ۆان گوگ
سۋرەتشىنىڭ بارلىق سۋرەتىنە ناقتى ءبىر باعا بەرۋ مۇمكىن ەمەس. سونىمەن بىرگە ۆان گوگ قانداي دا مەملەكەتتىڭ مادەنيەتىنە توعىتىلىپ, ولشەمگە قامالاتىن تۇلعا ەمەس, ونىڭ ونەرى جالپى ادامزاتتىڭ كەڭىستىككە يە. ياعني ونەرىنىڭ جەرگىلىكتى مەكەن-جايى جوق. ەل گرەكو, لەوناردو, گولبەينۋ, پيكاسسو سىندى ول قاشان دا ورىن اۋىستىرىپ, شىعارماشىلىعىنا قولايلى, جەرۇيىق ءوڭىر ىزدەدى. ۆان گوگتا ەشقاشان تۇراقتى جەكە ءۇي بولمادى. ادەتتە, سۋرەتشىگە ءوزىنىڭ جۇمىس جاسار بولمەسى بولعانى ءجون. رابلە قيىرلاردى شارلاپ ءجۇردى, ۆيون كەزبە بولدى, بىراق ولاردىڭ قاعازى مەن قالامى قالتاسىندا ەدى. الايدا سۋرەتشى كەرەك-جاراعىن ارقاسىنا اسىپ كەڭىستىكتەر اراسىن شولىپ جۇرۋدەن جالىقپادى. تۇتاس ءومىرىن شىعارماشىلىق مۇرات جولىندا سارپ ەتىپ, ىرگەلى شىعارمالاردى دۇنيەگە اكەلىپ وتىردى. ناقتى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, سۋرەتشى 1890 جىلى 37 جاسىندا ءوز-وزىنە سۋىق قارۋمەن قول جۇمساپ, كوز جۇمادى. تاعى ءبىر دەرەكتەردە الدەبىر ويىن ويناۋ ۇستىندە رەنە سەكرەتان اتتى بالا سۋرەتشىنى وقىس كوزدەپ اتىپ جىبەرگەن دەگەن پىكىر بار. عالىمدار ۆان گوگتىڭ قازا بولعان جەرىن كۋالىككە كەلتىرىپ, سۋرەتشىنىڭ ءوزىن ولتىرگەنىن تولىقتاي جوققا شىعارادى.
ەدگار پو
ەدگار پو 1809 جىلى دەۆيد پەن ەليزاۆەت اتتى اكتەرلەردىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلدى. ءبىرشاما جىلدان سوڭ اكەسى الكوگوليزمنان زارداپ شەگىپ, وتباسىن تاستاپ كەتۋگە ءماجبۇر بولادى. مۇنىمەن قوسا ەدگاردىڭ بالا كۇنىندە-اق اناسى قۇرت اۋرۋىنان قازا تابادى. جەتىم قالعان اقىندى ريچموند قالاسىندا تۇراتىن باي ساۋداگەر دجون اللان مەن ونىڭ جۇبايى فرانسەس قامقورلىعىنا الادى. وسىدان سوڭ ەدگار تەگىنە «اللان» ەسىمى جالعانادى. الايدا باي كوپەستىڭ وتباسىنا كەلگەن ەدگار پونىڭ جاعدايى جاقسارىپ كەتكەن جوق. ءوز بەتىنشە قارجى تابۋعا تالپىنعان ول قۇمار ويىنعا بەلشەسىنەن باتىپ, ۋنيۆەرسيتەتتى تاستاپ كەتۋىنە تۋرا كەلەدى. بۇل وقيعا وكىل اكەسىمەن قارىم-قاتىناسىنا ەداۋىر دەڭگەيدى كەدەرگى كەلتىردى. 1827 جىلى پو اسكەر قاتارىنا جازىلىپ, وندا ەكى جىلىن وتكىزەدى.
ەدگار پو ولەڭدەرى ميستيكالىق, ماگيالىق سارىنعا تولى. ول وزىنەن كەيىنگى بۋىنعا ەرەكشە اسەر ەتىپ, وعان ەلىكتەۋشىلەر كوپتەپ تانىلدى. «اننابەل لي» ولەڭى – نەبارى 23 جاسىندا قۇرت اۋرۋىنان كوز جۇمعان اقىننىڭ ماحابباتىنا ارنالعان. ولەڭدى ورىس تىلىنە بالمونت, بريۋسوۆ سىندى اقىندار اۋدارعان. روگوۆ نۇسقاسى – اۋدارمانىڭ ساپالى, سيقىرى مەن شالىعى ساقتالعان سوڭعى نۇسقا بولىپ سانالادى. ەدگار عۇمىر بويى الكاگولگە تاۋەلدىلىكتەن زارداپ شەكتى. ۆيردجيني كلەممەن وتاۋ قۇرعاننان سوڭ ونى تۇرمىس تاۋقىمەتى تۇس-تۇستان قىسپاققا الا باستايدى. الكوگولگە دەگەن تولاسسىز قۇمارلىعى تەك ايەلى ءۆيردجينيدىڭ وقىستان كوز جۇمۋىنان سوڭ باسەڭسي باستايدى. قوعامعا ەشقاشان ىشپەيتىنىن جاريالاپ, ماس قىلاتىن قۇرالدارمەن اشىق ايقاسقا تۇسەدى. ەدگار پو ءومىرى تىلسىم مەن جۇمباق قۇبىلىستارعا تولى. شىعارماشىلىعىمەن تانىسقان جان ءسوزىمىزدىڭ شىندىعىنا كوز جەتكىزەرى انىق.
