!» دەگەن ءبىر اۋىز ءسوز بولدى. سول-اق ەكەن, رەداكتسيا قىزمەتكەرلەرى جاڭا عيماراتتىڭ دايىن بولىپ قالعان استىڭعى قاباتىنا كوشىرىلە باس­تادى دەيسىز. ال ولار وتىرعان بۇ­رىنعى ەسكى كەڭسە ءۇيى ءسۇرىلىپ, از عانا مەرزىم ىشىندە ول جەردەن 18 شاعىن وتباسىلىق جاتاقحانا بوي كوتەرىپ شىعا كەلدى.

...2016 جىلعى ناۋرىزدا اك­تسيونەرلىك قوعام پرەزيدەنتى ­سا­كەڭ ءماجىلىس دەپۋتاتتىعى سايلا­­ۋى­نا تۇسەتىن بولدى. وسى­عان باي­لانىستى گازەتكە ءبىر اي باس­­­شىلىق ەتۋ ۆيتسە-پرەزيدەنت – باس رەداكتور ماعان جۇكتەلدى. سودان باستاپ رەداكتسيادا كۇبىر-سىبىر اڭگىمە باستالدى دەيسىز. ول: «ساكەڭ دەپۋتاتتىققا وت­سە, «ەگەمەنگە» كىم كەلەدى؟» دە­گەن ءسوز. مەن وعان ونشا نازار اۋدار­­عان جوقپىن. بار ويىم: «سايلاۋ وتكەنشە گازەتتەن شي شىقپا-
سا, ۇجىمداعى مو­رالدىق-پسي­­حو­­­لوگيالىق احۋال قا­­­­لىپتى بول­سا, ءسويتىپ تاپ­سى­­رىلعان مىندەتتى ابىرويمەن اياقتاپ, جۇمىستى امان-ەسەن وتكىزىپ بەرسەم», دەگەن ءبىر عانا ماقسات ەدى. سونداي كۇن­­دەر­­دىڭ بىرىندە قابىلداۋ بول­­مەسىندەگى حاتشى قىزدان الدە­بىر نارسەلەردى ىزدەتتىرىپ جات­قان ەركىن: «جوعارى جاق ءسىز ەكەۋ­مىزدىڭ قۇجاتتارىمىزدى سۇراتىپ جاتىر», دەدى. مىنا حا­باردى ەستىگەن مەن وعان: «ول قا­عازداردى جىبەرمەي تۇرا تۇر», دەدىم. ءسويت­تىم دە بولمەگە كەلىپ, ۇزاق ويلاندىم. ويلانعانىم – ەشنارسەگە قۇلقىمنىڭ جوقتىعى ەدى. ونىڭ سەبەبى, بىرىنشىدەن, سول كەزدە جاسىم 65-كە كەلىپ, زەينەتتەن اسقانتىنمىن. ەگەر جاڭا ورىنعا دەگەن ىڭعايىمدى سەزىپ, بىلگەن جۇرت بولسا: «الپىستان اسسا دا قىزمەتكە تويمايتىن نەت­كەن جان بۇل ءوزى؟» دەپ كىنالا­ماي ما. ەكىنشى, ەسەپتەپ كورسەم گازەت-جۋرنال رەداكتسيالارىندا ءۇزىلىسسىز جۇمىس ىستەگەنىمە 44 جىل بولىپتى. ابدەن قاجىپ-شار­شاعانىمدى نەسىنە جاسى­رايىن. سونىڭ سالدارىنان دەن­ساۋلىق تا سىر بەرە باستاعان-تىن. ۇشىنشىدەن, ويلانىپ وتىرىپ, ءوزىمدى ساۋكەڭمەن سالىستىردىم. ول ءوز ۋاقىتىندا ورتالىق كو­ميتەت, پرەزيدەنت اپپاراتى, ۇكىمەتتە قىزمەت ىستەپ, مينيستر دە بولعان ادام. «ەگەمەننىڭ» ءبىر شارۋاسىمەن جوعارى جاققا بارعاندا, سول جەردەگى الدىنان شىققان كەشەگى قىزمەتكەرلەرى «بەت كورسە, ءجۇز ۇيالادى» دەگەن­دەي, وتىنىشىنە سەرگەك قاراپ, ءسوزىن جەرگە تاستاماعانىن تالاي كورگەنبىز. ال مەن... «اينال­دىر­عانىم – الا قاعازدىڭ بەتى», دەپ سۇلتانماحمۇت توراي­عى­­روۆ ايتقانداي, ءومىر بويى كورگە­­نىم – گازەت, بارعانىم – باسپا­حا­نا. كاسىبي مامان بولعانىم­مەن, بيلىكپەن ونشا بايلانى­سىم جوق. ال ونىڭ ەرتەڭ تيراج­دىڭ قۇلاۋىنا, رەداكتسيا قىزمەت­كەر­لەرى جالاقىسىنىڭ كەشىگۋىنە جانە تاعى باسقا جاعدايلارعا اكەلىپ سوعارى انىق.

وسىلاردى وي ەلەگىنەن وتكى­زىپ بولعان سوڭ پرەزيدەنت اپ­پاراتىنداعى ۇلكەن كۋراتوردىڭ قابىلداۋ بولمەسىنە قوڭىراۋ شالدىم. تەلەفوندى كوتەرگەن پەريزاتتان بۇكىل يدەولوگياعا جاۋاپتى جاس باسشىسىنا قوسۋ­دى ءوتىندىم. «سالەمەتسىز بە, اعا؟» دەدى ارعى جاقتاعى داۋىس. مەن جوعارىداعى جاعدايدى ايت­­تىم. «بۇل ءسىزدىڭ سوڭعى شەشىمىڭىز بە؟ – دەدى ول. ء«يا!» «جاقسى. ەس­كەرەمىز!». تەلەفونداعى وسى اڭ­گىمەدەن كە­يىن ەركىنگە كىردىم. بولعان جايدان قىسقاشا حاباردار ەتكەن سوڭ: «جوعارى جاققا ءبىر عانا قۇجات جىبەر. ول – سەنىڭ قاعازدارىڭ», دەدىم. كوپ ۇزاماي جاقسى حابار كەلدى. بۇل سايلاۋ ناۋقانىنان ءۇش كۇننەن سوڭ بولعان وقيعا ەدى. ءبىر اپتادان كەيىن ءماجىلىس دەپۋتاتتىعىنىڭ مانداتىن الىپ, ۇجىممەن قوش­تاسۋعا كەلگەن ساۋكەڭنىڭ, جي­نال­عاندار الدىندا: ء«تۇۋ, جاكە-اي... ءحانتاڭىرى شىڭىنا شى­عۋعا ءبىر ادىم  قالعاندا, كەرى بۇ­رىلعانىڭىز قىزىق بولدى», دەگەنى بار.

...قازىر ەركىن «استانا اقشا­مىندا» باس رەداكتور بولىپ قىز­مەت ىستەپ ءجۇر. جۇمىسى جاقسى. توڭىرەگىنە سىيلى. باياعىداي ەلگەزەك. كىشىپەيىل. جۇرتقا قامقور جان. باسقا ۇجىمدا جۇرسە دە «ەگەمەنقازاقستاندىقتاردىڭ» ۇلكەن-كىشىسى دەگەندە شىعاردا جا­نى باسقا. ءبىزدىڭ جىرتىسىمىزدى جىرتادى دا جۇرەدى. راحمەت, ارىپتەس ءىنى! ازامات. امان ءجۇر!

 

جانبولات اۋپباەۆ,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار